PetCare : โรคแท้งติดต่อในสุนัข

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมสุนัขบางตัวผสมพันธุ์ตั้งหลายครั้ง แต่กลับไม่ตั้งท้อง หรือบางตัวตั้งท้องแล้วแต่กลับแท้งก่อนกำหนด ทั้งที่ได้รับการดูแลอย่างดีจากเจ้าของ

ปัญหาเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของระบบสืบพันธุ์เพียงอย่างเดียว แต่อาจมีเชื้อแบคทีเรียที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง นั่นคือ Brucella canis ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคบรูเซลโลซิสในสุนัข หรือที่เรียกกันว่าโรคแท้งติดต่อในสุนัข แต่ขอย้ำว่าโรคนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะกับแม่สุนัขเท่านั้น

หลายคนอาจเข้าใจว่าโรคแท้งติดต่อเกี่ยวข้องกับสุนัขเพศเมียเป็นหลัก แต่ความจริงแล้ว เชื้อแบคทีเรียชนิดนี้ส่งผลต่อสุนัขทั้งเพศผู้และเมีย โดยในแม่สุนัขนั้น เชื้อโรคอาจทำให้ตัวอ่อนตาย แท้งในช่วงท้ายของการตั้งท้อง หรือคลอดลูกที่อ่อนแอแล้วเสียชีวิตหลังคลอด ส่วนพ่อสุนัขอาจเกิดการอักเสบของอัณฑะและต่อมลูกหมาก ทำให้คุณภาพน้ำเชื้อลดลงและมีโอกาสเป็นหมัน

แต่ที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือ สุนัขบางตัวอาจดูแข็งแรง กินอาหารได้ตามปกติ ไม่แสดงอาการผิดปกติให้เห็น แต่ยังมีเชื้อนี้อยู่ในร่างกาย แล้วแพร่เชื้อไปยังสุนัขตัวอื่นได้ โดยผ่านการผสมพันธุ์ น้ำเชื้อ และสารคัดหลั่งจากระบบสืบพันธุ์

เจ้าของสัตว์จะรู้ได้อย่างไรว่าสุนัขติดเชื้อแบคทีเรีย Brucella canis

คนเลี้ยงไม่สามารถวินิจฉัยโรคนี้จากอาการป่วยได้เพียงอย่างเดียวหากสุนัขมีประวัติผสมพันธุ์แล้วไม่ตั้งท้อง แท้งซ้ำ คลอดลูกตาย หรือมีปัญหาสุขภาพระบบสืบพันธุ์ จึงควรพาสัตว์ไปพบสัตวแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและตรวจทางห้องปฏิบัติการ โดยการตรวจเลือดจะช่วยคัดกรองได้ แต่บางกรณีจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการติดเชื้อ

อีกเรื่องที่อยากให้เจ้าของสัตว์ตระหนักคือ โรคนี้ติดต่อจากสัตว์สู่คนได้ ผู้เลี้ยงและผู้ปฏิบัติงานที่สัมผัสเลือด น้ำเชื้อ รก หรือสารคัดหลั่งจากสุนัขติดเชื้อจึงมีความเสี่ยง ไม่ควรสัมผัสสิ่งเหล่านั้นโดยตรง จึงต้องใช้ถุงมือพร้อมอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสมในการปฎิบัติงาน

แม้ปัจจุบันการรักษาโรคยังมีข้อจำกัด และไม่สามารถรับประกันว่าจะกำจัดเชื้อได้หมดในสุนัขทุกตัว แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการตรวจคัดกรองก่อนผสมพันธุ์ ตรวจสุขภาพสุนัขก่อนนำเข้าฝูง และปรึกษาสัตวแพทย์เมื่อพบความผิดปกติ

สิ่งที่เจ้าของสุนัขควรระวังเพิ่มเติมคือ เชื้ออาจแพร่กระจายผ่านสิ่งคัดหลั่งจากการแท้ง รก และน้ำคาวปลาหลังคลอด รวมถึงการสัมผัสสิ่งของหรือพื้นที่ที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะในบ้านที่เลี้ยงสุนัขหลายตัวหรือสถานที่เพาะพันธุ์สุนัข หากพบสุนัขแท้งโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรแยกสุนัขตัวดังกล่าวออกจากตัวอื่นชั่วคราว หลีกเลี่ยงการสัมผัสซากลูกสุนัขหรือสิ่งคัดหลั่งด้วยมือเปล่า และรีบติดต่อสัตวแพทย์เพื่อรับคำแนะนำในการเก็บตัวอย่างตรวจอย่างปลอดภัย

ไม่ควรนำสุนัขที่สงสัยว่าติดเชื้อไปผสมพันธุ์หรือเคลื่อนย้ายเข้าฝูงใหม่จนกว่าจะได้รับการประเมินความเสี่ยงอย่างเหมาะสม

สำหรับสุนัขที่ตรวจพบว่าติดเชื้อ เจ้าของต้องหารือกับสัตวแพทย์ถึงแนวทางดูแลรักษาระยะยาว เนื่องจากเชื้ออาจคงอยู่ในร่างกายและกลับมาอีกได้แม้ผ่านการรักษาไปแล้ว

ย้ำว่าการติดตามผลตรวจ การจัดการสุขอนามัย และการป้องกันการสัมผัสสารคัดหลั่งมีความสำคัญอย่างยิ่ง หากคนในบ้านมีไข้หรืออาการผิดปกติหลังสัมผัสสุนัขที่สงสัยติดเชื้อ ต้องไปพบแพทย์แล้วแจ้งประวัติการสัมผัสสัตว์ป่วย เพื่อจะได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม

การรักสัตว์ไม่ใช่เพียงการให้อาหารและความอบอุ่นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการป้องกันโรคที่อาจส่งผลต่อสัตว์ตัวอื่นๆและคนในครอบครัวด้วย

ผศ. สพ.ญ. ดร.ชื่นสุมน ลิ้มมานนท์

ภาควิชาเวชศาสตร์คลินิกสัตว์เลี้ยง คณะสัตวแพทยศาสตร์

สัตวแพทย์ประจำศูนย์ระบบสืบพันธุ์ โรงพยาบาลสัตว์

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน