กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว  ที่ทวีปแอฟริกาตะวันตก   บนดินแดนของชาวพื้นเมืองเผ่าอชันติ  ในประเทศกานาอันกว้างใหญ่      ขณะนั้นโลกยังคงเงียบเหงาเพราะนิทานและเรื่องเล่าทั้งหมดถูกเก็บซ่อนไว้ในกล่องวิเศษของ เทพเจ้าแห่งท้องฟ้า ทำให้มนุษย์ไม่มีเรื่องราวนิทานไว้สอนใจ ไม่มีเรื่องเล่าไว้คลายทุกข์

อนันซี่ (Anansi) คือแมงมุมจอมเจ้าปัญญา ที่กระหายรู้ อาสาจะไปนำกล่องนิทานนั้นลงมาจากบนฟ้า   แต่เงื่อนไขของเทพเจ้านั้นสูงลิ่ว คือต้องจับสัตว์อันตราย 3 ชนิดมาแลกคือ    ตัวต่อที่ดุร้าย, เสือดาวที่ว่องไว และผีสาวที่มองไม่เห็น

แมงมุมอนันซี่ไม่ได้ใช้พละกำลังแย่งชิง   เพราะรู้ดีว่าลำพังแมงมุมตัวน้อยย่อมสู้แรงสัตว์ใหญ่ไม่ได้ สิ่งแรกที่เขาทำคือ การนิ่งเงียบและเฝ้าฟัง

•              เขานั่งฟังเสียงปีกของ ตัวต่อที่ดุร้าย เพื่อเรียนรู้วิธีการรวมกลุ่มของพวกมัน

•              เขาซุ่มดู เสือดาวที่ว่องไว เพื่อเข้าใจนิสัยความเย่อหยิ่งและบ้าพลัง

•              เขาสังเกตพฤติกรรม ของ ผีสาว เพื่อเรียนรู้จุดอ่อนของความอยากรู้อยากเห็น

นี่คือหัวใจของ การทำความดีด้วยบุญกิริยาวัตถุ  ในข้อ คือการตั้งใจฟังและสังเกตสิ่งรอบตัวอย่างลึกซึ้ง หรือ  "ธัมมัสสวนมัย"

เพราะหากว่า  แมงมุมอนันซี่มัวแต่พูดหรือดึงดันทำตามใจตนเอง เขาจะไม่มีวันมองเห็น "ช่องว่าง" หรือทางออกของปัญหาได้เลย

แมงมุมอนันซี่  บอกว่า การเรียนรู้ไม่ได้มีอยู่แค่ในตำรา แต่มีอยู่ทุกที่ในธรรมชาติ

แมงมุมอนันซี่ เรียนรู้ว่า ตัวต่อนั้นกลัวฝน เขาจึงแสร้งทำฝนตกเทียมเพื่อให้พวกมันบินเข้าสู่ลูกน้ำเต้าที่เขาเตรียมไว้

แมงมุมอนันซี่  เรียนรู้ว่า เสือดาวนั้นชอบเอาชนะ เขาจึงขุดหลุมพรางและหลอกให้เสือดาวใช้พละกำลังจนตกหลุมติดกับ

แมงมุมอนันซี่เรียนรู้ว่า ผีสาวชอบกินขนมหวาน  เขาจึงสร้างตุ๊กตายางเหนียวถือขนมเพื่อดึงดูดเธอ

การที่อนันซี่เปิดใจยอมรับในพฤติกรรมของผู้อื่น (แม้จะเป็นศัตรู) ทำให้เขาสามารถปรับเปลี่ยนวิธีการของตนเองให้เหมาะสมกับสถานการณ์  และจับสัตว์ร้ายทั้งสามตัวได้   นำไปถวายเทพเจ้า 

เมื่อแมงมุม อนันซี่ทำภารกิจสำเร็จ เทพเจ้าได้มอบกล่องนิทานให้เขา โดย แมงมุมอนันซี่ไม่ได้เก็บนิทานเหล่านั้นไว้กับตัวเพียงลำพัง  แต่เขาเลือกที่จะนำเรื่องราวนิทานเหล่านั้นมาแบ่งปันให้มนุษย์

มนุษย์ที่ได้รับนิทานไป  ก็ได้ปฏิบัติตามแบบอย่างของอนันซี่ คือ:

1.             ฟัง เรื่องเล่าในนิทาน  เพื่อสั่งสมปัญญา

2.             เรียนรู้ ความผิดถูกจากตัวละครในนิทาน

3.             นำข้อคิดจากนิทาน ไปใช้ในการดำเนินชีวิตจริง

นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ความฉลาดที่แท้จริงเริ่มต้นจากการฟัง และความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่เกิดจากการนำสิ่งที่เรียนรู้นั้นมาลงมือทำ (ปฏิบัติ) อย่างมีสติ

หากเราหมั่นฟังสิ่งดีๆ (ธัมมัสสวนมัย) และเปิดใจรับความรู้ใหม่ๆ อยู่เสมอ จะเกิด "ของวิเศษ" คือปัญญา ที่จะช่วยให้ข้ามพ้นทุกอุปสรรคได้เหมือนแมงมุมอนันซี่

เรียบเรียงจากนิทานแอฟริกัน  อนันซี่กับกล่องนิทาน   Anansi and the Box of Stories  ของชนเผ่า อชันติ  ที่ประเทศกาน่า  ในทวีปแอฟริกาตะวันตก 

เอกสารนี้ จัดทำโดย“ชมรมเสมาพัฒนาชีวิต” “มูลนิธิส่งเสริมการลูกเสือแห่งประเทศไทย” This document was created   by “Sema Life Development Club, Thai Scouts Promotion Foundation