ข่าวฮือฮาที่สุดข่าวหนึ่งในระยะนี้ในเรื่องของโรคโควิด-19 น่าจะเป็นเรื่องที่วัคซีนบริจาคชนิดเอ็มอาร์เอ็นเอของบริษัทไฟเซอร์ซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อฉีดให้กับบุคลากรด้านการแพทย์และด่านหน้าเป็นอันดับแรก ตามด้วยประชากรกลุ่มเสี่ยงอายุมากกว่า 60 ปี และผู้ที่มีอายุ 12 ปีขึ้นไป ที่มีโรคประจำตัว อย่างที่ทราบกันอยู่แล้ว

ประเด็นปัญหาเกิดจากการที่วัคซีนส่วนหนึ่งหรือเศษของวัคซีน ก้นขวดได้ถูกนำไปฉีดให้กับประชาชนที่ไม่ได้อยู่ในกรอบที่ถูกกำหนดไว้ แต่ก็เชื่อว่าความผิดพลาดที่เกิดขึ้นจะได้รับการแก้ไขให้เป็นไปตามที่ควรโดยเร็วที่สุด

แต่สิ่งที่น่าจะเป็นข่าวดีมากๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของโรคโควิด-19 คือการพัฒนาวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอที่ศูนย์วิจัยวัคซีนแห่งคณะแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศาสตราจารย์นายแพทย์เกียรติ รักษ์รุ่งธรรม ซึ่งเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาวัคซีนตัวนี้ที่มีชื่อว่า ChulaCov19 ร่วมกับทีมวิจัยของศูนย์ฯนี้ รวมทั้งทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนีย ซึ่งผู้ที่ต้องถูกกล่าวชื่อไว้ด้วยคือศาสตราจารย์นายแพทย์ Drew Weissman ซึ่งถือว่าเป็นบุคคลสำคัญคนหนึ่งในการพัฒนาวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอของไฟเซอร์

เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา ได้มีการแถลงข่าวความคืบหน้าของการพัฒนาวัคซีนดังกล่าว ซึ่งเป็นเรื่องที่ประชาชนคนไทยควรจะได้รับรู้โดยทั่วกัน

ตั้งแต่มีการระบาดของโรคโควิด-19 เมื่อเดือนธันวาคม 2562 ศูนย์วิจัยวัคซีนแห่งนี้ก็ได้เริ่มทำการพัฒนาวัคซีน โดยเริ่มทดลองในหนูตั้งแต่เดือนเมษายน 2563 ตามมาด้วยการทดลองในลิง ซึ่งผลที่ได้รับทำให้มีการพัฒนาต่อเนื่อง จนกระทั่งได้นำมาทดลองในมนุษย์เป็นเฟสที่ 1 เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2564  โดยการพัฒนานี้ใช้เทคโนโลยีชั้นสูงที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอ

การทดลองในเฟสที่ 1 นั้น มีอาสาสมัครผ่านการคัดเลือกเข้าร่วมทดลองจำนวน 36 ราย อายุระหว่าง 18 ถึง 55 ปี โดยสิ่งที่คณะวิจัย เน้นมากที่สุด คือเรื่องความปลอดภัยและผลกระทบ ที่เกิดจากวัคซีน ผลการทดสอบด้วยการฉีดวัคซีน ขนาด 10, 25 และ 50 ไมโครกรัมพบว่า ไม่มีอาสาสมัครรายใดที่มีภาวะไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงเกิดขึ้น อาการที่พบบ่อยที่สุดคือ อาการเจ็บเพียงเล็กน้อย บริเวณจุดที่ฉีด อาการอ่อนเพลีย มีไข้ หนาวสั่น ปวดกล้ามเนื้อ ซึ่งพบว่า ในการฉีดเข็มที่ 2 หลังจากนั้น 3 สัปดาห์ จะมีอาการมากกว่าเล็กน้อย และเมื่อเทียบกับวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอทั้งของไฟเซอร์และโมเดอร์นาพบว่าอาการที่เกิดขึ้นมีน้อยกว่า

เรื่องสำคัญต่อไป คือเรื่องประสิทธิผลของวัคซีน พบว่าจากการตรวจหาค่า Virtual Neutralizing Test คือภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นพบว่า วัคซีนของจุฬาฯ มีค่าประสิทธิผลที่ 94 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเทียบเท่ากับ วัคซีนไฟเซอร์ และดีกว่าวัคซีนแอสตราเซเนกาและซิโนแวค โดยจุดตัดที่ถือว่ามีประสิทธิผลอยู่ที่ 68 เปอร์เซ็นต์ และถ้าผลบวกต้องมีมากกว่า 20% ซึ่งถือว่าวัคซีนของจุฬาฯ มีประสิทธิผลที่ดีมาก

