มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เดินหน้าขับเคลื่อนแนวทาง “ชุมชนล้อมรักษ์” หรือ Community-Based Treatment and Rehabilitation (CBTx) เปิดพื้นที่นำร่องใน 2 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดนครปฐม และจังหวัดบุรีรัมย์ โดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพ ทั้ง ผู้บำบัด และชุมชน เพื่อเสริมความรู้ ทักษะ และกลไกการดูแลผู้ใช้ยาเสพติดอย่างต่อเนื่องในระดับพื้นที่

สำหรับการอบรมจัดขึ้น 2 พื้นที่ ได้แก่ โรงแรมไมด้า แกรนด์ ทวารวดี จังหวัดนครปฐม เมื่อวันที่ 12 มีนาคม และวันที่ 16 มีนาคม 2569 ณ ห้องประชุมโรงแรมบุรีเทล จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บุคลากรสาธารณสุข ผู้นำชุมชน เครือข่ายภาคประชาชน และอดีตผู้ผ่านการบำบัด เข้าร่วม

นางสาวรุ่งอรุณ ลิ้มฬหะภัณ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงหลัก สสส. กล่าวว่า การดำเนินงานครั้งนี้มีเป้าหมายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ การเสริมความเข้มแข็งกลไกระดับจังหวัดในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ผ่านการบูรณาการของทุกภาคส่วน พัฒนาและขับเคลื่อนรูปแบบการฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชนตามแนวทาง CBTx ให้สามารถดูแล ติดตาม และสนับสนุนผู้ผ่านการบำบัดอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 1 ปี เพื่อลดการกลับไปใช้ซ้ำและพัฒนาระบบการสื่อสาร การประสานงาน และแนวทางปฏิบัติร่วมระดับจังหวัด เพื่อให้การบำบัด ฟื้นฟู และติดตามผู้ใช้ยาเสพติดเป็นไปในทิศทางเดียวกันอย่างเป็นระบบ

โดย สสส. มุ่งพัฒนา พื้นที่ชุมชนที่สามารถแก้ไขปัญหายาเสพติดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถขยายผลไปยังพื้นที่อื่นได้ โดยใช้กลไก คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) เป็นศูนย์กลางในการบูรณาการการทำงานของฝ่ายปกครอง สาธารณสุข ตำรวจ และชุมชน

“ปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาเรื้อรังที่วนซ้ำ ผู้ใช้จำนวนมากแม้เข้าสู่กระบวนการบำบัดแล้ว แต่ยังกลับไปใช้ซ้ำ การนำแนวคิด CBTx มาใช้ โดยให้ชุมชนเข้ามามีบทบาทดูแลอย่างใกล้ชิด ทั้งการให้กำลังใจ การสร้างโอกาส และการพัฒนาอาชีพ จะช่วยยืดระยะเวลาการไม่กลับไปใช้สารเสพติด และทำให้ผู้ผ่านการบำบัดกลับมาเป็นกำลังสำคัญของครอบครัวและสังคมได้อีกครั้ง” นางสาวรุ่งอรุณ กล่าว

นายอรรถวุฒิ พึ่งเนียม รองผู้ว่าราชการจังหวัดนครปฐม กล่าวว่า จังหวัดนครปฐมให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหายาเสพติดควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตในภาพรวม โดยการดำเนินงานตามแนวทาง CBTx ถือเป็นการ “ติดอาวุธทางสังคม” ให้กับบุคลากรและชุมชน เพื่อร่วมกันป้องกันและแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งมีศักยภาพทั้งด้านงบประมาณ บุคลากร และความใกล้ชิดกับประชาชน ในการขับเคลื่อนงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในระดับพื้นที่

“การแก้ปัญหายาเสพติดไม่สามารถพึ่งพาเพียงการบังคับใช้กฎหมายหรือการบำบัดระยะสั้น แต่ต้องอาศัยการดูแลต่อเนื่องในชุมชน ตั้งแต่การค้นหา การบำบัด ไปจนถึงการติดตามฟื้นฟู เพื่อให้ผู้ผ่านการบำบัดสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นคง และไม่กลับไปใช้ซ้ำ” นายอรรถวุฒิ กล่าว

นายสมบูรณ์ สุธีระกุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ กล่าวว่า จังหวัดบุรีรัมย์เดินหน้าแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างต่อเนื่อง โดยยึดแนวคิด “ผู้เสพคือผู้ป่วย” ที่ต้องได้รับการดูแล ฟื้นฟู และคืนโอกาสสู่สังคมอย่างมีศักดิ์ศรี เวทีครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของจังหวัดบุรีรัมย์ในการพัฒนา “แซนด์บ็อกซ์” เพื่อขยายผลกระบวนการ CBTx โดยเชื่อมโยงกลไกระดับอำเภอเข้ากับระบบบริการสุขภาพ และการทำงานของภาคีทุกภาคส่วนอย่างเป็นรูปธรรม

โดยหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนอยู่ที่การมีส่วนร่วมของชุมชน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการร่วมออกแบบแนวทางการทำงานในระดับพื้นที่ เพื่อให้สามารถนำผลลัพธ์จากเวทีไปปรับใช้ได้จริงในแต่ละอำเภอ

“ชุมชน และ ผู้ที่เคยเสพที่ได้เข้ามาอยู่ในกระบวนการนี้ สิ่งสำคัญที่สุดในเวที ไม่ได้อยู่ที่การรับฟังอย่างเดียวแต่อยู่ที่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ความคิด ที่จะร่วมกันออกแบบวิธีการ กระบวนการ วางแผนงานที่จะทำงานให้แต่ละอำเภอสามารถนำไปใช้ในการขับเคลื่อนในพื้นที่อย่างจริงจัง” นายสมบูรณ์ กล่าว