หลายท่านคงทราบแล้วว่า สารอาหารที่ส่งผลต่อสุขภาพผิวหนังและขนของสัตว์เลี้ยงนั้น มีหลายกลุ่มด้วยกัน ได้แก่ โปรตีนกรดไขมันไม่อิ่มตัว เช่น โอเมก้า-3 โอเมก้า-6  วิตามินต่างๆ เช่นวิตามิน E วิตามิน A และอนุพันธ์ของมัน รวมถึงแร่ธาตุต่างๆ เป็นต้น  

ในส่วนของสารอาหารประเภทแร่ธาตุนั้น หลายๆ ท่านคงจะเคยได้ยินหรือบางท่านอาจจะคุ้นชินกับอาหารเสริมแร่ธาตุสังกะสี(Zinc) ซึ่งเป็นที่นิยมใช้ในการใช้รักษาปัญหาความงาม โดยเฉพาะปัญหาเรื่องสิว หรือใช้ช่วยลดปัญหาผมหลุดร่วง รวมถึงการเสริมภูมิคุ้มกันในคน ซึ่งสำหรับในสุนัขนั้น แร่ธาตุสังกะสีเป็นแร่ธาตุที่มีความจำเป็นต่อสุขภาพผิวหนังและเส้นขนเป็นไม่แพ้กัน เนื่องจากสังกะสีช่วยในการเจริญเติบโตของเซลล์ชั้นหนังกำพร้า ช่วยเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกาย ช่วยเพิ่มความสมบูรณ์พันธุ์ ช่วยขนส่งวิตามินเอในกระแสเลือด ทำให้ผิวหนังและเส้นขนมีสุขภาพแข็งแรง วันนี้ผมมีข้อมูลจาก อ.สพ.ญ.ดร.ฉัตรวลี บุญธรรม เกี่ยวกับประโยชน์ของแร่ธาตุสังกะสีในการบำรุงสุขภาพผิวหนังในสุนัขและแมวมาฝากกันครับ  

@หากสุนัขและแมวขาดสังกะสีจะส่งผลกระทบอย่างไร  

สัตว์เลี้ยงที่มีภาวะขาดแร่ธาตุสังกะสีนี้ จะพบว่ามีอาการคันเกิดผื่นแดง ผิวหนังมีสะเก็ดรังแค ขนร่วง และอาจมีการติดเชื้อแทรกซ้อนต่างๆ ตามมาได้ง่าย  

ภาวะขาดแร่ธาตุสังกะสี อาจเกิดจากความผิดปกติของร่างกายในการดูดซึมแร่ธาตุสังกะสีก็ได้ นั่นคือกรณีที่สัตว์จะได้รับโภชนาการที่ดีแต่ร่างกายก็ไม่สามารถดูดซึมไปใช้ได้นั่นเอง รวมถึงการที่ร่างกายได้รับสารอาหารชนิดอื่นที่ส่งผลต่อ (ขัดขวาง) การดูดซึมแร่ธาตุสังกะสีของร่างกาย ก็ทำให้เกิดภาวะขาดเเร่ธาตุสังกะสีได้เช่น การได้รับอาหารที่มี Phytate แคลเซียม เครื่องใน และถั่วเหลืองเป็นต้น  

@สายพันธุ์ของสุนัขที่มักพบปัญหานี้ 

สุนัขพันธุ์ที่มักจะพบปัญหาการขาดแร่ธาตุสังกะสี ได้แก่ Siberian husky, Alaskan malamute, Samoyed เป็นต้น เนื่องจากสุนัขพันธุ์ข้างต้นเป็นสุนัขที่มีต้นกำเนิดมาจากสุนัขป่า ที่มักจะล่าและหาอาหารจากเนื้อสัตว์และเครื่องในสัตว์ที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุสังกะสี เมื่อมนุษย์นำมาเลี้ยงในบ้านจึงมักพบปัญหาการขาดแร่ธาตุสังกะสีมากกว่าสุนัขพันธุ์อื่น  

