แก้ผ้าลุงแซม : เปิดตำนานแม่มด

ลมหนาวคร่ำครวญกับกิ่งก้านไร้ใบโยกไกวไปมาตามแรงลม  เงาหมู่ไม้ทาบทอพื้นหญ้า โคมรูปฟักทองแกะสลักแสยะยิ้มน่าสะพรึงด้วยแสงวูบวับของเปลวเทียนช่วงฮาโลวีน เหมือนแสดงความยินดีกับการสิ้นสุดแห่งชีวิตและการกลับมาของวิญญาณ

ค่ำคืนเช่นนี้ที่เล่าลือกันว่าเป็นคืนที่แม่มดมาปรากฎตัวบนโลกอีกครั้ง  ฟังดูราวกับเรื่องสยองขวัญหลอกเด็ก แต่หากพลิกหน้าประวัติศาสตร์แล้วพบว่า ความเชื่อเรื่องแม่มดมีมานานแล้ว ทั้งในยุโรปและอเมริกาล้วนมีเรื่องเล่าและตำนานของแม่มดอย่างต่อเนื่องยาวนานมาตั้งแต่คริสตวรรษที่ 13 จนถึงปัจจุบัน

คำว่า Witch หรือแม่มด   มาจากคำว่า Wit ในภาษาแองโกลแซกซอนหมายถึง "to know" ซึ่งหมายถึงการหยั่งรู้ ดังนั้นความหมายของ “แม่มด” ยุคแรกเริ่มจึงหมายถึงกลุ่มคนที่ต้องการศึกษาหาความรู้ในศาสตร์ลึกลับเหนือธรรมชาติ โดยมีการแบ่งแยกแม่มดอย่างคร่าวๆ เป็นแม่มดขาวและแม่มดดำ

แม่มดดำคือพวกที่บูชาซาตาน  ใช้เวทย์มนตร์โดยอาศัยความช่วยเหลือจากบรรดาภูตร้ายและวิญญาณชั่วทั้งหลาย  ส่วนแม่มดขาวนั้นเป็นพวกที่นับถือสิ่งศักดิ์สิทธิเหนือธรรมชาติ โดยอาศัยความช่วยเหลือจากนางฟ้านักบุญ รวมไปถึงวิญญาณของคนที่มีคุณธรรม

คงต้องย้อนกลับไปในสมัยยุโรป หากสนใจความเป็นมาของแม่มดและการล่าแม่มด จากบันทึกประวัติศาสตร์พบว่าช่วงศตวรรษที่ 15-17 ซึ่งเป็นยุคกลางของยุโรปหรือที่เรียกกันว่ายุคมืด  มีการล่าแม่มดครั้งมโหฬาร ไม่ว่าจะเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงใดขึ้นในสังคม คนสมัยนั้นจะอ้างว่าแม่มดเป็นผู้กระทำการเลวร้าย แล้วนำตัวมาเผาทั้งเป็นอย่างน่าสยดสยอง 

การสังหารไล่ล่าแม่มดอย่างป่าเถื่อน เริ่มต้นมาจากการพิพากษาของศาลที่สนับสนุนโดยพระสันตะปาปาในคริสศตวรรษที่ 13 เพื่อกำจัดพวกนอกรีตอัลโบเจนเชียนหรือชาวเมืองอัลบีทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ในยุคโบราณพระสันตะปาปามีอำนาจอย่างเหลือล้น  จึงกุมอำนาจทั้งทางด้านการเมืองและศาสนา

เจ้าหน้าที่บ้านเมืองเวลานั้นเลยย่ามใจในการรุกรานและสังหารพวกอัลโบเจนเชียน จนนำไปสู่การล่าแม่มดในเวลาต่อมา ทั้งนี้ เพราะทางศาสนจักรคิดว่าแม่มดคือสาวกของซาตานที่จะทำลายศาสนจักร มีการตั้งคณะกรรมการสอบสวนขึ้นที่เมืองตูลูส ประเทศฝรั่งเศส  จากบันทึกของคณะลูกขุนระบุว่า หญิงที่ได้ชื่อว่าเป็นแม่มด   ผ่านการทำสัญญากับซาตานและมีเพศสัมพันธ์กับเหล่าปีศาจที่แปลงมาในร่างแพะตัวผู้ 

