วันนี้ 10 สิงหาคม 2569 ดร.ปิติ ศรีแสงนาม อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊ก Piti Srisangnam วิเคราะห์เจาะลึกในหัวข้อ ถอดบทเรียน ความรุนแรงในโรงเรียน จากฟิลิปปินส์ สู่ ประเทศไทย โดยมีข้อความว่า "ถอดบทเรียน ความรุนแรงในโรงเรียน จากฟิลิปปินส์ สู่ ประเทศไทย เมื่อลัทธิสุญนิยมสุดโต่ง (NVE) ล่อลวงเยาวชนในอาเซียน จากเหยื่อการบูลลี่ สู่ผู้ก่อเหตุกsาดยิงในโลกจริง

แสงแดดยามเช้าของวันที่ 22 มิถุนายน 2026 ณ เมืองแทกโลบัน จังหวัดเลเต ทางตอนกลางของประเทศฟิลิปปินส์ ควรจะเป็นการเริ่มต้นวันเรียนอันสดใสของนักเรียนกว่าพันชีวิตในโรงเรียนมัธยมศึกษา San Jose National High School เสียงหัวเราะและการท่องบทเรียนดังสะท้อนตามระเบียงอาคาร แต่แล้วในเวลาประมาณ 9 นาฬิกา 13 นาที เสียงหัวเราะเหล่านั้นก็ถูกกลบด้วยเสียงปืนกึ่งอัตโนมัติที่ดังสนั่นติดต่อกันหลายสิบนัด สร้างความแตกตื่นและโกลาหลไปทั่วบริเวณ

เด็กนักเรียนหลายสิบชีวิตต้องกระโจนหลบใต้โต๊ะเรียน บางส่วนตัดสินใจเสี่ยงตายกระโดดลงจากหน้าต่างอาคารเรียนสูงสองชั้น ท่ามกลางควันกระสุนที่คละคลุม ร่างของ Chris Lorenz Fabian นักเรียนชั้น Grade 10 วัยเพียง 15 ปี ล้มลงสิ้นใจบริเวณหน้าประตูห้องเรียน ขณะที่เขากำลังใช้ร่างกายและพละกำลังทั้งหมดดันประตูกั้นไม่ให้ผู้ก่อเหตุบุกเข้ามาข้างในเพื่อปกป้องเพื่อนๆ โศกนาฏกรรมในเช้าวันนั้นจบลงด้วยชีวิตของนักเรียนผู้บริสุทธิ์ 3 ราย ผู้บาดเจ็บเกือบยี่สิบชีวิต และปลอกกระสุนปืนขนาด 9 มิลลิเมตรและ .38 ที่ตกกระจายอยู่บนพื้นอาคารเรียนมากกว่า 40 ปลอก
สำหรับประเทศฟิลิปปินส์ ประเทศที่คุ้นเคยกับข่าวอาชญากรรมจากอาวุธปืน เหตุการณ์นี้ถือเป็นแรงสั่นสะเทือนระดับแผ่นดินไหว เพราะโครงสร้างอาชญากรรมในฟิลิปปินส์แต่อดีตมักกระจุกตัวอยู่ในรูปแบบการสังหารเฉพาะเจาะจง ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งทางการเมืองท้องถิ่น การคิดบัญชีแค้นระหว่างตระกูล หรืออาชญากรรมจัดตั้ง แต่เหตุการณ์กราดยิงในสถานศึกษาที่กระทำโดยเยาวชนวัยเพียง 14 และ 15 ปี กลับเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติศาสตร์ของประเทศ

"พวกเขามิได้เพียงแต่ยิงปืนใส่เพื่อนร่วมชั้น แต่พวกเขากำลังร่ายรำไปตามบทบาทที่ถูกเขียนขึ้นโดยมือที่มองไม่เห็นในโลกออนไลน์ มือที่คอยป้อนคำหวานและพิษร้ายว่า ชีวิตของมนุษย์ไร้ซึ่งค่า และการฆ่าคือการแสดงออกซึ่งตัวตน"

— จากคำแถลงของพนักงานสอบสวน ตำรวจประจำพื้นที่แทกโลบัน จากเหยื่อบูลลี่ สู่บทละครของฆาตกร

