ทหารพรานเป็นหน่วยรบจรยุทธ์ชุดดำที่ก่อตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกในวันที่ 18 กรกฎาคม 2521 ในสมัยรัฐบาลของพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ หน่วยทหารพรานที่ตั้งขึ้นในครั้งนั้นมีเป้าหมายใช้กำลังรบประจำถิ่นเพื่อต่อสู้กับกำลังพลของกองทัพพรรคคอมมูนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ที่กระจายกันอยู่ทั่วประเทศโดยทหารพรานเป็นกำลังพลอาสาสมัครในแต่ละพื้นที่ทำให้ง่ายต่อการปะทะต่อสู้ในแต่ละเขตงานของพคท. เพราะนักรบในชุดดำได้รับการฝึกมาเป็นอย่างดีมีการพัฒนาขีดความสามารถของเหล่าทหารพรานจนสิ้นสุดเหตุการณ์การก่อการร้ายในทุกๆ ภาคในปี 2535

หลังเกิดเหตุการณ์ขบวนการโจรก่อการร้ายภาคใต้ (ขจก.) บุกปล้นอาวุธสงครามเมื่อวันที่ 4 มกราคม2547 ที่กองพันพัฒนาที่ 4 ค่ายกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ตำบลปิเหล็ง อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส ทำให้กองทัพบกต้องทบทวนนโยบายการจัดตั้งหน่วยอาสาสมัครทหารพรานกลับมาอีกครั้งหนึ่งเพราะกองทัพต้องสูญเสียอาวุธปืนไปในครั้งนั้น 413 กระบอกต่อมา ขจก. 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ได้ปล้นอาวุธปืนจากทหารและตำรวจอีกโดยลอตใหญ่อีกครั้งได้จากกองร้อยทหารราบที่ 15112 ฐานพระองค์ดำ อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส อีก 65 กระบอก ในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา อาวุธสงครามถูก ขจก.ปล้นเอาไปรวม 2,076 กระบอก เจ้าหน้าที่ตามเอาคืนมาได้ 804 กระบอก ยังเหลืออยู่อีก 1,272 กระบอก

ต่อมาในปีงบประมาณ 2549 กองทัพบกได้จัดตั้งหน่วยอาสาสมัครทหารพรานและขยายอัตรากำลังพลเป็น 3-4 เท่าตัว โดยตั้งเป็นกองบัญชาการหน่วยเฉพาะกิจในพื้นที่และกองบังคับการหน่วยเฉพาะกิจร่วมในพื้นที่ 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทั้ง สงขลา,ปัตตานี, ยะลา, นราธิวาส วันที่ 3 พฤษภาคม2554 สมัยรัฐบาล นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะรัฐบาลได้ตั้งงบประมาณ 2,692 ล้านบาทให้เพิ่มหน่วยอาสาสมัครทหารพรานในพื้นที่ 9 กรม, หน่วยอาสาสมัครทหารพรานนาวิกโยธิน 1 กรม และ 3 กรมทหารพรานจากกองทัพภาคที่ 1, 2และ 3 อีก 3 กรม รวมเป็น 13 กรม เพื่อทำหน้าที่ควบคุมพื้นที่ 4 จังหวัดร่วมกับกำลังของกองพลทหารราบที่ 15อีก 3 กรม

ปัจจุบันปี 2562 กรมอาสาสมัครทหารพรานทั้ง 13 กรม มี พันเอกคมกฤช รัตนฉายา ทำหน้าที่ผู้บัญชาการกองกำลังอาสาสมัครทหารพรานภาคใต้ มีผู้ช่วย 4 คน
คือ พันเอกสราวุธ ประเสริฐชีวะ,พันเอกหาญศึก จันทรเนตร,พันเอกเลิศเดช วิเศษศรี เป็นรองผู้บัญชาการ และ พันเอกเกรียงศักดิ์ วัฒนเกริก เป็นเสนาธิการกองกำลัง สำหรับที่ตั้งกรมทหารพรานแต่ละหน่วยมีดังนี้

กรมทหารพรานที่ 41 พันเอกอรรถพล คงสง เป็นผู้บังคับการกรม อยู่ที่ค่ายวังพญา อำเภอรามันจังหวัดยะลา ดูแลพื้นที่อำเภอรามัน กรมทหารพรานที่ 42 พันเอกสมคิด คงแข็ง เป็นผู้บังคับการกรม อยู่ที่ค่ายมหาจักรีสิรินธร อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา ดูแลสงขลา อำเภอปานาเระ และอำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี กรมทหารพรานที่ 43 หน่วยเสือดำค่ายอิงคยุทธบริหาร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี พันเอกหาญพล เพชรม่วง เป็นผู้บังคับการกรม ดูแลอำเภอโคกโพธิ์, หนองจิก, เมือง, แม่ลาน, ยะหริ่ง, ยะรัง กรมทหารพรานที่ 44หน่วยมังกรสีม่วง พันเอกกรกฎ เจริญฤทธิ์ เป็นผู้บังคับการกรม อยู่ที่อำเภอสายบุรี, ดูแลอำเภอสายบุรี, กะพ้อและไม้แก่น จังหวัดปัตตานี กรมทหารพรานที่ 45 มี พันเอกธีร์พัชร์ เอมพันธุ์ เป็นผู้บังคับการกรม ดูแลอำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส

กรมทหารพรานที่ 46 มี พันเอกทรงเดชสุกนุ้ย เป็นผู้บังคับการกรม ดูแลอำเภอรือเสาะนราธิวาส กรมทหารพรานที่ 47 อยู่ที่อำเภอเมืองยะลา พันเอกชลัช ศรีวิเชียร เป็นผู้บังคับการกรมดูแลอำเภอยะหาและกาบัง ยะลา กรมทหารพรานที่ 48 อยู่ที่ค่ายกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พันเอกเอกพล เลขนอก เป็นผู้บังคับการกรมดูแลอำเภอเจาะไอร้อง และสุไหงปาดี นราธิวาส กรมทหารพรานที่ 49 อยู่ที่อำเภอศรีสาครพันเอกกำธร ศรีเกตุ เป็นผู้บังคับการกรม ดูแลอำเภอแว้ง และศรีสาคร นราธิวาส

กรมทหารพรานนาวิกโยธิน ก่อตั้งในวันที่ 24 พฤษภาคม 2559 ใช้งบประมาณ 1,700 ล้านบาท มีที่ตั้งที่อำเภอบาเจาะ ดูแลอำเภอเมือง และบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส มีนาวาเอกสันติ เกศศรีพงษ์ศา เป็นผู้บังคับการกรมกรมทหารพรานที่ 11 จากกองทัพภาคที่ 1พันเอกภาณุมาศ คล้ายมงคล เป็นผู้บังคับการกรมดูแลอำเภอแว้ง และสุคิริน นราธิวาสกรมทหารพรานที่ 22 กองทัพภาคที่ 2พันเอกพิทักษ์พล ชูศรี เป็นผู้บังคับการกรมดูแลอำเภอยะรัง และแม่ลานปัตตานี-กรมทหารพรานที่ 33 กองทัพภาคที่ 3พันเอกณรงค์ชัย เรืองชัย เป็นผู้บังคับการกรมดูแลอำเภอบันนังสตา และกรงปีนัง ยะลา

การจัดกำลังอาสาสมัครทหารพรานทั้ง 13 กรม จัดกำลังแต่ละกรมดังนี้ หน่วยทหารบก 12 กรม กรมละ 16 กองร้อยมีทหาร 1,489 นาย และหมวดทหารพรานหญิง 41 นาย ส่วนทหารพรานนาวิกโยธินมี 16 กองร้อย และ 1 หมวดทหารพรานหญิงมีทหารพราน 1,622 นาย ทหารพรานหญิง41 นาย รวมกำลังทั้งหมดทั้งชายและหญิง20,023 นาย การมีหน่วยทหารพรานทั้งหมด208 กองร้อย ไปประจำในพื้นที่ทำให้มีส่วนในการป้องปรามการปฏิบัติการของขบวนการโจรก่อการร้ายดีขึ้นร่วมกับกำลังทหารหลักจากกองพลทหารราบที่ 15 ที่มีพลตรีสมดุลย์ เอี่ยมเอก เป็นผู้บัญชาการกองพล ทำให้การปฏิบัติการได้ผลสามารถลดปัญหาภัยจากการก่อการร้ายจากขจก.มีประสิทธิภาพขึ้น

ทีมข่าวการเมือง