ท่านผู้เลี้ยงสุนัขหลายท่านเอง คงเคยประสบปัญหาปวดหลัง ปวดคอ ปวดไหล่ ซึ่งมั่นใจว่า ปัญหาเหล่านี้เป็นความทรมานที่อธิบายเป็นคำพูดออกมาได้ยากทีเดียว แต่ท่านทราบหรือไม่ครับว่า สุนัขก็มีอาการปวดหลังและปวดคอได้เช่นเดียวกัน สุนัขที่มีปัญหาเหล่านี้ มักจะรุนแรงเนื่องจากมีปัญหาเกี่ยวกับระบบประสาท  ไม่ใช่แค่ปวดกล้ามเนื้อเหมือนในคน ทั้งนี้ปัญหาเหล่านี้ในสุนัข จะมีวิธีการสังเกตอาการ การตรวจวินิจฉัย และวิธีการรักษาอย่างไร ผมมีข้อมูลดีๆ จาก สพ.ญ. วลัยพร เรืองชัยปราการ สัตวแพทย์ประจำคลินิกระบบประสาท คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาฝากครับ

สุนัขที่มีปัญหาการปวดคอและหลังจะมีอาการหรือการแสดงออกอย่างไร

อาการปวดคอและปวดหลังในสุนัข พบได้บ่อยในสุนัขที่มีภาวะหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท ซึ่งสุนัขคงไม่สามารถบอกเราเป็นคำพูดได้ เจ้าของและสัตวแพทย์จึงต้องสังเกตจากอาการที่เขาแสดงออก โดยอาการที่แสดงก็จะแตกต่างกันตามตำแหน่งที่เกิดปัญหา และความรุนแรงของโรค ได้แก่ 

@ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทบริเวณคอ 

ในกรณีที่มีปัญหาที่บริเวณคอ สุนัขมักมีอาการเกร็งคอ คอตก หันคอไม่ได้กล้ามเนื้อคอกระตุก

@ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทบริเวณหลัง

กรณีเกิดปัญหาที่บริเวณหลังนั้น สุนัขจะแสดงอากหลังโก่ง ปวดเกร็งท้อง บางรายพบภาวะเจ็บตามตัว ร้องเจ็บ จับบริเวณที่เป็นแล้วขู่หรือหันมากัด ยืนนิ่งไม่สบายตัว หอบ นอนไม่ได้ ถ้าความรุนแรงของโรคมากขึ้นสุนัขจะแสดงอาการเดินผิดปกติ เดินเซ เดินยกขา ขาอ่อนแรง เป็นอัมพฤษ์และอัมพาตได้ในบางรายอาจมีปัญหาไม่สามารถควบคุมปัสสาวะได้ร่วมด้วย

นอกจากนี้ ยังมีโรคอื่นๆที่ทำให้มีการปวดคอและปวดหลังได้ เช่น โรคเนื้องอกในไขสันหลังหรือเนื้องอกที่กระดูกสันหลัง โรคไขสันหลังอักเสบหรือติดเชื้อ ไขสันหลังได้รับบาดเจ็บหรือกระทบกระเทือนรุนแรง โครงสร้างกระดูกสันหลังผิดปกติ เป็นต้น

คำแนะนำเมื่อพบปัญหานี้

หากสุนัขของท่านแสดงอาการคอตก หันคอไม่ได้ กล้ามเนื้อคอกระตุก หลังโก่ง ปวดเกร็งท้อง บางรายพบภาวะเจ็บตามตัว หรือร้องเมื่อไปจับบริเวณลำตัวแล้ว ควรรีบพาสุนัขไปพบสัตวแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัยแยกแยะกับโรคอื่นๆ ที่มีอาการใกล้เคียงกัน 

การพาไปพบสัตวแพทย์ตั้งแต่เริ่มสังเกตเห็นอาการนั้น จะทำให้สุนัขได้รับการรักษาที่ตรงกับโรคอย่างรวดเร็ว ลดการเกิดอัมพาตถาวรได้ครับ

การตรวจวินิจฉัยโรคไขสันหลังทำได้อย่างไร

ในปัจจุบัน การตรวจวินิจฉัยโรคนี้ นอกจากจะตรวจร่างกายโดยตรงแล้ว เพื่อให้เกิดความแม่นยำ เราสามารถใช้เครื่องสร้างภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กหรือเอ็มอาร์ไอ (MRI) สแกนหาตำแหน่งที่ผิดปกติของไขสันหลัง รวมไปถึงดูลักษณะการกดทับของหมอนรองกระดูกในโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้ 

ภาพจากเครื่องเอ็มอาร์ไอ ยังใช้เป็นข้อมูลประกอบการรักษาด้วยการผ่าตัดอีกด้วย ในการทำเอ็มอาร์ไอ สัตวแพทย์จะต้องมีการเตรียมตัวสุนัขและประเมินความพร้อมของสุนัขก่อน เนื่องจากต้องวางยาสลบทั้งตัวในขณะทำการสแกน ดังนั้นจึงต้องทำการประเมินสภาพของสัตว์เลี้ยงก่อนรับการตรวจวินิจฉัยด้วย

การดูแลและการรักษาสัตว์ป่วย

- จำกัดบริเวณสุนัข 4-6 สัปดาห์ ลดการเคลื่อนไหวที่ทำให้อาการเจ็บของสุนัขแย่ลงได้

- ห้ามกระโดดหรือขึ้นลงบันได งดยืนสองขา ให้เดินบนพื้นกันลื่น

- ควบคุมน้ำหนัก ลดน้ำหนักในรายที่มีน้ำหนักเกิน

- ในรายที่มีอาการปวดคอ ให้ยกชามอาหารให้สูงเท่าปากของสุนัข เพื่อลดการก้มคอที่ทำให้สุนัขเจ็บได้

การรักษา

การรักษาสามารถทำ สามารถทำได้หลายวิธี ตามอาการ และความรุนแรงของโรค ได้แก่ 

- การรักษาทางอายุรกรรม หรือรักษาทางยา โดยการให้ยาลดอักเสบและยาลดปวด

- การรักษาด้วยการแพทย์ทางเลือก เช่นการฝังเข็มหรือเลเซอร์ เพื่อลดปวดบริเวณที่มีปัญหา

- การรักษาทางศัลยกรรม ด้วยการผ่าตัด ซึ่งจะขึ้นอยู่กับความผิดปกติของสุนัข อาการ และความรุนแรงของโรค

ซึ่งระหว่างการรักษาจะต้องมีการพักรักษาตัวและการทำกายภาพบำบัดอีกระยะหนึ่ง ทั้งนี้เมื่อรักษาจนดีขึ้นแล้ว ก็ต้องมีการตรวจติดตามอาการเป็นระยะ

จะเห็นได้ว่าปัญหาเกี่ยวกับการปวดคอและหลังของสุนัขนั้น มีสาเหตุมาจากความผิดปกติของระบบประสาท ซึ่งการตรวจวินิจฉัยและรักษาค่อนข้างซับซ้อน ดังนั้น ท่านเจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องหมั่นสังเกตุอาการของสุนัขของท่านดูนะครับ ว่ามีพฤติกรรม การดำรงชีวิต โดยเฉพาะการมีท่ายืนหรือเดินที่แปลก และผิดจากปกติ ตามที่ได้กล่าวไปแล้วหรือไม่ ถ้าพบว่ามีอาการเหล่านั้นแล้ว อย่าลืมพาไปพบสัตวแพทย์ เพื่อตรวจเช็คร่างกายและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ และฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย