ไม่ว่าจะเป็นสัตว์เลี้ยงหรือคนเราก็ตาม เมื่อมีอายุมากขึ้น ก็มักพบปัญหาความเสื่อมของร่างกายเกิดขึ้นตามมา ในคนสูงอายุก็มักพบปัญหาข้อเข่าเสื่อมที่ทำให้เกิดความทุกข์ทรมานได้มาก โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก ในสัตว์เลี้ยงก็เช่นเดียวกัน ความเจ็บปวดจากข้อเสื่อมในสัตว์อายุมากเป็นปัญหาที่ไม่ได้ส่งผลแค่สัตว์เลี้ยงเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้เกิดความทรมานจิตใจมายังเจ้าของด้วย

วันนี้ผมมีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับโรคนี้ จากสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับโรคกระดูกและข้อในสัตว์เลี้ยง ผศ.น.สพ.ดร.กัมปนาท สุนทรวิภาต จากภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาฝากกันครับ

@ โรคข้อเสื่อมในสุนัขและแมวคืออะไร?

โรคข้อเสื่อมคือโรคที่มีการพัฒนาที่ทำให้ข้อต่อมีความเสื่อม เกิดขึ้นได้ทั้งในสัตว์และคน ซึ่งจะมีลักษณะคล้ายกันก็คือ กระดูกอ่อนและผิวข้อต่อจะค่อยๆ เสื่อมลง ถูกทำลาย โดยไม่มีการสร้างใหม่ขึ้นทดแทน จึงมีการเสื่อมไปเรื่อยๆ

@ อาการของโรคข้อเสื่อมในสัตว์เลี้ยงที่พบเป็นอย่างไร

อาการทางคลินิกที่สามารถพบได้คือ เมื่อสัตว์พยายามลุกขึ้นยืนจากท่านอนหรือนั่ง สัตว์จะแสดงอาการเจ็บแปลบที่ข้อต่อ อาจร้องเมื่อพยายามยืนขึ้น แต่เมื่อเดินไปเรื่อยๆ จะแสดงความเจ็บลดลง โดยในปัจจุบันสามารถพบโรคนี้ได้บ่อย อาจเพราะสุนัขมีอายุขัยยืนยาวขึ้น รวมถึงความเอาใจใส่ของเจ้าของมีมากขึ้น จึงสังเกตเห็นอาการได้ชัดเจน

@ โรคข้อเสื่อมในสุนัขและแมวรักษาได้หรือไม่?

ในปัจจุบันยังไม่มีการรักษาแบบตายตัว เนื่องจากยังไม่มีอะไรที่จะสามารถทำให้เซลล์กระดูกอ่อนและผิวข้อต่อกลับมามีชีวิตเหมือนเดิมได้ แต่ภาวะความเจ็บปวดจากการอักเสบของข้อต่อนั้น เราสามารถทำได้แค่ “การชะลอ” ให้เกิดขึ้นช้าลง ดังนั้น การรักษาโดยวิธีต่างๆ เช่น การรักษาโดยการผ่าตัด การรักษาโดยการใช้ยา หรือการทำกายภาพบำบัด จะสามารถทำได้แค่ช่วยให้เกิดการชะลอข้อเสื่อมได้น้อยลง และการรักษาโดยการให้ยาลดการเจ็บปวดและการอักเสบเท่านั้น

@ มีวิธีป้องกันโรคข้อเสื่อมในสุนัขและแมวได้อย่างไร?

โดยทั่วไปแล้ว หากพบปัญหานี้ในระยะเริ่มต้น จะสามารถป้องกันได้ โดยการทำให้เกิดการพัฒนาที่ช้าลง เช่น การปรับการออกกำลังกาย การควบคุมน้ำหนักตัว และการเสริมสร้างกล้ามเนื้อเพื่อให้น้ำหนักโหลดลงบนข้อต่อน้อยลง การให้อาหารเสริม หรือการผ่าตัด

@ อาหารเสริมข้อต่อที่มีขายทั่วไปนั้นจะช่วยรักษาอาการจากข้อเสื่อมได้หรือไม่?

อาหารเสริมข้อต่อนั้นจะออกฤทธิ์ได้ช้ากว่ายาและไม่มีผลในการรักษาโดยตรง แต่จะมีสรรพคุณในการเสริมสร้างและชะลอความเสื่อมของข้อต่อ มีข้อดีคือมีผลข้างเคียงต่ำและปัญหาแทรกซ้อนที่ค่อนข้างต่ำ สามารถให้เป็นระยะเวลานานได้ดังนั้นในระยะเริ่มต้น เราจะมักใช้ยาร่วมกับอาหารเสริม และหลังจากนั้นจะใช้เพื่อประคองอาการ ในระยะยาวก็มักจะใช้อาหารเสริมแทน โดยอาหารเสริมที่นำมาใช้ในกรณีข้อเสื่อมนี้มีหลายชนิดในท้องตลาด ซึ่งควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้

อาหารเสริมหลายตัวที่ใช้มาตั้งแต่อดีต เช่น กลูโคซามีนคอนดรอยติน ถูกลดความนิยมลง เนื่องจากแม้จะได้ผลในห้องปฏิบัติการดีมาก แต่ยังเห็นผลไม่ชัดเจนในทางคลินิก จึงมีการพัฒนาตัวอื่นเข้ามาเพื่อเน้นลดการอักเสบเป็นหลัก เพราะมีความเชื่อว่าหากลดการอักเสบได้ก็จะมีความเจ็บปวดน้อยลง การเสื่อมของกระดูกอ่อนและผิวข้อต่อก็จะลดลงด้วย

ต้องขอย้ำว่า โรคข้อต่อเสื่อมนั้น ในปัจจุบันยังไม่มีการรักษาให้หายได้อย่างตรงจุด สิ่งที่สำคัญคือการรักษาตามอาการ และการประคองไม่ให้ความเสื่อมของข้อต่อนั้นพัฒนาไปมากขึ้น รวมถึงการให้ยาลดการเจ็บปวดและการอักเสบ และที่สำคัญการเลือกใช้อาหารเสริมข้อต่อนั้น ควรอยู่ภายใต้ การดูแลและคำแนะนำของสัตวแพทย์อย่างเคร่งครัด เพราะส่วนประกอบในอาหารเสริมบางตัว อาจทำให้ข้อต่อดีขึ้น แต่ก็อาจส่งผลเสียต่อการทำงานของอวัยวะอื่นในร่างกายอีกด้วยครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ฝ่ายประชาสัมพันธ์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย