เชื่อว่า หลายท่านคงสงสัยนะครับว่าทำไมแมวชอบให้เราเกาที่คาง จะเห็นว่าแมวส่วนใหญ่นั้น เวลาเราเอามือไปเกาที่คางเบาๆ แล้ว เขาจะยิ่งยื่นหน้ามารับ แถมยังหลับตาพริ้ม และครางเบา ๆ ด้วยความ “ฟิน”  ซึ่งดูมีความสุขเหลือเกิน  วันนี้เราจะมาคุยเรื่องนี้กันครับ

ถ้าแมว “ไม่ก้าวร้าว” ตั้งแต่แรกพบกันแล้ว รับรองได้ว่า “การเกาและการลูบไล้” เป็นวิธีการผูกมิตรกับแมวได้เป็นอย่างดี ซึ่งทาสแมวทุกคนจะทราบดีครับ

แต่ต้องเตือนไว้เลยว่า หากต้องการจะผูกมิตรกับแมวด้วยการเกาและการสัมผัสแล้ว ไปทำผิดตำแหน่งเข้า หรือไปเกาในตำแหน่งที่เขาไม่ชอบขึ้นมาล่ะก็ อาจทำให้เจอปฏิกิริยาตอบสนองที่น่ากลัว ทำให้เราได้ศัตรูและบาดแผลมาแทนก็ได้ครับ

จุดบนร่างกายที่เขาชอบให้เกาหรือลูบไล้ นั่นคือที่ “คาง หน้าผาก และแก้ม”

@ ทำไมแมวจึงชอบให้ลูบหรือเกาบริเวณนี้ ?

สาเหตุที่ เจ้าแมวชอบให้ลูบหรือเกาที่บริเวณคางและหัวส่วนที่กล่าวมานั้น ก็เนื่องจาก บริเวณหน้าผาก แก้ม และคางของแมว มีต่อมประเภท “Scent glands” ที่คอยสร้างฟีโรโมน (pheromone) ซึ่งฟีโรโมนเป็นสารเคมีตามธรรมชาติที่มีบทบาทในการสร้างกลิ่นที่คุ้นเคยในสิ่งแวดล้อมที่แมวอาศัยอยู่ ทำให้แมวรู้สึกปลอดภัยและสงบสุข (calming scent)  

สังเกต ได้ว่า โดยปกติแมวมีพฤติกรรมชอบเอาคางไปถูไถกับคนหรือเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ อยู่เสมอ นั่นก็เพื่อเป็นการทำเครื่องหมายแสดงอาณาเขต (mark territory) โดยการปล่อยกลิ่น ซึ่งเป็นการประทับตราไว้บริเวณนั้น ส่วนสาเหตุที่แมวชอบให้คนเกาคางนั้น ก็เพื่อปล่อยกลิ่นทำเครื่องหมายบนตัวมนุษย์นั่นเอง  เนื่องจากหลังจากที่เราลูบคางของแมว ก็พบว่าจะมีฟีโรโมนติดอยู่บนมือของเรา โดยมนุษย์ไม่สามารถรับรู้กลิ่นที่แมวใช้ในการทำเครื่องหมายนี้ แต่แมวสามารถรับรู้ได้ และใช้มันเพื่อจดจำสมาชิกทุกคนในครอบครัว หรืออีกนัยหนึ่ง ก็เพื่อประกาศว่า เจ้ามนุษย์คนนี้ ได้เป็น “ทาส” ของข้าแล้ว  นอกจากนี้ กลิ่นดังกล่าว ยังทำให้แมวผ่อนคลายและสร้างความสัมพันธ์ที่ดี(bonding experience) ระหว่างมนุษย์กับแมวขึ้นอีกด้วย

