กูก็ลูกพระยานาหมื่น คือใคร? เปิดความหมายคำโบราณ ที่หลายคนได้ยินแต่ไม่รู้ที่มา

ล่าสุด เพจ PRT : คลังสารสนเทศรัฐสภา ได้เผยแพร่ข้อมูลอธิบายเรื่อง “พระยานาหมื่น” โดยระบุว่า คำดังกล่าวไม่ได้เป็นชื่อบุคคล แต่เกี่ยวข้องกับระบบขุนนางและศักดินาในอดีต ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างการปกครองไทยที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์

“พระยานาหมื่น” เกี่ยวข้องกับระบบศักดินาอย่างไร?

ตามข้อมูลที่เพจ PRT : คลังสารสนเทศรัฐสภาเผยแพร่ คำว่า “นาหมื่น” เชื่อมโยงกับระบบศักดินา ซึ่งใช้ตัวเลขกำหนดฐานะและลำดับชั้นของบุคคลตามกฎหมาย โดยศักดินา 10,000 ไม่ได้หมายความว่าผู้ดำรงฐานะดังกล่าวมีที่ดินจริงจำนวน 10,000 ไร่ แต่เป็นตัวเลขที่ใช้แสดงสถานะและลำดับทางสังคมในระบบกฎหมายสมัยนั้น

ระบบศักดินาเป็นกลไกสำคัญในการจัดระเบียบสังคมและการปกครองในอดีต โดยกำหนดฐานะของบุคคล ตลอดจนเกี่ยวข้องกับสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดชอบตามสถานะที่ได้รับ

เปิดโครงสร้างการปกครองหัวเมืองสมัยอยุธยาถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น

ข้อมูลจากเพจดังกล่าวยังอธิบายว่า ระบบการปกครองที่สืบทอดจากสมัยอยุธยามาสู่รัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งอำนาจการบังคับบัญชาหัวเมืองออกเป็นส่วนต่าง ๆ เพื่อให้การบริหารราชการเป็นไปตามลำดับชั้น โดยมีโครงสร้างสำคัญ ได้แก่

• หัวเมืองฝ่ายเหนือ อยู่ในอำนาจของสมุหนายก

• หัวเมืองฝ่ายใต้ อยู่ในอำนาจของสมุหพระกลาโหม

• หัวเมืองชายทะเลตะวันออก อยู่ในอำนาจของกรมพระคลัง

• ราชธานี มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้ปกครองสูงสุด

โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการจัดแบ่งหน้าที่และอำนาจของหน่วยงานในระบบราชการสมัยก่อน ซึ่งมีการกำหนดผู้รับผิดชอบดูแลพื้นที่และกิจการต่าง ๆ อย่างเป็นลำดับ

แล้วขุนนางศักดินา 10,000 ได้รับเงินเดือนเท่าไร?

สำหรับคำถามที่หลายคนอยากรู้ว่า ขุนนางที่มีศักดินา 10,000 ได้รับเงินเดือนเท่าไรนั้น ข้อมูลที่เพจนำเสนอในโพสต์ดังกล่าวยังไม่ได้ระบุอัตราเงินเดือนของขุนนางในระดับนี้ไว้โดยตรง

ทั้งนี้ ไม่ควรนำตัวเลขศักดินามาเทียบกับเงินเดือนหรือรายได้โดยตรง เพราะศักดินาเป็นตัวเลขที่ใช้กำหนดฐานะตามระบบกฎหมายในอดีต ส่วนค่าตอบแทนหรือผลประโยชน์ที่ขุนนางได้รับต้องพิจารณาจากตำแหน่ง หน้าที่ และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

ข้อมูลเรื่อง “พระยานาหมื่น” จึงเป็นอีกเกร็ดประวัติศาสตร์ที่ช่วยให้เข้าใจที่มาของถ้อยคำซึ่งยังพบเห็นได้ในละครและโลกออนไลน์ โดยมีที่มาจากระบบศักดินาและโครงสร้างการปกครองของไทยในอดีต

ที่มา: เพจ PRT : คลังสารสนเทศรัฐสภา อ้างอิงเอกสาร “กฎหมายตราสามดวง” ประมวลกฎหมายฉบับแรกแห่งสมัยรัตนโกสินทร์ เรียบเรียงโดยปรียวรรณ สุวรรณสูนย์ จากเอกสารข่าวสารงานวิจัยและพัฒนา ปีที่ 14 ฉบับที่ 156 เดือนสิงหาคม 2558