ซึ่งเมื่อศึกษารายละเอียด โดยการทำ Live-Virus Neutralization Test ( MN-50) เพื่อดูระดับของภูมิคุ้มกันหลังการฉีด 7 วัน เปรียบเทียบกับวัคซีนไฟเซอร์ปารกฏว่าไม่มีความแตกต่างกันมากนัก แต่พบว่าหลังการฉีดเข็มที่ 2เป็นระยะ 7 วัน ระดับของภูมิขึ้นไปถึงระดับ 4,514 เทียบกับ 1,742 ของไฟเซอร์ ซึ่งแปลว่าการสร้างภูมิคุ้มกันเกิดขึ้นได้เร็วและสูงกว่ามาก ซึ่งเป็นเรื่องที่ดี

และเมื่อมีการศึกษาถึงความครอบคลุมในการป้องกันไวรัสสายพันธุ์ต่างๆ หลังการฉีดโดสที่ 2 เป็นระยะเวลา 7 วัน โดยวิธีที่เรียกว่า Pseudoviral Neutralizing Antibody พบว่าสามารถป้องกันเชื้อ ไวรัส สายพันธุ์อัลฟ่าและเดลต้าได้ดีมาก ในส่วนของสายพันธุ์เบต้าและแกมม่าได้ผลดี โดยผ่านเกณฑ์ประสิทธิผลที่เกินกว่า 80%

เรื่องที่น่าดีใจอีกเรื่องหนึ่งคือการที่วัคซีนของจุฬาฯสามารถกระตุ้น T Cell ซึ่งเป็นตัวที่สำคัญในการกำจัดไวรัสตัวนี้ออกจากเซลล์ของร่างกายได้ โดยหลังจากวันที่ 29 ของการฉีดพบว่ามีการสร้าง spike peptides ซึ่งจะช่วยกำจัดเชื้อไวรัสได้เป็นอย่างดี

ผลในเบื้องต้นของวัคซีน ChulaCov19 จากการทดลองในเฟสที่ 1 ในกลุ่มอาสาสมัคร จึงสรุปได้ว่า วัคซีนที่กำลังพัฒนานี้ มีผลข้างเคียงน้อยและปานกลาง ซึ่งดีขึ้นในระยะเวลา 1 ถึง 3 วันหลังการฉีด แต่สิ่งที่ดีคือ สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันแอนตีบอดีได้สูงเทียบกับวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเออื่นๆ ซึ่งทำให้ช่วยยับยั้งเชื้อสายพันธุ์ดั้งเดิมรวมทั้งสายพันธุ์ใหม่ที่ระบาดอย่างรวดเร็วและรุนแรง เช่น เดลต้าได้อย่างดี และยังสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันชนิด T Cell ซึ่งจะช่วยขจัด และควบคุมเชื้อไวรัสในเซลล์ของผู้ที่ติดเชื้อได้อีกด้วย

ขั้นตอนของการพัฒนาวัคซีนนี้ต่อไปคือการเข้าสู่เฟส 2a และ 2b  ซึ่งต้องใช้เวลาอีกระยะหนึ่ง โดยจะมีการทดลองฉีดทั้งเบื้องต้น และการฉีดบูสเตอร์ หากผลลัพธ์ดีก็จะเข้าสู่กระบวนการผลิตต่อไป ซึ่งขณะนี้ทีมพัฒนาวัคซีนได้มีข้อตกลงกับบริษัทไบโอเนทเอเชียซึ่งอยู่ในประเทศไทยในการที่จะร่วมมือกันผลิตวัคซีนดังกล่าวและนำเข้าสู่การรับรองขออนุมัติใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉินจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของประเทศไทย ของยุโรป และอื่นๆ ต่อไป

โดยดำเนินการจากนี้ไปคือการได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานอาหารและยา ซึ่งเป็นผู้พิจารณาอนุมัติให้ศูนย์วิจัยวัคซีน สามารถดำเนินการต่อได้ในเฟสที่ 2 ซึ่งเรื่องนี้หากได้รับอนุมัติ ภายในเดือนกันยายนก็จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ซึ่งจะทำให้ทีมวิจัย ดำเนินการต่อได้ในเฟส 2a และ 2b ตามลำดับ โดยทดลองในกลุ่มอาสาสมัครจำนวน 150-300 ราย และขยายไปถึง 5,000 ราย ก่อนที่จะเข้าสู่การรับรองในระดับสากลต่อไป

