สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) นำโดย นางปรีดา คงแป้น และ น.ส.ศยามล ไกยูรวงศ์ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ มีกำหนดการลงพื้นที่จังหวัดในภาคใต้ ประกอบด้วย สุราษฎร์ธานี สตูลและนครศรีธรรมราช เพื่อตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนอันเกี่ยวเนื่องกับข้อพิพาทเรื่องที่ดิน และข้อพิพาทกรณีกล่าวอ้างว่าการประกอบกิจการของโรงไฟฟ้าชีวมวลและโรงงานผลิตยางมะตอยส่งผลกระทบต่อชุมชน ในสัปดาห์นี้ (สัปดาห์แรกของเดือน พ.ย. 2564)

ซึ่งก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 18-19 ต.ค. 2565 ที่ผ่านมา คณะทำงาน กสม. นำโดย ผศ.สุชาติ เศรษฐมาลินี และ น.ส.ปิติกาญจน์สิทธิเดช กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติลงพื้นที่ จ.เชียงใหม่ เข้าร่วมการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “บทบาทองค์การภาคประชาสังคมกับการจัดการปัญหาสถานะและสิทธิของบุคคล” จัดโดย มูลนิธิเครือข่ายสถานะบุคคล โดย กสม.ได้ร่วมรับฟังและถอดบทเรียนการทำงานเกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหาคนไร้รัฐไร้สัญชาติ ในประเทศไทย ร่วมกับเครือข่ายภาคประชาสังคมในประเด็นสำคัญ

เช่น กรณีการให้ความช่วยเหลือนักเรียนที่ไม่มีสถานะบุคคลให้ได้รับการลงทะเบียนเพื่อกำหนดรหัสประจำตัวผู้เรียนเพื่อเข้ารับการศึกษา สำหรับผู้ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎร (นักเรียนรหัส G) ซึ่งจากการสำรวจมีจำนวนกว่า 100,000 คน กรณีพระ-เณร ซึ่งเป็นลูกหลานแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนมาบวชเรียน ทำให้เกิดปัญหาเรื่องการเข้ารับการรักษาพยาบาล กรณีกรมการปกครองถอนทะเบียนราษฎรของประชาชนในพื้นที่ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ เนื่องจากมีปัญหาการสวมสิทธิ์ ทำให้ประชาชนหลายพันคนได้รับผลกระทบ

หรือกรณีผู้ไม่มีสถานะบุคคลไม่กล้าใช้สิทธิทางศาลปกครองในการฟ้องร้องหน่วยงานจากการปฏิบัติงานที่ล่าช้าหรือสร้างอุปสรรคในการให้สถานะทางทะเบียน เป็นต้น ในการนี้กสม. พร้อมให้ความร่วมมือในการประสานการคุ้มครองกรณีสิทธิสถานะบุคคล และทำงานร่วมกับเครือข่ายภาคประชาสังคมต่อไป เพื่อให้ประชาชนทุกคนในเขตแดนไทยเข้าถึงสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน

เช่น สิทธิในการรักษาพยาบาล สิทธิในการศึกษา สิทธิในการทำงาน อันเป็นสิทธิที่มนุษย์ทุกคนต้องได้รับ นอกจากนี้ กสม. ยังได้ลงพื้นที่หมู่บ้านห้วยถ้ำ ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ เพื่อรับฟังข้อเท็จจริงจากประชาชนกลุ่มชาติพันธุ์ลาหู่ ซึ่งถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าตรวจค้นหมู่บ้าน และเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม เมื่อวันที่ 22 ก.ค. 2564 ซึ่งทาง กสม.จะได้ทำรายงานผลการตรวจสอบต่อไป