ในการเลี้ยงสุนัขและแมวนั้น  สิ่งหนึ่งที่เจ้าของต้องคอยดูแล นอกจากการใส่ใจในเรื่องสุขภาพ การฉีดวัคซีนตามนัดของสัตวแพทย์ การให้อาหารที่มีคุณภาพ และการดูแลเรื่องการอาบน้ำทำความสะอาดเป็นประจำแล้ว การบำรุงสุขภาพของเส้นขนก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะสุขภาพของผิวหนังและขนที่ดีนั้น นอกจากได้มาจากการกินอาหารที่มีสุขภาพดีและแชมพูที่มีคุณภาพแล้ว การแปรงขนก็เป็นสิ่งจำเป็นครับ 

การหวีขนหรือการแปรงขนให้สุนัขและแมวอย่างสม่ำเสมอจะทำให้สัตว์เลี้ยงมีสภาพผิวหนังและเส้นขนที่ดีสวยงาม และแข็งแรง นอกจากจะเป็นการกำจัดขนที่หลุดร่วงที่ยังค้างอยู่บนลำตัวแล้ว ยังเป็นการกระตุ้นและนวดผิวหนัง ช่วยให้การไหลเวียนเลือดที่ผิวหนังดีขึ้นอีกด้วย และที่สำคัญก็คือ การแปรงขนยังเป็นการเสริมสร้างความสัมพันธ์ (อันดี) ระหว่างเจ้าของและสัตว์เลี้ยงอีกด้วยโดยเฉพาะในแมวนั้น การแปรงขนยังถือเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาก้อนขน (hair ball) อุดตันลำไส้อีกด้วย 

วันนี้ผมมีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับขั้นตอนการแปรงขนในสัตว์เลี้ยงทั้งพันธุ์ขนยาวและพันธุ์ขนสั้น จาก รศ.น.สพ.ดร.ชาญณรงค์ รอดคำ มาฝากกันครับ

ขั้นตอนการแปรงขนสุนัขขนยาว 

1. ใช้แปรงสลิกเกอร์ หรือแปรงขนลวด หวีสวนทางกับการวางตัวของเส้นขน เพื่อเป็นการตะกุยให้เส้นขนที่พันกันอยู่นั้นคลายออกจากกัน โดยในระหว่างที่หวีนั้น ควรสังเกตผิวหนังในบริเวณต่างๆ ของสุนัขไปด้วย เพื่อสำรวจดูว่าสุนัขมีเห็บ หมัด บาดแผล หรือร่องรอยของโรคที่ผิวหนังอะไรบ้าง เช่น มีตุ่มหนอง ฝี หรือหูด หรือไม่

2. ใช้หวีโลหะ ซึ่งเป็นแปรงที่ ซี่หวีที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ค่อยๆ หวีตลอดความยาวของเส้นขนจากโคนสู่ปลาย หวีอย่างนุ่มนวล ทั้งนี้ ไม่ควรหวีโดยการกระชาก ในขณะที่หวี หากพบปมขนหรือก้อนสังกะตังให้พยายามใช้นิ้วมือแกะออก หรืออาจใช้การตัดออกไปเลยก็ได้

3. หลังจากนั้นใช้ pin brush หรือแปลงหัวหมุด ซึ่งมีหมุดกลมมนที่ปลายซี่แปรงเพื่อช่วยนวดกระตุ้นผิวหนังให้ขนเงางามมากขึ้น โดยแปรงขนสุนัขให้ทั่วตัวอย่างนุ่มนวล โดยไม่ต้องรีบร้อน การหวีโดยแปลงชนิดนี้ถือเป็นการนวดกระตุ้นต่อมไขมันบนผิวหนังของสุนัข ทำให้ไขมันที่ผลิตจากต่อมไขมันนั้นเคลือบจนให้เงางามไปด้วย 

4. เมื่อแปรงขนโดยละเอียดแล้ว ให้ใช้กรรไกรเล็มขนบริเวณรอบเท้าโดยเฉพาะระหว่างนิ้วที่ยาวออกมาให้เรียบร้อยด้วย เพราะบริเวณนี้เป็นบริเวณที่มักมีสิ่งสกปรกเข้าไปสะสม 

เมื่อแปรงขนทั่วตัวให้เข้าที่เรียบร้อยแล้ว ก็ถือว่าเสร็จสิ้นทุกขั้นตอนการแปรงขนให้สุนัขครับ

การแปรงขนสุนัขและแมวขนสั้น

สำหรับสุนัขขนสั้นและแมวขนสั้นนั้น เรื่องการดูแลขนนั้นจะค่อนข้างง่ายกว่าพวกขนยาวมาก เพราะมักไม่มีปัญหาเรื่องก้อนสังกะตังมากวนใจ โดยถ้าสุนัขเป็นสุนัขขนสั้น
แต่ไม่ถึงกับขนเกรียน ก็ให้ใช้แปรงสลิกเกอร์ (แปรงขนลวด)ค่อยๆ หวีย้อนเส้นขนเพื่อให้เส้นขนคลายตัวออกจากกัน จากนั้นใช้หวีโลหะหวีให้เรียบร้อย แต่ถ้าเป็นสุนัขขนสั้นเกรียน เช่นพันธุ์ปั๊กหรือพันธุ์ไทยหลังอาน ก็อาจใช้แปรงยางหวีเพื่อไล่ขนเก่าและกระตุ้นผิวหนังให้เขาเพียงขั้นตอนเดียวก็เพียงพอครับ

จะเห็นว่าการแปรงขนให้กับสัตว์เลี้ยงนั้น ถือเป็นการทำความสะอาดตัวสัตว์และเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของและสัตว์เลี้ยงด้วย ดังนั้นจึงอยากถามว่า “วันนี้คุณแปรงขนให้สัตว์เลี้ยงหรือยังครับ?”

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร 

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และส่งเสริมภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย