โฆษกศาลยุติธรรมแจงช่วงโควิดระบาดหนักไม่ปิดศาลเผยขั้นตอนละเอียดยิบการพิจารณาคดีแพ่ง-อาญา ให้ปชช.คู่ความอุ่นใจ ปลอดภัยสร้างความเป็นธรรมกับทุกฝ่ายก้าวเดินไปพร้อมๆกัน

วันที่ 26 ก.ค.64 นายสุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม ได้อธิบายการบริหารจัดการคดีของศาลยุติธรรมทั่วราชอาณาจักรช่วงไวรัสโควิดแพร่ระบาดว่า ในส่วนคดีแพ่งเริ่มตั้งแต่การตั้งต้นคดี  เช่น การยื่นคำฟ้อง คำร้อง คำขอ หรือเอกสารต่างๆสามารถดำเนินการได้โดยผ่านระบบทางออนไลน์คือระบบอีไฟล์ลิ่ง (e-Filing) และระบบซีออส (CIOS) ตั้งแต่ศาลชั้นต้นไปจนถึงชั้นอุทธรณ์และฎีกา

ส่วนการมาศาลเพื่อไต่สวนหรือสืบพยาน  ถ้าคู่ความทุกฝ่ายพร้อมสามารถใช้วิธีการทางออนไลน์ในการพิจารณาคดีแทนการมาศาลได้โดยใช้วิธีพิจารณาออนไลน์ได้ทุกคดี หากคู่ความไม่พร้อมที่จะใช้วิธีการออนไลน์ และศาลเห็นว่าปลอดภัยก็ดำเนินการโดยให้คู่ความและผู้เกี่ยวข้องมาพิจารณาคดีที่ศาลตามปกติได้ แต่ถ้าหากเห็นว่าไม่ปลอดภัยก็จะเลื่อนคดีออกไปก่อน  หรือใช้วิธีการทางออนไลน์กับฝ่ายที่มีความพร้อม ส่วนฝ่ายที่ไม่มีความพร้อมที่จะใช้วิธีออนไลน์ก็มาดำเนินการที่ศาลตามปกติ

สำหรับการพิจารณาคดีอาญานั้นเนื่องจากกฎหมายกำหนดวิธีพิจารณาและการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาหรือจำเลยแตกต่างจากคดีแพ่ง ดังนั้นการพิจารณาคดีอาญาทางออนไลน์จึงทำได้ในกรณีดังต่อไปนี้คือ กรณีที่ราษฎรเป็นโจทก์ฟ้องคดีกันเองโดยไม่ผ่านพนักงานอัยการ ซึ่งต้องมีการไต่สวนมูลฟ้องก่อนว่าฟ้องของโจทก์มีมูลพอที่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาพิพากษาหรือไม่ โดยผู้ที่ถูกฟ้องยังไม่ตกเป็นจำเลยตามกฎหมาย จึงสามารถมาฟังการไต่สวนมูลฟ้องหรือไม่ก็ได้ หรือจะตั้งทนายความมาถามค้านพยานโจทก์ก็ได้ หรือดำเนินการทางออนไลน์ได้ ส่วนผู้ที่ถูกฟ้องก็มีสิทธิขอฟังการพิจารณาหรือถามค้านพยานผ่านทางออนไลน์ได้เช่นกัน

สำหรับกรณีที่จำเลยให้การรับสารภาพตามฟ้องของโจทก์ หากเป็นคดีที่มีกฎหมายกำหนดอัตราโทษอย่างต่ำให้จำคุกตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป หรือโทษสถานหนักกว่านั้นศาลต้องสืบพยานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยด้วย และหากอัตราโทษต่ำกว่านั้น ศาลสามารถพิพากษาได้เลยโดยไม่ต้องสืบพยาน ซึ่งการสืบพยานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยนี้ ถ้าจำเลยถูกคุมขังในเรือนจำไม่สามารถเบิกตัวจำเลยมาศาล ได้ก็สืบพยานทางออนไลน์ได้ ซึ่งจำเลยสามารถรับฟังการพิจารณาทางออนไลน์และมีสิทธิการดำเนินคดีต่าง ๆ เหมือนกับได้มาศาล

ส่วนกรณีอื่นๆ ถ้าจำเลยยินยอมและศาลเห็นสมควรก็อาจพิจารณาให้ดำเนินกระบวนพิจารณาทางออนไลน์ได้ โดยจำเลยมีสิทธิต่อสู้คดีเต็มที่

ทั้งนี้โดยหลักแล้วศาลยุติธรรมคำนึงถึงความปลอดภัยของประชาชนที่มีอรรถคดีในศาลและบุคลากรเป็นสำคัญ เพียงแต่มาตรการดำเนินคดีทางออนไลน์ออกมาเพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีเดินหน้าต่อไปได้ ลดการเดินทางมาศาลให้มากที่สุด  และถึงแม้จะเป็นการพิจารณาคดีทางออนไลน์ แต่ศาลยังคงพิจารณาคดีแบบเปิดเผย  โดยทุกศาลจัดให้มีการถ่ายทอดภาพและเสียงการพิจารณาคดีทางออนไลน์ให้ประชาชนเข้าฟังในห้องพิจารณาของศาลตามปกติ

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าสถานการณ์จะรุนแรงแต่ภาระหน้าที่ตามกฎหมายที่เราต้องดำเนินการยังมีอยู่และไม่อาจปิดทำการศาลยุติธรรมทั่วประเทศได้  ดังนั้นงานหมายจับ หมายค้น ผัดฟ้อง ฝากขัง การพิจารณาพิพากษาคดีที่กฎหมายกำหนดระยะเวลาไว้ ก็ไม่อาจเลื่อนออกไปได้ งานส่วนนี้ศาลยุติธรรมดำเนินการมาโดยตลอด เพียงแต่เราจะบริหารจัดการให้สอดคล้องต่อสภาพความเป็นจริงเพื่อให้ความปลอดภัยและความยุติธรรมก้าวเดินไปพร้อม ๆ กัน