คิด เขียน คุย : น้ำมันลิตรละ 10 บาทลดได้-แต่‘หายนะ’รออยู่

การลดราคาน้ำมันทุกชนิดลงลิตรละ 10 บาท ตามข้อเรียกร้องของ“ม็อบกำนันมะโน” จะทำได้หรือไม่ได้อย่างไรนั้น เวลานี้มีความคิดอยู่ 2 กระแสหลัก ซึ่งฝ่ายหนึ่งบอกว่าทำได้ทันที แต่อีกฝ่ายหนึ่งแม้จะบอกว่าทำได้ แต่จะมีผลกระทบตามมา และจะเป็นปัญหาใหญ่ของประเทศ

จากการสุ่มความเห็นของทั้งสองฝ่าย โดยฝ่ายที่เห็นว่าลดได้ทันทีนั้น มีชุดข้อมูลเดียวกันกับที่สะท้อนผ่าน“รสนา โตสิตระกูล” ประธานอนุกรรมการด้านบริการสาธารณะ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม สภาผู้บริโภค ซึ่งได้โพสต์ข้อความผ่านทางเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนวานนี้ว่า “ราคาน้ำมันลดได้ 10 บาทต่อลิตรถ้ารัฐมนตรีกล้าเดินสุดซอย” และมีรายละเอียดดังนี้

“เช้าวันนี้ดิฉันนั่งแท็กซี่ไปพบรัฐมนตรีช่วยคมนาคมที่กระทรวงฯ (ค่อยมาอัพเดตให้ทราบว่าไปพบเรื่องอะไร) แท็กซี่บ่นราคาน้ำมันให้ฟังว่าทำให้ราคาสินค้าทุกอย่างแพงไปหมด รัฐบาลยังฉวยโอกาสขึ้นราคาน้ำมันตอนน้ำท่วมกรุงเทพฯอีก..วันเดียวกันนี้ ทีมกำนันมะโนเดินทางไปยื่นข้อเรียกร้องที่กระทรวงพลังงาน ทีมงานรัฐมนตรีเอกนัฏ มารับข้อเรียกร้องของกำนันมะโนที่ขอให้ลดราคาน้ำมันลงลิตรละ 10 บาทต่อลิตร ฟังจากสื่อได้ความว่าทีมรัฐมนตรีเอกนัฏกล่าวว่า ‘รับฟังข้อเรียกร้องลดราคาน้ำมันลิตรละ 10 บาท ย้ำวันนี้ยังไม่ใช่การเจรจา ย้ำทำเต็มที่ทุกมาตรการ แต่ไม่รับปากในสิ่งที่ทำไม่ได้’”

ข้อคิดเห็นของ“รสนา โตสิตระกูล”ชี้ว่า ข้อเสนอลดราคาน้ำมันลง 10 บาทต่อลิตร เป็นไปได้แน่นอน ถ้านายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน “กล้าสู้สุดซอยอย่างที่ประกาศ ไม่มัวรำลิเก ขี่ม้าเลียบค่ายไปวันๆ” นั่นก็คือต้องทำ 6 มาตรการ และจะมีผลทำให้น้ำมัน“ดีเซลบี7”ลดราคาลงได้ 10 .49 บาทต่อลิตร และ“แก๊สโซฮอล์ 95 อี 10” จะลดราคาลงได้ 9.65 บาท/ลิตร

สำหรับ 6 มาตรการของ“รสนา โตสิตระกูล” ประกอบด้วย 1)ยกเลิกการอ้างอิงราคา“น้ำมันสำเร็จรูปสิงคโปร์” ที่มีค่าการกลั่นสูงเกินกว่า 7 เหรียญต่อบาร์เรล หรือ 1.40 บาทต่อลิตร 2)กำหนดเพดานค่าการกลั่นที่ 7 เหรียญ/บาร์เรล หรือ 1.40 บาท/ลิตร 3)ยกเลิกค่าพรีเมี่ยมทิพย์ทั้งหมด ที่ประกอบด้วย ค่าขนส่ง ค่าประกันภัย ค่าสูญเสียระหว่างทางจากสิงคโปร์มาไทย และยกเลิกค่าปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเบนซิน ค่าสำรองน้ำมัน ซึ่งจะลดราคาน้ำมันลงอย่างน้อย 1 บาท/ลิตร 4)ลดภาษีสรรพสามิตลงไปเหลือ 0.05 บาท/ลิตร เป็นการชั่วคราวจนกว่าสถานการณ์วิกฤตสิ้นสุดลง 5)กำหนดเพดานค่าการตลาด เบนซินให้เก็บ 1.85 บาท/ลิตร ดีเซล 1.50 บาท/ลิตร และ 6)งดการเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเป็นการชั่วคราว

ส่วนฝ่ายที่เห็นตรงกันข้ามกับ“รสนา โตสิตระกูล” มีชุดข้อมูลเดียวกันกับ“ณัฏฐ์ มงคลนาวิน” นักวิเคราะห์ข้อมูลและยุทธศาสตร์สังคม ซึ่งได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนวานนี้เช่นกัน โดยให้ความเห็นว่า

“ถ้าจะให้(น้ำมันดีเซลบี7)ขายถูกลง 10 บาท เหลือ 31.79 บาท รัฐทำได้แค่ 2 ทาง คือ ไม่เก็บภาษีสรรพสามิตเลย (ปัจจุบันเก็บอยู่ที่ 6.92 บาท/ลิตร) หรือควักเงินกองทุนน้ำมันฯ มาจ่ายแทนลิตรละ 10 บาท อินไซต์ที่สื่อไม่ค่อยพูดถึง (เรื่องที่ 1) — กองทุนน้ำมันฯ ติดหนี้ผู้ค้าน้ำมันแล้ว 6.8 หมื่นล้าน: ล่าสุด ณ วันที่ 8–9 พ.ย. 69 ฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ติดลบสะสมพุ่งไปถึง 108,000 ล้านบาท และที่วิกฤตกว่านั้นคือ กองทุนฯ มียอดติดหนี้ค้างจ่ายผู้ค้าน้ำมันสะสมอยู่แล้วกว่า 68,000 ล้านบาท การจะไปกู้เงินมาแจกเพิ่มอีกวันละ 600–700 ล้านบาท (เพื่อลด 10 บาท) เท่ากับผลักกองทุนฯ เข้าสู่ภาวะล้มละลายทางการเงินทันที”

“อินไซต์ที่สื่อไม่ค่อยพูดถึง (เรื่องที่ 2) — ช่องว่างกฎหมายชดเชย B20: แม้รัฐบาลจะชู ดีเซล B20 (ราคา 33.50 บาท ถูกกว่า B7 อยู่ 8.29 บาท) เป็นทางเลือก แต่เบื้องหลังยังมีข้อจำกัดทางกฎหมาย เพราะ พ.ร.บ.กองทุนน้ำมันฯ พ.ศ. 2562 ในส่วนที่ให้อำนาจจ่ายเงินชดเชยเชื้อเพลิงชีวภาพ ได้สิ้นสุดลงไปตั้งแต่วันที่ 24 ก.ย. 2569 จนสภาองค์กรของผู้บริโภคเพิ่งยื่นหนังสือจี้กระทรวงพลังงานให้หยุดอุดหนุนส่วนนี้ แปลว่ากระสุนทางการคลังของรัฐบาลในการอุ้ม B20 เองก็มีข้อจำกัดบีบอยู่เช่นกัน”

“ณัฏฐ์ มงคลนาวิน” ไขข้อสงสัยว่าทำไมรัฐบาลไม่ไปรีดส่วนต่างจากโรงกลั่นว่า “ประเด็นนี้เพราะได้ยินข้อมูลว่าโรงกลั่นมีกำไรมหาศาล แต่ในความเป็นจริง ตัวเลขที่หยิบยกมาอ้างว่าต้นทุนการกลั่นอยู่ที่ 1.40 บาท แต่โรงกลั่นฟันกำไร 8 บาทนั้น เป็นชุดข้อมูลเก่าที่มีความคลาดเคลื่อนเชิงเทคนิค เพราะในความเป็นจริง ราคาหน้าโรงกลั่นดีเซล B7 ณ วันที่ 9 พ.ย. 69 อยู่ที่ 33.90 บาท/ลิตร (ซึ่งรวมส่วนลดตามมติ กบง. 2 บาท/ลิตร ไว้แล้ว)”

“เมื่อหักราคาน้ำมันดิบตลาดโลก (Brent ราว 97–98 ดอลลาร์/บาร์เรล) และหักต้นทุนพลังงาน ค่าดำเนินการ และค่าเสื่อมราคาของโรงกลั่นออกไปแล้ว กำไรสุทธิจริงๆ ของโรงกลั่นเหลือแค่ 2–4 บาทต่อลิตร (และถูกขอความร่วมมือลดไปแล้ว 2 บาท) จึงไม่มีก้อนกำไร 8–10 บาทให้ไปรีดออกมาลดราคาได้อีกแล้ว หากรัฐสั่งบังคับขายต่ำกว่าต้นทุนจริง โรงกลั่นก็ไม่มีเงินซื้อน้ำมันดิบมากลั่น และจะเกิดภาวะน้ำมันขาดตลาดทันที”

ฟังข้อคิดเห็นจาก 2 กระแสหลักโดยมนุษย์แล้ว ลองไปฟังข้อสรุปของ“AI”ปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งมีความเห็นว่า ถ้ารัฐบาลใช้ 3 มาตรการนี้ คือ 1)ลดภาษีสรรพสามิตและภาษีอื่นๆ 2)รื้อโครงสร้างราคาหน้าโรงกลั่น รวมทั้งการอ้างอิงราคาน้ำมันสำเร็จรูปสิงคโปร์  และ 3)ใช้กลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าอุดหนุน แม้ว่าจะทำให้ราคาน้ำมันทุกชนิดลดลงลิตรละ 10 บาทได้ทันทีตามที่“ม็อบกำนันมะโน”เรียกร้อง แต่จะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อรายได้ของรัฐบาลและเสถียรภาพทางการเงินของประเทศ

นั่นก็คือ หนึ่ง-รายได้หลักของรัฐบาลจากการเก็บภาษีสรรพสามิตและภาษีอื่นๆ ในการพัฒนาประเทศ จะหายไปนับแสนล้านบาท และอาจต้องกู้เงินมาชดเชย อันจะทำให้หนี้สาธารณะเพิ่มสูงขึ้น, สอง-หากราคาน้ำมันในประเทศไทยถูกกว่าประเทศเพื่อนบ้าน จะเกิดการลักลอบการค้าน้ำมันเถื่อนข้ามพรมแดน และสุดท้าย-การใช้เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปอุดหนุนในปริมาณมาก จะทำให้กองทุนล้มละลายหรือเป็นหนี้เพิ่มขึ้นจนไม่สามารถพยุงได้ในระยะยาว

ยุคนี้เชื่อคนไม่ได้เพราะมีฝักมีฝ่าย ก็เลยต้องฟังเสียงจาก“AI”ที่ประมวลความคิดจากทุกๆ ฝ่ายมาสรุปให้มนุษย์ฟังอีกที !

รุ่งเรือง ปรีชากุล