‘บุ่งไหมโมเดล’ ต้นแบบดูแลผู้สูงอายุในชุมชน เชื่อม ‘Day Care–Home Care’ เข้าสู่ระบบบัตรทอง
ศูนย์สังคมพัฒนาสังฆมณฑลอุบลราชธานี พัฒนา “บุ่งไหมโมเดล” ดูแลผู้สูงอายุครบวงจรในชุมชน เชื่อมบริการ Day Care ดูแลผู้สูงอายุขึ้นทะเบียน 178 คน ระบบ Home Care ดูแลถึงบ้าน 138 คน พร้อมพัฒนา Group Home รองรับผู้สูงอายุที่อยู่ลำพังหรือขาดผู้ดูแล ด้าน สปสช. ลงพื้นที่ติดตามผลและหารือการเข้าร่วมเป็นหน่วยบริการตามมาตรา 3 เพื่อเชื่อมบริการสุขภาพและสังคม ให้ผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบางได้รับการดูแลต่อเนื่องใกล้บ้าน
ทพ.อรรถพร ลิ้มปัญญาเลิศ รองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พร้อมด้วย นางมลุลี แสนใจ ผู้อำนวยการ สปสช.เขต 10 อุบลราชธานี และคณะ ลงพื้นที่ศูนย์สังคมพัฒนาสังฆมณฑลอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ติดตามการดูแลผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบาง พร้อมหารือแนวทางเชื่อมความร่วมมือระหว่างภาคศาสนา ภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคประชาชน เข้ากับระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
บาทหลวงเปาโล ประดับสิน ด้วงทอง ผู้อำนวยการศูนย์อภิบาลดูแลผู้สูงอายุบุ่งไหม กล่าวว่า ศูนย์สังคมพัฒนาสังฆมณฑลอุบลราชธานี ร่วมกับคารีตัสไทยแลนด์ เริ่มดำเนินโครงการดูแลผู้สูงอายุตั้งแต่ปี 2564 โดยใช้ ต.บุ่งไหม เป็นพื้นที่นำร่อง ก่อนพัฒนาเป็นระบบดูแลที่เชื่อมโยงทั้ง Day Care การดูแลที่บ้านหรือ Home Care ศูนย์ผู้สูงอายุชุมชน และ Group Home รวมถึงการพัฒนาบุคลากร อาสาสมัคร การส่งเสริมอาชีพ และกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตในชุมชนได้อย่างมีคุณค่าและมีศักดิ์ศรี
ข้อมูลเดือนกรกฎาคม 2569 พบว่า ศูนย์ฯ มีผู้สูงอายุขึ้นทะเบียนใช้บริการ Day Care จำนวน 178 คน เปิดให้บริการวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.00–16.00 น. มีผู้มาใช้บริการเฉลี่ยวันละประมาณ 25 คน ส่วนระบบ Home Care ดูแลผู้สูงอายุถึงบ้านจำนวน 138 คน โดยจัดทำแผนการดูแลรายบุคคล และมีผู้ดูแลผู้สูงอายุหรือ Care Giver (CG) ร่วมกับอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) จำนวน 12 คน ดูแลตามแผนอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ ยังมีอาสาสมัครที่ผ่านการอบรมด้านการดูแลผู้สูงอายุจำนวน 28 คน สนับสนุนงานภายในศูนย์ฯ และการดูแลที่บ้าน รวมถึงช่วยเหลือด้านสิทธิและสวัสดิการ ส่งเสริมอาชีพ และจัดกิจกรรมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุแต่ละกลุ่ม ขณะเดียวกันได้พัฒนา Group Home เพื่อรองรับผู้สูงอายุที่อยู่ตามลำพัง ไม่มีบ้าน หรือขาดผู้ดูแล ให้มีทางเลือกในการอยู่อาศัยและได้รับการดูแลภายในชุมชน
“เป้าหมายของเราคือดูแลผู้สูงอายุให้ครบทุกมิติ ทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ สมอง สภาพแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจ ควบคู่กับการพัฒนาองค์ความรู้และงานวิจัย เพื่อนำผลที่ได้ไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น ปัจจุบันศูนย์ฯ ผ่านการประเมินเป็นสถานชีวาภิบาลแล้ว และอยู่ระหว่างดำเนินงานวิจัยประเมินผลร่วมกับคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี” คุณพ่อประดับสิน กล่าว
นางหยิน คูณสามัญ อายุ 80 ปี หนึ่งในผู้ใช้บริการ เล่าว่า มาร่วมกิจกรรมที่ศูนย์ฯต่อเนื่องประมาณ 2 ปี ก่อนหน้านี้ต้องอยู่บ้านเพียงลำพังในช่วงที่หลานสาวสองคนไปโรงเรียน ทำให้รู้สึกเหงาและไม่มีเพื่อนพูดคุย แต่เมื่อได้มาที่ศูนย์ฯ ก็มีโอกาสพบปะเพื่อน ทำกิจกรรม และได้รับการดูแลเรื่องอาหารและการใช้ยาอย่างสม่ำเสมอ
ด้าน ทพ.อรรถพร ลิ้มปัญญาเลิศ รองเลขาธิการ สปสช. กล่าวว่า ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติไม่ได้มีบทบาทเฉพาะการรักษาพยาบาลเมื่อประชาชนเจ็บป่วย แต่ยังครอบคลุมการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การฟื้นฟูสมรรถภาพ และการดูแลระยะยาว โดยเฉพาะผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบางที่ต้องเชื่อมบริการทางการแพทย์เข้ากับการดูแลด้านสังคม
การดำเนินงานของศูนย์ฯ เริ่มจากการคัดกรองและประเมินผู้สูงอายุ ทั้งความสามารถในการเคลื่อนไหว ภาวะสุขภาพ สภาพสังคม และการอยู่อาศัย ก่อนออกแบบกิจกรรมหรือการดูแลให้เหมาะสม การรวมกลุ่มยังช่วยลดความโดดเดี่ยว ทำให้ผู้สูงอายุได้เคลื่อนไหว ฝึกสมอง และมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพกายและสุขภาพใจ
“สปสช. จะนำข้อมูลและบทเรียนจาก “บุ่งไหมโมเดล” ไปประกอบการพัฒนาระบบดูแลผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบาง โดยเชื่อมการทำงานตั้งแต่ครอบครัว ชุมชน ท้องถิ่น ภาคประชาชน ไปจนถึงหน่วยบริการ เพื่อให้ประชาชนได้รับการดูแลต่อเนื่องใกล้บ้าน และสามารถดำรงชีวิตในชุมชนได้อย่างมีคุณภาพ” รองเลขาธิการ สปสช. กล่าวทิ้งท้าย