คลินิกสิ่งแวดล้อม

หลักกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562

เกี่ยวกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่สำคัญ และอาจจะยังเกิดความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนของประชาชน ส่วนหนึ่งคือบทบัญญัติในมาตรา 27 ห้ามมิให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เว้นแต่เป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่เก็บรวบรวมได้โดยได้รับยกเว้นไม่ต้องขอความยินยอมตามมาตรา 24 หรือมาตรา 26..."

ซึ่งองค์ประกอบสำคัญในมาตรา 27 นี้คือห้ามมิให้"ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล" ในบทบัญญัติดังกล่าวกำหนดห้าม"ผู้คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล"ซึ่งได้นิยามไว้ในมาตรา 6 “ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล” หมายความว่า บุคคลหรือนิติบุคคลซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล

ซึ่งจะแตกต่างกับกฎหมายที่มีโทษทางอาญาโดยทั่วไปที่จะมีองค์ประกอบว่า "ผู้ใด" ดังนั้นก่อนบุคคลที่จะมีความผิดตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลมาตรา 27 นั้น บุคคลนั้นจะต้อง เป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลคือบุคคลหรือนิติบุคคลซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล

ปัญหาต่อไปกรณีที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่ใช่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 จะถือเป็นการกระทำที่ครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 27 ได้หรือไม่ ในกรณีดังกล่าวแม้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวางหลักไว้เป็นแนวบรรทัดฐาน แต่ในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์เท่าที่เคยผ่านมือ หรือผ่านตาผู้เขียนมานั้น ยังยึดถือแนวทางไม่แตกต่างจากองค์ประกอบในตัวบทกฎหมายคือ โจทก์จะต้องฟ้องและนำสืบให้เห็นว่าจำเลยมีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล

ซึ่งหากจำเลยไม่ได้มีอำนาจหน้าที่ดังกล่าวแล้วศาลชั้นต้นจะยกฟ้องไปทั้งหมด

ดังนั้นประชาชนผู้ที่อาจถูกกระทบสิทธิ์ ควรจะศึกษาหรือมีความเข้าใจในองค์ประกอบสำคัญดังกล่าว ก่อนที่จะดำเนินคดีซึ่งเป็นคดีที่มีโทษทางอาญา ซึ่งหากคดีอาญาที่ดำเนินการไปนั้นไม่สมหวังอาจจะมีผลเสียตามมาในภายหลัง

036