สกู๊ปพิเศษ : ‘ปิดทองหลังพระฯ’ ปั้น 10 หมู่บ้านต้นแบบ สู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน

ท่ามกลางความผันผวนของเศรษฐกิจโลกและวิกฤตทางธรรมชาติ ‘หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง’ ยังคงเป็นเข็มทิศสำคัญที่ช่วยให้ชุมชนไทยอยู่รอด ล่าสุด มูลนิธิปิดทองหลังพระฯ เปิดตัว 10 หมู่บ้านต้นแบบบูรณาการทั่วประเทศ เพื่อเทิดพระเกียรติในวาระ 100 ปีชาตกาล รัชกาลที่ 9 ในปี 2570 ชูความสำเร็จจาก ‘นราธิวาส-ยะลา’ เปลี่ยนดินเปรี้ยวและน้ำแล้ง ให้กลายเป็นแหล่งอาหารและรายได้ที่ยั่งยืน

นายกฤษฎา บุญราช ประธานกรรมการสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระฯ ลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าในพื้นที่ภาคใต้ พร้อมระบุว่า ในสภาวะที่ไทยต้องเผชิญความเสี่ยงจากสงครามและเศรษฐกิจ การน้อมนำหลักการทรงงาน ‘เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา’ มาใช้ คือทางรอดที่แท้จริง โดยทางสถาบันฯ ได้คัดเลือก 10 หมู่บ้านจาก 10 จังหวัด (เช่น น่าน, เชียงใหม่, อุดรธานี, เพชรบุรี ฯลฯ) เพื่อเป็นโมเดลการเรียนรู้ที่มีชีวิต

ไฮไลต์สำคัญอยู่ที่ 2 ชุมชนปลายด้ามขวาน ได้แก่ 1.บ้านโคกยามู จ.นราธิวาส ที่สามารถสยบดินเปรี้ยวด้วยเกษตรปลอดภัย จากอดีตที่เผชิญปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากและดินเปรี้ยวจัด (pH 3) จนเพาะปลูกไม่ได้ ปัจจุบันบ้านโคกยามูประสบความสำเร็จในการปรับปรุงดินจนสามารถปลูก ‘แตงโม GAP’ สร้างรายได้สะสมเกือบ 10 ล้านบาท ทำให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวจากปี 2563 นอกจากนี้ยังส่งเสริมกลุ่มสตรีและผู้สูงอายุสานกระจูดสร้างรายได้เสริมกว่า 1.1 ล้านบาท และที่สำคัญคือคนรุ่นใหม่เรียนจบปริญญาตรีเพิ่มขึ้นกว่า 2 เท่า สะท้อนถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน

ต่อมา 2. บ้านจำปูน จ.ยะลา จากความขัดแย้งสู่วิถีพหุวัฒนธรรมที่มั่นคง เดิมพื้นที่นี้มีความขัดแย้งในชุมชนเรื่องการเลี้ยงสัตว์และขาดแคลนน้ำอย่างหนัก ปิดทองหลังพระฯ เข้าไปแก้ปัญหาด้วยระบบ ‘Quick Win’ บริหารจัดการน้ำจนสำเร็จภายใน 15 วัน และเปลี่ยนการเลี้ยงวัวแบบปล่อยเป็น ‘วัวขังคอก’ หรือโคขุน ลดความขัดแย้งและสร้างมูลค่ากว่า 1 ล้านบาท นอกจากนี้ชุมชนหันมาปลูกอ้อยคั้นน้ำแทนข้าวในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก ซึ่งสร้างรายได้สูงกว่าเดิมถึง 7 หมื่นกว่าบาทต่อไร่ จึงทำให้อัตราการเจ็บป่วยลดลง และปัญหายาเสพติดลดลงอย่างมีนัยสำคัญจากการสร้างอาชีพที่มั่นคงในถิ่นฐาน

นายกฤษฎา ย้ำว่า หมู่บ้านต้นแบบทั้ง 10 แห่งนี้ ไม่ใช่เพียงแค่การช่วยเหลือชั่วคราว แต่คือ ‘Social Lab’ หรือห้องแล็บทางสังคมที่พิสูจน์ว่า หากชุมชนน้อมนำแนวพระราชดำริมาปฏิบัติอย่างจริงจัง จะสามารถออกแบบชีวิตและจัดการปัญหาของตนเองได้ท่ามกลางภาวะวิกฤต เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดพระราชปณิธานของในหลวงรัชกาลที่ 10 ในการสร้างความเข้มแข็งให้ราษฎรอย่างยั่งยืนสืบไป