เมื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าควบคุมสถานการณ์และจับกุมตัวผู้ก่อเหตุเยาวชนทั้งสองคนได้ ปริศนาแรกที่สังคมตั้งคำถามคือ "ทำไม?" คำตอบเบื้องต้นที่สืบเค้นได้คือความแค้นส่วนตัวจากการตกเป็นเหยื่อของการถูกบูลลี่อย่างหนักภายในโรงเรียน แต่เมื่อเจ้าหน้าที่ฝ่ายสืบสวนและหน่วยงานความมั่นคงไซเบอร์ได้แกะรอยประวัติการท่องโลกออนไลน์ และตรวจค้นอุปกรณ์สื่อสารของผู้ก่อเหตุ พวกเขากลับพบความจริงที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งกว่า
ผู้ก่อเหตุไม่ได้วางแผนเรื่องนี้โดยลำพัง หากแต่วางแผนล่วงหน้านานนับเดือน โดยได้รับการสนับสนุน ปลูกฝัง และกำกับบทบาทอย่างใกล้ชิดจากกลุ่มสมาคมลับออนไลน์ที่เรียกตัวเองว่า "กลุ่ม 764" (Group 764) ซึ่งเป็นเครือข่ายข้ามชาติที่แฝงตัวอยู่ในแพลตฟอร์มยอดนิยมของวัยรุ่น เช่น Discord, Telegram และ Roblox

ที่น่าตระหนกยิ่งกว่านั้นคือ ผลการสืบสวนระบุว่า ผู้ก่อเหตุมีความเข้าใจในข้อกฎหมายอย่างดีเยี่ยม โดยรับรู้ว่า กฎหมายสวัสดิภาพและยุติธรรมสำหรับเยาวชน (Republic Act No. 9344) ของฟิลิปปินส์ ยกเว้นโทษทางอาญาให้กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 15 ปี ช่องว่างทางกฎหมายนี้ถูกสมาชิกแกนนำในกลุ่ม 764 นำมาใช้เป่าหูและปั่นหัวเยาวชน เพื่อให้เกิดความฮึกเหิมและเชื่อว่า หากลงมือก่อเหตุกราดยิงนองเลือดแล้ว ตนเองก็ไม่ต้องติดคุก แต่จะกลายเป็น "ตำนาน" ที่ถูกกล่าวขวัญถึงในโลกมืด

2. ถอดรหัส NVE: เมื่อความรุนแรงกลายเป็นเป้าหมายในตัวเอง อะไรคือสิ่งที่ทำให้เยาวชนวัยรุ่นคนหนึ่งกล้าลุกขึ้นมากระชากปืนยิงเพื่อนร่วมชั้น? สถาบันศึกษายุทธศาสตร์และการต่างประเทศชั้นนำในอาเซียน อย่างสถาบัน RSIS สิงคโปร์ ชี้ให้เห็นว่า ปรากฏการณ์นี้คือรูปธรรมของภัยคุกคามแนวใหม่ที่เรียกว่า Nihilistic Violent Extremism (NVE) หรือ "แนวคิดสุดโต่งเชิงความรุนแรงแบบสุญนิยม" ในอดีต กลุ่มสุดโต่งหรือกลุ่มก่อการร้ายมักใช้อุดมการณ์ทางการเมือง ศาสนา หรือเชื้อชาติเป็นเครื่องมือในการชักจูงสาวก แต่สำหรับกลุ่ม NVE แล้ว พวกเขาไม่ได้สนใจการปฏิวัติเพื่อเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ไม่ได้สนใจนรก-สวรรค์ และไม่ได้สนใจอุดมการณ์ใดๆ ทั้งสิ้น แก่นแท้ของ NVE ตั้งอยู่บนฐานคิดสุญนิยม (Nihilism) ที่เชื่อว่า มนุษย์ สังคม และโลกใบนี้ไม่มีคุณค่าใดๆ และความรุนแรงไม่ได้ถูกใช้เพื่อเป็นเครื่องมือไปสู่เป้าหมายอื่น หากแต่ "ความรุนแรงและการทำลายล้างคือเป้าหมายในตัวเอง"

กลไกเปลี่ยน "ความเจ็บปวด" ให้เป็น "เกมสะสมคะแนน" กลุ่ม NVE จะใช้วิธีที่เรียกว่า Gamification of Violence หรือการเปลี่ยนความรุนแรงให้เป็นเกม สมาชิกในกลุ่มจะแข่งขันกันส่งคลิปวิดีโอการทำร้ายตัวเอง การทารุณสัตว์ หรือภาพการเตรียมอาวุธ เพื่อสะสมคะแนน ไต่ยศ (Rank) และรับคำชมเชยในกลุ่มปิด สำหรับเยาวชนที่รู้สึกโดดเดี่ยว แปลกแยก หรือถูกบูลลี่ในโลกจริง ยศตำแหน่งหลอกๆ ในโลกมืดนี้กลายเป็น "น้ำชโลมใจ" ที่ทำให้พวกเขารู้สึกมีตัวตนและมีอำนาจอย่างที่ไม่เคยได้รับมาก่อน

