ไม่ว่าจะเป็นในคนหรือสัตว์ก็ตาม “ดวงตา” เป็นอวัยวะที่สำคัญต่อการดำรงชีวิต  หลายท่านคงเคยเห็นสุนัขหรือแมวบางตัวที่เจ้าของปล่อยให้ดวงตาเกรอะกรัง บางตัวก็ตาแฉะ ตาแดงมีของเหลวไหลออกมาจากตา ใสบ้าง ขุ่นบ้าง สีขาว สีเหลืองสีเขียว หรืออาจเป็นสีแดง หากปล่อยทิ้งไว้ ก็มีผลต่อการมองเห็นทำให้การแก้ไขเป็นไปได้ยาก และในบางครั้ง การที่จะต้องหยอดตาในขณะที่หนังตายังสกปรกอยู่นั้น ก็ยิ่งเป็นช่องทางที่นำเชื้อโรคเข้าดวงตาได้มากยิ่งขึ้นด้วย ดังนั้นการทำความสะอาดหนังตาโดยรอบก่อนหยอดตาจึงเป็นเรื่องสำคัญที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรคำนึงถึงครับ

เมื่อถามว่า  ท่านเคยทำความสะอาดรอบดวงตาให้กับสัตว์เลี้ยงบ้างหรือไม่? หลายคนอาจตอบว่า “ไม่เคย” เพราะอาจจะเข้าใจว่าเป็นเรื่องที่ยุ่งยาก  อยากเรียนว่า จริงๆ แล้ว การทำความสะอาดตานั้นไม่ใช่เรื่องยากเลย แต่ก็ต้องระมัดระวัง และพิถีพิถันในการเช็ดด้วย เพราะอาจเป็นทำให้เกิดอันตรายที่กับดวงตาของสัตว์เลี้ยงได้ วันนี้เรามาคุยเรื่องนี้กันครับ

@ การทำความสะอาดเปลือกตาหรือหนังตานั้น มีวัตถุประสงค์เพื่ออะไร?

จุดประสงค์หลักของการทำความสะอาดเปลือกตา ก็เพื่อทำความสะอาดดวงตา เพื่อกำจัดสิ่งสกปรก ฝุ่นละออง เศษขน หรือขี้ตา รวมถึงยังเป็นการช่วยเตรียมพื้นผิวดวงตาให้สะอาดก่อนการหยอดตา เพื่อไม่ให้มีสิ่งสกปรกมารบกวนการออกฤทธิ์ของยาหยอดตาอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อการทำความสะอาดหลังการผ่าตัดซึ่งไม่สามารถทำความสะอาดหน้าตาโดยการอาบน้ำได้อีกด้วย

@ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำความสะอาดตามีอะไรบ้าง

อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำความสะอาดดวงตาของสัตว์เลี้ยงนั้นไม่ได้ยุ่งยากอะไรเลย สิ่งที่จำเป็นต้องเตรียมได้แก่

-น้ำยาที่เป็นของเหลว หรือสิ่งที่จะใช้สำหรับทำความสะอาด เช่น น้ำยาล้างตา น้ำเกลือปลอดเชื้อ หรือน้ำต้มสุกสะอาดที่ปล่อยไว้ให้เย็น (ณ อุณหภูมิห้อง)

-สำลีที่สะอาด

-ภาชนะสำหรับใส่น้ำยาล้าง เช่น ถ้วยสะอาดตา หรือกระบอกสำหรับใส่น้ำยาล้างตา

@ ขั้นตอนในการทำความสะอาดเปลือกตามีอะไรบ้าง

วิธีการทำความสะอาดตานั้น ทำได้โดยตัวเจ้าของเอง ดังนี้

1.เตรียมอุปกรณ์และเตรียมตัวสัตว์ที่จะรับการล้างตาให้อยู่ใกล้ๆ ผู้ทำการล้างตา

2.ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำสะอาด และเช็ดให้แห้งด้วยผ้าสะอาด

3.ควรมีผู้ช่วยอีกคนหนึ่ง มาช่วยประคองบริเวณศีรษะของสัตว์เลี้ยงให้อยู่นิ่งๆ

4.เช็ดทำความสะอาดตาด้วยสำลีสะอาดชุบน้ำยาล้างตา โดยเริ่มเช็ดจากบริเวณหัวตาไปหางตา โดยปิดเปลือกตาเพื่อไม่ให้สำลีสัมผัสกับกระจกตาโดยตรง

5.เช็ดทำความสะอาด 2-3 ครั้ง โดยต้องเปลี่ยนสำลีใหม่ทุกครั้งที่ทำการเช็ดตา

เมื่อเช็ดทำความสะอาดเปลือกตาเรียบร้อยแล้ว สัตว์เลี้ยงก็จะมีหนังตาที่สะอาด พร้อมที่จะรับการหยอดตาด้วยยาหยอดตาที่คุณหมอสั่งแล้วครับ

@ ข้อควรระวังในการทำความสะอาดตา

1.น้ำยาล้างตาเป็นยาเฉพาะที่ห้ามรับประทาน หากสัตว์เลี้ยงของท่านได้เผลอกลืนกินน้ำยาล้างตาเข้าไป ควรรีบพาสัตว์เลี้ยงไปพบสัตวแพทย์ทันที

2.หากพบว่าน้ำยาล้างตามีสีเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ห้ามใช้อย่างเด็ดขาด

3.ไม่ควรใช้น้ำยาล้างตาร่วมกับสัตว์ตัวอื่น ควรใช้เฉพาะของแต่ละตัว เพราะอาจนำโรคจากตัวหนึ่งไปยังอีกตัวหนึ่งได้

4.ควรล้างภาชนะใส่น้ำยาล้างตาด้วยน้ำสะอาด หรือน้ำยาล้างตาก่อนใช้ทุกครั้ง

5.หลังใช้น้ำยาล้างตา ควรปิดฝาขวดน้ำยาล้างตาให้สนิท และเก็บน้ำยาล้างตาในอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดด

อย่าลืมนะครับว่า การทำความสะอาดเปลือกตาก่อนหยอดตานั้นมีความสำคัญมาก เพราะเป็นการป้องกันไม่ให้ตัวเรากลายเป็นผู้นำเชื้อโรคเข้าไปสู่ดวงตาของสัตว์ครับ นอกจากนี้ ในสัตว์เลี้ยงที่มีดวงตาปกตินั้น เราก็สามารถทำความสะอาดให้เขาได้ทุกวันเพราะเปรียบเสมือนคำโบราณที่ว่าเป็นการ “ล้างหน้าล้างตา” ให้เขาทุกวันดวงตาจะได้สดใสสวยงามครับ

หมอโอห์ม 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ผู้อำนวยการ สำนักงานสภามหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัย  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย