ดูเตอร์เต อดีตผู้นำฟิลิปปินส์ โผล่ศาล ICC ครั้งแรก ในคดีก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ

17 กันยายน 2569 โรดริโก ดูเตอร์เต อดีตประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ปรากฏตัวด้วยตนเองต่อหน้าศาลอาญาระหว่างประเทศ หรือไอซีซี เป็นครั้งแรก นับตั้งแต่ถูกส่งตัวไปยังกรุงเฮก เพื่อเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีในข้อกล่าวหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ จากการสังหารที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสงครามยาเสพติด โดยการพิจารณาคดีมีกำหนดเริ่มต้นในวันที่ 30 พฤศจิกายนนี้

อัยการกล่าวหาว่า ดูเตอร์เต ซึ่งถูกจับกุมและส่งตัวไปยังศาลอาญาระหว่างประเทศในเดือนมีนาคม 2568 เป็นผู้จัดตั้ง ให้เงินสนับสนุน และจัดหาอาวุธให้กับหน่วยสังหาร เพื่อไล่ล่าผู้ใช้ยาเสพติดและผู้ค้ายาเสพติด ขณะที่ดูเตอร์เตปฏิเสธข้อกล่าวหา โดยยืนยันว่าเขาเพียงสั่งให้ตำรวจปฏิบัติการเพื่อป้องกันตัวเอง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายปราบปรามยาเสพติด

ระหว่างการพิจารณาเมื่อวันที่ 16 กันยายนที่ผ่านมา ดูเตอร์เต วัย 81 ปี ยังคงนิ่งเงียบ ขณะที่ศาลพิจารณาประเด็นเกี่ยวกับสุขภาพของเขา การเปิดเผยพยานหลักฐาน และกำหนดการพิจารณาคดีที่จะเริ่มขึ้นในเดือนพฤศจิกายน โดยก่อนหน้านี้ดูเตอร์เตไม่ได้เข้าร่วมการพิจารณาคดีบางนัดด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ และทีมทนายความอ้างว่าภาวะการรับรู้ที่ถดถอยทำให้เขาไม่สามารถเข้าร่วมกระบวนการได้อย่างเหมาะสม

เอกสารที่ฝ่ายจำเลยยื่นต่อศาลเมื่อวันที่ 15 กันยายน ระบุว่า ดูเตอร์เตมีอาการสูญเสียความทรงจำอย่างรุนแรง จนไม่สามารถรับข้อมูลใหม่หรือจดจำเหตุการณ์ในอดีตได้อย่างน่าเชื่อถือ โดยทนายความอ้างผลการตรวจของผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ 3 คน ซึ่งระบุว่า ดูเตอร์เตเชื่อว่าปัจจุบันเป็นปี 2550 หรือ 2551 เชื่อว่าตัวเองมีอายุ 84 หรือ 85 ปี และไม่สามารถระบุชื่อประธานาธิบดีสหรัฐฯ ที่ดำรงตำแหน่งอยู่ได้

อย่างไรก็ตาม เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา คณะผู้พิพากษาไอซีซีมีคำวินิจฉัยว่า ดูเตอร์เตมีสุขภาพแข็งแรงเพียงพอที่จะเข้าสู่การพิจารณาคดี พร้อมขอให้เขาเข้าร่วมกระบวนการพิจารณาคดีด้วยตนเอง

ข้อกล่าวหาของไอซีซีครอบคลุมบทบาทที่ดูเตอร์เตถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการสังหารอย่างน้อย 76 ราย ระหว่างปี 2556-2561 ซึ่งเป็นช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองดาเวาทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ ก่อนก้าวขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีระหว่างปี 2559-2565

จูเลียน นิโคลส์ ตัวแทนฝ่ายอัยการ กล่าวหลังการพิจารณาคดีว่า ดูเตอร์เตมีส่วนเกี่ยวข้องกับการสังหารประชาชนจำนวนมาก โดยระบุว่าเป้าหมายที่เคยประกาศไว้คือการสังหารผู้คนหลายพันคน และอ้างว่ามีการดำเนินการตามคำมั่นดังกล่าวจริง

ข้อมูลจากตำรวจฟิลิปปินส์ระบุว่า มีผู้ต้องสงสัย 6,200 คนถูกสังหารระหว่างปฏิบัติการต่อต้านยาเสพติด ขณะที่กลุ่มสิทธิมนุษยชนและอัยการของไอซีซีประเมินว่า จำนวนผู้เสียชีวิตจากปฏิบัติการดังกล่าวอาจสูงถึง 30,000 คน

ดูเตอร์เตถือเป็นอดีตผู้นำประเทศคนแรกจากเอเชียที่ต้องเข้าสู่การพิจารณาคดีต่อหน้าศาลอาญาระหว่างประเทศ โดยในปี 2561 เขาประกาศถอนฟิลิปปินส์ออกจากศาล หลังไอซีซีเปิดการสอบสวนเบื้องต้นเกี่ยวกับการดำเนินนโยบายต่อต้านยาเสพติดของเขา อย่างไรก็ตาม คณะผู้พิพากษาไอซีซีมีคำสั่งเมื่อปีที่ผ่านมาให้เดินหน้าคดีต่อไป และไม่ยกเลิกกระบวนการพิจารณาจากเหตุผลดังกล่าว