@เราจะแก้ไขการขาดสังกะสีได้อย่างไร 

เมื่อพบปัญหาขาดแร่ธาตุสังกะสี การแก้ไขคือ ต้องเสริมแร่ธาตุสังกะสีในปริมาณที่เหมาะสมให้กินเป็นประจำ (หรือตลอดชีวิตในกรณีที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการดูดซึม) ทั้งนี้สัตวแพทย์ต้องคอยตรวจเช็คผลข้างเคียงจากการได้รับแร่ธาตุสังกะสีด้วย เนื่องจากแร่ธาตุสังกะสีนั้นมีหลายรูปแบบในการกิน แร่ธาตุสังกะสีบางรูปแบบอาจจะทำให้เกิดการระคายเคืองทางเดินอาหารได้ 

จะพบว่า แร่ธาตุสังกะสีในอาหารนั้น มีอยู่หลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละรูปแบบก็จะมีคุณภาพและราคาที่แตกต่างกันไปเช่นกัน อาหารสุนัขโดยทั่วไปจะเพิ่มปริมาณแร่ธาตุสังกะสีในรูปของสังกะสีออกไซด์หรือซิงค์ซัลเฟต (Zinc oxide, Zinc sulfate) ซึ่งมีราคาถูก แต่พบว่ารูปแบบเหล่านี้ร่างกายไม่สามารถดูดซึมไปใช้ได้  

@แล้วสังกะสีในรูปแบบใดจึงจะเหมาะสมสำหรับสุนัขล่ะ? 

สำหรับรูปแบบของแร่ธาตุสังกะสีในอาหารสำเร็จรูปที่ช่วยเพิ่มการดูดซึมและการนำไปใช้ได้ดีขึ้นคือ คีเลตซิงค์ (Chelated Zinc) หรือแร่ธาตุสังกะสีที่ผ่านกระบวนการรวมกันของแร่ธาตุสังกะสีกับกรดอะมิโน (Amino acid chelation) เป็นรูปแบบที่ดูดซึมได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากไม่ต้องแตกตัวก่อน ไม่ถูกขัดขวางการดูดซึมโดยสารอาหารหรือแร่ธาตุอื่น ทั้งยังไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหารอีกด้วย 

@สามารถพบสังกะสีในอาหารประเภทใดบ้าง 

อาหารที่พบว่ามีแร่ธาตุสังกะสี ได้แก่ เนื้อสัตว์ต่างๆ เช่น เนื้อวัวเนื้อไก่ เนื้อเป็ด เนื้อหมู เนื้อแกะ เครื่องในสัตว์โดยเฉพาะตับ ปลาแซลมอน ปลาทูน่า ไข่ แอปเปิล สตรอเบอร์รี่ โยเกิร์ตชนิดธรรมชาติ แครอทสด มันฝรั่งสุก ฟักทอง ถั่วลิสงดิบ เป็นต้น 

@ ประโยชน์ของแร่ธาตุสังกะสีมีผลต่อร่างกายอย่างบ้าง 

แร่ธาตุสังกะสีนั้น นอกจากจะมีผลโดยตรงต่อผิวหนังแล้ว ยังส่งผลต่อระบบย่อยอาหาร ระบบสืบพันธุ์ ภาวะภูมิคุ้มกันของต่อมไทรอยด์ เนื่องจากแร่ธาตุสังกะสีเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาต่างๆ ของร่างกายอีกด้วย 

เมื่อผู้เลี้ยงทุกท่านอ่านมาถึงตรงนี้แล้ว แนะนำว่าลองกลับไปเช็คฉลากที่ถุงอาหารสำเร็จรูป ที่เราให้สัตว์เลี้ยงที่เรารักกินดูนะครับว่ามีแร่ธาตุสังกะสีในปริมาณที่เพียงพอหรือไม่ เป็นสังกะสีในรูปแบบใดในรูปคีเลตหรือไม่ รวมถึงลองสังเกตสัตว์เลี้ยงของเราด้วยว่ามีอาการที่บ่งบอกถึงภาวะการขาดแร่ธาตุสังกะสีหรือไม่ครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ และ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย