เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2568 เพจเฟซบุ๊ก "ปราชญ์ สามสี" ได้โพสต์ข้อความระบุว่า คุณ Kornkit Disthan ได้หยิบยกบันทึกการเดินทางของ Étienne Aymonier นักสำรวจชาวฝรั่งเศสในยุคอาณานิคม ซึ่งเคยเดินทางเข้ามาสำรวจโบราณสถานในภาคอีสานของไทยและบางส่วนของลาว โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์

เขาเขียนบันทึกไว้ใน 2 เล่มหลัก ได้แก่

Le Cambodge. Les provinces siamoises (กล่าวถึงโบราณสถานในดินแดนของสยาม)

Voyage dans le Laos (เล่าถึงการเดินทางในภาคอีสาน)

ประเด็นสำคัญที่เอโมนิเยร์ย้ำคือ

> เมื่อเขาเดินทางมาถึงกลุ่มปราสาทตาเมือน เขาระบุชัดว่า “เรายังอยู่ที่จังหวัดสุรินทร์”

แม้ในช่วงนั้นพรมแดนไทย–อินโดจีนยังไม่ชัดเจน แต่คำบอกเล่าจากนักสำรวจต่างชาติที่ไม่มีอคติ ยืนยันอย่างตรงไปตรงมาว่า กลุ่มปราสาทตาเมือนทั้งหมดอยู่ในดินแดนของไทยมาตั้งแต่ต้น

บันทึกยังเล่าเหตุการณ์ระหว่างเดินทางผ่านป่าดงรักที่เต็มไปด้วยความลี้ลับและอันตราย ทั้งเรื่องการถูกโจมตี การนอนค้างในป่า การเผชิญกับงู และการคัดลอกจารึกปราสาทที่ยากลำบาก แต่ทั้งหมดนี้ยิ่งเน้นให้เห็นว่าจุดที่เอโมนิเยร์สำรวจนั้น อยู่ในเขตการปกครองของไทยอย่างชัดเจน

สรุปคือ นักวิชาการฝรั่งเศสที่เคยสำรวจพื้นที่นั้นเองยังยืนยันว่า

"ปราสาทตาเมือนอยู่ในสุรินทร์"

จึงไม่จำเป็นต้องเถียงกันอีกว่าเป็นของใคร

- 006