ในการขับเคลื่อนแนวคิดนี้ กลุ่ม 764 ได้สร้างระบบการล่าเหยื่อทางไซเบอร์ที่แยบยัน สมาชิกแกนนำจะสอดส่องหาเยาวชนที่มีอาการซึมเศร้า เครียด หรือโพสต์ข้อความเรียกร้องความสนใจ จากนั้นจะดึงเข้าสู่ห้องแชตลับ เริ่มต้นจากการสร้างความสนิทสนม ชวนคุย แล้วค่อยๆ ล่อลวงให้ส่งภาพหลุดส่วนตัวหรือคลิปอนาจาร เมื่อได้หลักฐานมาแล้ว กระบวนการแบล็กเมลข่มขู่ หรือ Sextortion ก็จะเริ่มต้นขึ้น เหยื่อจะถูกบังคับให้ทำตามคำสั่งที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่การใช้มีดโกนสลักตัวเลข "764" ลงบนผิวหนังของตัวเอง การถ่ายคลิปทารุณสัตว์ จนกระทั่งถูกผลักดันไปสู่ขั้นสูงสุด นั่นคือการวางแผนก่อเหตุความรุนแรงในพื้นที่สาธารณะหรือโรงเรียน หากเหยื่อขัดขืน ข้อมูลและรูปภาพอนาจารทั้งหมดจะถูกประจานไปยังครอบครัวและเพื่อนฝูง ทำให้เหยื่อไร้ทางออกและยอมจำนนทำตามคำสั่งในที่สุด

3. ปริศนาตัวเลข 764 และกลยุทธ์อำพรางในร่มเงา ทำไมต้องเป็นตัวเลข 764? คำถามนี้ถูกตั้งขึ้นโดยทั้งผู้ปกครองและเจ้าหน้าที่สืบสวน ในวัฒนธรรมของอาชญากรไซเบอร์ ตัวเลขสามหลักนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากความสุ่มสี่สุ่มห้า หากแต่เป็น "รหัสลับ" หรือ Dog Whistle ที่มีความหมายซ้อนทับกันหลายชั้น ในเชิงเทคโนโลยี ตัวเลข 764 คือเครื่องมือที่ใช้ในการหลบเลี่ยงระบบคัดกรองอัตโนมัติ (Algorithms) ของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ขณะที่ AI ของแอปพลิเคชันต่างๆ สามารถตรวจจับและแบนคำว่า "Mass Sh00ting" หรือ "Su1cide" ได้อย่างรวดเร็ว แต่ตัวเลข "764" กลับสามารถเล็ดลอดสายตาของระบบคัดกรองไปได้อย่างง่ายดาย ช่วยให้แกนนำสามารถสร้างห้องแชต และชักชวนเยาวชนเข้าร่วมกลุ่มได้โดยไม่ถูกแบนบัญชี ในเชิงจิตวิทยา ตัวเลข 764 คือ "ลายน้ำแห่งความซื่อสัตย์" เมื่อเยาวชนถูกบังคับให้ทำร้ายตัวเอง หรือเมื่อผู้ก่อเหตุกราดยิงวางแผนลงมือ พวกเขาจะถูกสั่งให้เขียนตัวเลข 764 ลงบนผนังห้อง บนร่างกายของเหยื่อ หรือในข้อความลาตาย (Manifesto) เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันผลงานว่า โศกนาฏกรรมครั้งนี้เป็นผลงานของเครือข่าย 764 ซึ่งจะช่วยยกระดับชื่อเสียง (Clout) ของสมาชิกคนนั้นในโลกมืด และสร้างความหวาดกลัวให้กับสังคมประหนึ่งว่ากำลังรับมือกับองค์กรลับข้ามชาติที่มีอยู่ทุกหนแห่ง

4. บทเรียนสู่การปฏิรูป: ป้องกันเงาร้ายก่อนสายเกินแก้ ผมไม่ได้บังอาจที่จะกล่าวว่า เหตุการณ์ที่น่าเศร้าสลดที่พึ่งจะเกิดขึ้นในประเทศไทยเกี่ยวพันยึดโยงกับเหตุการณ์โศกนาฏกรรมที่โรงเรียน San Jose National High School ในเมืองแทกโลบัน ผมไม่ได้บังอาจที่จะกล่าวโทษว่าทัังหมดเป็นภัยร้ายที่เกิดขึ้นจากเกมส์ หรือ Social Media แต่ผมคิดว่าภายใต้ความเป็นไปได้หลายๆ ประการ ประเด็นเหล่านี้ได้กลายเป็นสัญญาณเตือนภัยฉุกเฉินที่ส่งตรงถึงทุกประเทศในภูมิภาคอาเซียน รวมถึงประเทศไทย ว่าภัยคุกคามต่อชีวิตของลูกหลานในปัจจุบัน ไม่ได้เดินเข้ามาทางประตูหน้าโรงเรียนในคราบของคนแปลกหน้าพร้อมอาวุธปืนอีกต่อไป หากแต่แฝงตัวมากับหน้าจอสมาร์ตโฟนในห้องนอนที่ปิดมืด

การป้องกันปัญหานี้ในอนาคต จำเป็นต้องเกิดการปฏิรูปอย่างจริงจังใน 3 มิติหลัก: การปฏิรูปมิติความมั่นคงไซเบอร์: ตำรวจไซเบอร์และหน่วยงานความมั่นคงต้องปรับเปลี่ยนมุมมองจากการเฝ้าระวังกลุ่มก่อการร้ายแบบเดิม มาเป็นการสืบสวนภัยคุกคามในพื้นที่เปิดและพื้นที่ปิดของเกมออนไลน์ (Gaming OSINT) ร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศในการแกะรอยและกวาดล้างเซิร์ฟเวอร์ลับของกลุ่ม NVE พร้อมทั้งบังคับใช้กฎหมายกับพฤติกรรมการแบล็กเมลและการแจ้งเหตุเท็จ (Swatting) อย่างเด็ดขาด

การยกระดับมาตรการในสถานศึกษา: สถาบันการศึกษาจำเป็นต้องติดตั้งระบบคัดกรองความปลอดภัยบนเครือข่าย Wi-Fi ของโรงเรียน เพื่อตรวจจับการค้นหารหัสเสี่ยงอย่าง "764" หรือ "NVE" ควบคู่ไปกับการฝึกอบรมครูและนักจิตวิทยาให้สังเกต "สัญญาณเตือนทางพฤติกรรม" เช่น การสวมเสื้อแขนยาวผิดปกติเพื่อซ่อนบาดแผลการทำร้ายตัวเอง การพฤติกรรมแยกตัว หรือการแสดงความสนใจในความรุนแรงสุดโต่ง ที่สำคัญที่สุดคือการสร้างช่องทางรับแจ้งเหตุลับที่ปลอดภัย เพื่อให้นักเรียนสามารถขอความช่วยเหลือได้ทันทีเมื่อถูกข่มขู่ การสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลและความอบอุ่นในครอบครัว: ท้ายที่สุดแล้ว ป้อมปราการที่แข็งแกร่งที่สุดในการปกป้องเยาวชนจากลัทธิสุญนิยม คือความเข้าใจและความสัมพันธ์ในครอบครัว ผู้ปกครองและสังคมต้องสร้างการรับรู้ว่า การตกเป็นเหยื่อของการถูกแบล็กเมลทางเพศหรือข้อมูลหลุด ไม่ใช่เรื่องที่ต้องอับอายจนต้องปิดบัง และเหยื่อต้องสามารถขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่ได้โดยไม่ต้องกลัวการถูกซ้ำเติม

บทสรุป คราบน้ำตาและคราบเลือดที่ทั้งที่แทกโลบัน และที่นนทบุรี ได้ทิ้งบทเรียนอันราคาแพงไว้ให้ภูมิภาคอาเซียน ยุคสมัยที่ความรุนแรงถูกทำให้กลายเป็นเกม และชีวิตมนุษย์ถูกลดทอนคุณค่าจนเหลือเพียงยอดวิวในโลกมืด ได้เดินทางมาถึงประตูบ้านของเราแล้ว การรู้เท่าทันรหัสลับอย่าง 764 และการเข้าใจแก่นแท้ของแนวคิด NVE จึงไม่ใช่เรื่องของนักวิจัยความมั่นคงเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป หากแต่เป็นหน้าที่ของพวกเราทุกคน ทั้งครู ผู้ปกครอง และสังคม ที่ต้องช่วยกันจุดแสงสว่างแห่งความใส่ใจ เพื่อไล่ต้อนเงามืดหลังหน้าจอให้หมดไป ก่อนที่โศกนาฏกรรมครั้งต่อไปจะเกิดขึ้นกับลูกหลานของเรา

รองศาสตราจารย์ ดร.ปิติ ศรีแสงนาม คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย"

ขอขอบคุฯข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก Piti Srisangnam