ศาสนจักรยื่นมือเข้ามามีส่วนร่วมในการไล่ล่าแม่มด   โดยกล่าวหาว่าคนเหล่านี้เป็นพวกนอกรีต  ช่วงปี ค.ศ.1480 - 1484 มีพระราชโองการจากสำนักพระสันตะปาปาประกาศว่า ให้มีการสำเร็จโทษพวกพ่อมดแม่มดหมอผีทั้งหลายอย่างรุนแรง รวมทั้งห้ามนักบวชและฆราวาสเข้ามาขัดขวางการทำงานของคณะไต่สวนด้วย คดีเหล่านี้ถูกเรียกว่า "ความเสื่อมทรามของพวกนอกรีต"

บาทหลวงชาวโดมินิกันสองคนในคณะสอบสวนคือบาทหลวงไฮน์ริช เครมเมอร์ และจาคอบ สเปรนเกอร์ร่วมกันแต่งหนังสือชื่อ Malleus Maleficarum หรือ Hammer of Witches อันเป็นคู่มือในการล่าแม่มด ถือเป็นตำราอันน่าขยะแขยงที่บรรดานักล่าแม่มดยึดถือเป็นหลักในการทรมานและฆ่าคนที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นแม่มดและพวกนอกรีตทั้งหมดมานานถึงสองร้อยปี  

หนังสือเล่มนี้เต็มไปด้วยวิธีการทรมานเหยื่ออย่างวิปริตผิดมนุษย์และไร้เหตุผลน่าขนลุก เช่นหากต้องการทดสอบว่าคนที่จับมาเป็นแม่มดหรือไม่  ให้พิสูจน์ด้วยการจับโยนลงไปในน้ำ  ถ้าเป็นแม่มด ร่างจะลอยขึ้นมา จากนั้นให้นำตัวไปทรมานต่อ  จนในที่สุดคือเผาทั้งเป็น แต่หากจมน้ำตายนั่นถือเป็นผู้บริสุทธิ์ คือสรุปแล้วไม่ว่าจะเป็นหรือไม่เป็นแม่มด พอเจอตำราเล่มนี้รับรองว่าไม่รอดทุกรายอย่างแน่นอน

เมื่อถูกจับขึ้นศาล ผู้ไต่สวนจะบังคับพวกนอกรีตสารภาพและถามถึงชื่อผู้เกี่ยวข้อง จากนั้นเปลื้องเสื้อผ้าและโกนขนตามร่างกาย เพื่อหาสัญลักษณ์ไม่ว่าจะเป็นไฝฝ้าราคีอันมีพิรุธที่จะเชื่อมโยงไปถึงปีศาจและซาตาน

หากยังไม่เจอร่องรอยอันบอกถึงการติดต่อกับปีศาจ ก็ใช้เหล็กแหลมแทงตามเนื้อตัวเพื่อดูว่าบริเวณใดบ้างที่สะดุ้งไหว   เมื่อยามถูกเหล็กแหลมทิ่ม และผิวหลังส่วนใดบ้างที่ไม่สะทกสะท้านต่อเหล็กแหลม ซึ่งจะได้กล่าวหาว่าเป็นแม่มดต่อไป หญิงสาวสวยจำนวนมากถูกกล่าวหาว่าเป็นแม่มดด้วยเช่นกัน เพราะเชื่อว่าหญิงสาวเหล่านี้ขายวิญญาณให้ซาตาน เพื่อที่จะมีรูปร่างหน้าตางดงามน่าหลงใหล จึงถูกลากให้เข้าข่ายแม่มดไปด้วยโดยปริยาย

ความโหดร้ายเช่นนี้ดำเนินต่อไปนับร้อยปี มิหนำซ้ำยังมีการยกข้ออ้างจากไบเบิลขึ้นมาประกอบการกระทำป่าเถื่อนในการล่าแม่มดด้วยว่า สูจะต้องไม่ทรมานแม่มดด้วยการปล่อยให้มีชีวิตรอด ( Thou shalt not a suffer a witch to live )

แม้ว่าเรื่องราวการล่าแม่มดดำรงอยู่อย่างต่อเนื่องหลายศตวรรษในยุโรป แต่เมื่อชาวคริสต์นิกายโปเตสแตนท์จากยุโรปย้ายมาสร้างบ้านเมืองใหม่ในอเมริกาก็เกิดปรากฎการณ์ “ล่าแม่มด” เช่นกัน โดยเกิดขึ้นที่ซาเล็มอันเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ในรัฐแมสซาซูเซตต์ ซึ่งการล่าแม่มดที่ซาเล็มนี้ถือเป็นบันทึกเปื้อนเลือดหน้าหนึ่งในประวัติศาสตร์อเมริกาเลยทีเดียว