สอน.ลุยพลิกโฉมอุตฯอ้อย รับตลาดคาร์บอนต่ำ-กติกาการค้า

นายใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) กล่าวว่า กระทรวงอุตสาหกรรมเดินหน้ายกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ปักหมุด จ.กาญจนบุรี เปิดเวที “พลิกโฉมใบอ้อยสู่นวัตกรรมรักษ์โลก” แนะนำโมเดลเปลี่ยนเศษวัสดุจากไร่อ้อยเป็นพลังงานและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง รับเทรนด์การค้าและมาตรฐานคาร์บอนต่ำของตลาดโลก โดยแนวทางบริหารอุตสาหกรรมฤดูการผลิต 2569/70 มุ่งปรับห่วงโซ่อุปทานให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการสร้างรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกร มาตรการสำคัญคือลดการเผาอ้อย ซึ่งไม่ใช่เพียงแก้ปัญหา PM2.5 แต่เกี่ยวข้องกับความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมน้ำตาลไทยในตลาดส่งออก
สำหรับฤดูหีบ 2569/70 กระทรวงอุตสาหกรรมและคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (กอน.) เตรียมลดเพดานการรับอ้อยเผาของโรงงานเหลือไม่เกิน 15% ต่อวัน เพื่อผลักดันสัดส่วนอ้อยเผาทั้งฤดูให้ไม่เกิน 5% จากฤดูที่ผ่านมาอยู่ที่ 3.8% พร้อมปรับปรุงเกณฑ์คุณภาพอ้อย เพื่อส่งเสริมอ้อยสดสะอาดและเพิ่มค่าความหวาน (C.C.S.) รวมถึงผลักดันกองทุนอ้อยและน้ำตาลทราย เป็นกลไกหลักสนับสนุนมาตรการตัดอ้อยสดในระยะยาว
นายใบน้อย กล่าวอีกว่า การไม่เผาอ้อยจึงต้องมองไกลกว่าปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะตลาดต่างประเทศเริ่มนำมาตรฐานคาร์บอนต่ำมาเป็นเงื่อนไขทางการค้า ทางออกคือการนำแนวคิด Circular Economy มาใช้จริง โดยเปลี่ยนใบและยอดอ้อยจากวัสดุเหลือทิ้งให้เป็นพลังงานหรือผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อสร้าง “รายได้กระเป๋าที่สอง” ให้เกษตรกร โดย สอน.มองว่าการยกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไม่ได้หยุดอยู่ที่ลดการเผา แต่ต้องเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ให้กลายเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจ ตั้งแต่พลังงานชีวมวลไปจนถึงนวัตกรรมสิ่งทอ ซึ่งจะช่วยลดของเสีย ลดการปล่อยคาร์บอน เพิ่มรายได้เกษตรกร และสร้างมูลค่าเพิ่มให้ห่วงโซ่อุตสาหกรรมไทย
“โจทย์สำคัญจากนี้จึงอยู่ที่การทำให้ Circular Economy เกิดขึ้นจริงตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ไร่อ้อย โรงงาน ไปจนถึงตลาดปลายทาง เพื่อให้อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทย ไม่เพียงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่สามารถเปลี่ยนกติกาคาร์บอนต่ำของโลกให้เป็นโอกาสทางเศรษฐกิจได้ในระยะยาว” นายใบน้อย กล่าว
ด้านนายสาโรช ศรีใส ผู้จัดการโครงการ คณะผู้แทนสหภาพยุโรปประจำประเทศไทย กล่าวว่า สหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับเกษตรกรรมยั่งยืน การหมุนเวียนชีวมวล และตรวจสอบย้อนกลับ โดยเฉพาะมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการไม่ทำลายป่าและการไม่เผาแปลงเกษตร การนำใบและเศษซากอ้อยกลับมาใช้ประโยชน์ เช่น ผลิตพลังงานชีวมวล ไบโอมีเทน หรือปุ๋ยอินทรีย์ จะช่วยเพิ่มโอกาสทางการค้าในตลาดยุโรป
ส่วนนายวิรัตน์ ทวีปิยมาภรณ์ ผู้จัดการฝ่ายนโยบายอุตสาหกรรม กลุ่มมิตรผล กล่าวว่า กลุ่มมิตรผลขับเคลื่อนแนวทาง Zero Waste รับซื้อใบอ้อยและเศษวัสดุการเกษตรจากเกษตรกร ช่วยลดการเผาและเพิ่มรายได้ ก่อนนำเข้าสู่โรงไฟฟ้าชีวมวลเพื่อผลิตไฟฟ้าและไอน้ำใช้ในโรงงาน ส่วนที่เหลือจำหน่ายเข้าสู่ระบบไฟฟ้า
ขณะที่ ผศ.ดร.ศรัณย์ จันทร์แก้ว อาจารย์ประจำสาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร กล่าวว่า นอกจากพลังงานแล้ว ใบอ้อยยังถูกต่อยอดเป็นวัตถุดิบอุตสาหกรรมสิ่งทอ โดยผ่านกระบวนการต่างๆ เพื่อนำเส้นใยไปปั่นด้ายและทอมือเป็นสินค้าแฟชั่น เช่น เสื้อผ้า กระเป๋า หมวก ภายใต้แบรนด์ “NATHA” พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้สู่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพื่อสร้างอาชีพและรายได้เสริม