โดยขณะนี้สำนักคณะกรรมการอาหารและยาและสถาบันวัคซีนแห่งชาติ กำลังเตรียมผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ เพื่อกำหนดกติกาการขึ้นทะเบียน โดยหากได้ข้อมูลว่า วัคซีนนี้มีความปลอดภัยและสามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้ไม่ด้อยกว่าวัคซีนที่ได้รับการอนุมัติให้ใช้ในประเทศอยู่แล้ว ก็สามารถให้การรับรองได้ ซึ่งจะทำให้สามารถผลิตในเชิงพาณิชย์ และขออนุมัติใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยให้องค์การอนามัยโลกรับรองเช่นเดียวกับวัคซีนอื่นๆ ที่ใช้กันอยู่ในขณะนี้ได้

ข้อดีของวัคซีนตัวนี้เมื่อผลิตสำเร็จแล้ว ยังมีที่ต้องกล่าวถึงคือเป็นวัคซีนที่ฉีด 2 โดส ห่างกัน3 สัปดาห์ เป็นวัคซีนที่เก็บได้ในตู้เย็นปกติที่อุณหภูมิ2-8 องศา ได้นานถึง 3 เดือน และเมื่อนำออกมาใช้ฉีดในห้องที่มีอุณหภูมิปกติประมาณ 25 องศา จะเก็บอยู่ได้ถึง 14 วัน โดยยังคงประสิทธิภาพเช่นเดิมจึงเหมาะกับสภาพของเมืองไทยเป็นอย่างมาก เพราะไม่ต้องเก็บในตู้ติดลบ 20 ถึงลบ 70 องศา เหมือนวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเออื่นๆ

ถึงแม้ว่าการพัฒนาวัคซีนตัวนี้จะดำเนินการมาได้ดี แต่ก็ยังมีอุปสรรคสำคัญคือเรื่องของเงินทุน ซึ่งได้รับการช่วยเหลือบางส่วนจากภาครัฐ แต่ยังจะต้องใช้เงินทุนอีกไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท สำหรับการทดลองในเฟส 2 และหากจะนำไปสู่การผลิต จะต้องใช้เงินอีกไม่ต่ำกว่า 1,500 ล้านบาท คงถึงเวลาแล้วที่รัฐจะต้องให้การสนับสนุนเงินทุนเพื่อการนี้ให้มากขึ้น นอกเหนือจากการบริจาคจากภาคประชาชน

ส่วนอีกช่องทางหนึ่ง ที่ผู้เขียนเห็นว่าน่าจะช่วยระดมทุนได้ดี คือการให้ประชาชนที่สนใจจองและจัดซื้อวัคซีนล่วงหน้า ซึ่งหากสมมุติตัวเลขที่ราคาเข็มละ 1,000 บาท และมีผู้สนใจจองจำนวน 5 ล้านคน โดยการจ่ายเงินล่วงหน้า โดยยอมรับว่าหากพัฒนาไม่สำเร็จ ก็ถือว่าเป็นการบริจาค เพื่อพัฒนาต่อไปในอนาคต  ศูนย์ฯ จะมีเงินทุน สำหรับการวิจัยต่อเนื่องและผลิตทันที 5,000 ล้านบาท เหมือนกับที่มีประชาชนจองวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอยี่ห้อหนึ่งจำนวน 5 ล้านโดส ผ่านการจัดซื้อขององค์การเภสัช ซึ่งต้องชำระเงินล่วงหน้าให้ผู้ผลิต

หวังว่าวัคซีนตัวนี้จะได้รับการรับรองให้ใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ได้โดยเร็ว และจะเป็นข่าวดีที่สุดว่าก่อนสงกรานต์ปี 2565 คนไทย จะมีโอกาสได้รับการฉีดวัคซีน ChulaCov19 ซึ่งพัฒนาโดยคนไทยที่มีความสามารถเอง และในขณะเดียวกันก็กำลังมีการพัฒนาวัคซีนเพื่อต่อสู้กับไวรัสที่เป็นเชื้อกลายพันธุ์ใหม่ๆอีกด้วย

ครับ พวกเราชาวไทยกำลังรอคอยวัคซีนแห่งชาติ

นายแพทย์ปิยะ เนตรวิเชียร