 อีกเหตุผลหนึ่งที่แมวชอบให้ลูบไล้บริเวณคางและหน้า ก็คือ โดยปกติแล้ว แมวเป็นสัตว์ที่ชอบเลียขนทำความสะอาดตัวเอง (grooming) แต่บริเวณหัวและคางนั้น เป็นจุดที่แมวไม่สามารถเลียทำความสะอาดได้ถึง ดังนั้นแมวจึงชอบให้คนมาลูบคางให้เพราะเหมือนมีเพื่อนมาช่วยทำความสะอาดตัวให้  นอกจากนั้น ยังเป็นการเตือนให้แมวนึกถึงความทรงจำใน “วัยเด็ก” ที่มีแม่แมวคอยดูแลเลียขนให้ด้วยความรักอีกด้วย ดังนั้นการมีคนมาลูบหน้าและเกาคางให้จึงทำให้แมวรื่นรมย์และผ่อนคลายเป็นอย่างมาก 

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่แมวทุกตัวจะชอบให้คนมาลูบคาง เกาหน้าหรือสัมผัสตัวนะครับ แมวบางตัว (ที่ถือตัวมากๆ) ก็ไม่ชอบให้ใครมาโดนตัวเลย (คงเห็นว่าอยู่คนละชั้นกันกับเขา)  แมวบางตัวยอมให้จับได้เฉพาะบางบริเวณ เช่น ลูบหลังได้บ้าง แต่ถ้าไปโดนส่วนอื่น ก็จะไม่สบอารมณ์ ก็จะหันมางับได้ ซึ่งพฤติกรรมดังกล่าวอาจจะเกิดจากประสบการณ์ก่อนหน้านี้ ที่แมวแต่ละตัวเรียนรู้จากอดีตที่อาจโดนแกล้งหรือทำร้ายจนระแวง จึงต้องระมัดระวังเพื่อความอยู่รอดก็เป็นได้

@ ส่วนไหนของแมวล่ะที่พอจะเข้าไปเล่นได้

สำหรับบริเวณที่เราพอจะลูบไล้ได้ในบ้าง แต่ไม่รื่นรมย์เท่าที่คางและหน้า (แต่ก็มีเจ้าเหมียวบางตัว ไม่แฮปปี้ที่จะถูกสัมผัสนัก) นั่นคือ บริเวณลำตัวต้านบน ขาหน้า และหาง ซึ่งขึ้นอยู่กับ (อารมณ์) ของเจ้าแมวแต่ละตัวด้วย แต่บางตัวอาจจะยอมให้จับได้ แต่บางตัวก็ไม่ยอมให้มาแตะเลยทีเดียว

@ บริเวณถึงขั้นต้องห้าม ไม่ควรเข้าไปลูบเล่นมีจุดไหนบ้าง

ส่วน “บริเวณต้องห้าม” ที่ไม่ควรจับ ไม่ควรไปลูบไล้เด็ดขาดเลย (ถ้าไม่สนิทสนมกันจริงๆ)  นั่นคือ “ส่วนท้องและขาหลัง” ซึ่งถ้าไปจะต้องเข้าแล้ว ถ้าอาจจะถูกข่วน ถูกตะปบ หรือถูกงับให้ได้แผลเลยทีเดียว เพราะเป็นจุดที่ละเอียดอ่อน บอบบาง และไวต่อการระแวงว่าจะถูกศัตรูทำร้ายด้วย โดยเฉพาะท้อง ซึ่งมีอวัยะภายในที่ไวต่อความรู้สึกบรรจุอยู่ ถูกปกคลุมด้วยกล้ามเนื้อบางๆ เท่านั้น จึงเป็นจุดที่ “Sensitive” สำหรับเจ้าเหมียวมากด้วย

สิ่งที่สำคัญที่อยากเตือนไว้ ก็คือ ในกรณีที่เป็นแมวจรจัด ที่เราไม่ทราบประวัติการทำวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าแล้วละก็ ควรเลี่ยงการเข้าไปสัมผัส (อย่างชะล่าใจ) เนื่องจากเหตุผลก็คือ นอกจากความเสี่ยงต่อโรคพิษสุนัขบ้าแล้ว ยังควรระมัดระวังการติดเชื้อโรคชนิดอื่นใน “แมวที่มีสุขอนามัยไม่ดี” ด้วย เช่น โรคแมวข่วน (Cat scratch disease) ปัญหาจากหมัดแมว ที่อาจทำให้เกิดการคันผิวหนังจากการแพ้น้ำลายหมัด รวมถึงอาจนำพยาธิตืดจากหมัดแมวอีกด้วยครับ

“หมอโอห์ม”

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย