วันที่ 24 สิงหาคม 2569 อาจเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญของวงการวิทยาศาสตร์ไทย เมื่อผลงานของนักวิจัยและวิศวกรไทยกำลังจะเดินทางออกจากโลก มุ่งหน้าสู่ดวงจันทร์กับภารกิจฉางเอ๋อ-7 (Chang’e-7) ของจีน พร้อม “CE-7 MATCH Thai Scientific Payload” อุปกรณ์วิทยาศาสตร์ฝีมือคนไทยที่ได้รับคัดเลือกให้ร่วมภารกิจสำรวจดวงจันทร์ในระดับนานาชาติ

การเดินทางครั้งนี้ไม่ได้มีเพียงเป้าหมายเพื่อสำรวจอวกาศ หากยังเป็นบทพิสูจน์ว่าองค์ความรู้ งานวิจัย และเทคโนโลยีที่พัฒนาโดยคนไทย สามารถก้าวออกไปสู่เวทีอวกาศระดับโลกได้จริง

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NARIT กระทรวงศึกษาธิการ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส และพันธมิตรจากภาคส่วนต่างๆ จึงร่วมกันสร้างการรับรู้และชวนคนไทยติดตามภารกิจครั้งสำคัญนี้ พร้อมเตรียมถ่ายทอดสดวินาทีปล่อยยานจากศูนย์ปล่อยยานอวกาศเหวินชาง เกาะไห่หนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน ในวันที่ 24 สิงหาคม 2569

จากห้องแล็บไทย สู่ภารกิจระดับโลก

“CE-7 MATCH” คือหนึ่งในความสำเร็จที่สะท้อนพัฒนาการของวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไทย โดยเป็นอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ที่พัฒนาจากความร่วมมือระหว่าง NARIT และมหาวิทยาลัยมหิดล ภายใต้โครงการสถานีวิจัยนานาชาติบนดวงจันทร์ (International Lunar Research Station : ILRS)

อุปกรณ์ชิ้นนี้ได้รับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 7 อุปกรณ์วิทยาศาสตร์นานาชาติ ที่จะร่วมปฏิบัติภารกิจกับยานฉางเอ๋อ-7 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน ภารกิจหลักของ CE-7 MATCH คือการตรวจวัดรังสีคอสมิก หรืออนุภาคพลังงานสูงจากอวกาศ รวมถึงศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างโลก ดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์ เพื่อทำความเข้าใจสภาพแวดล้อมด้านรังสีในอวกาศ

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. กล่าวถึงความสำเร็จครั้งนี้เกิดจากการทำงานอย่างต่อเนื่องของนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรไทยตลอดหลายปีที่ผ่านมา โดยอุปกรณ์ CE-7 MATCH ต้องผ่านมาตรฐานระดับอวกาศ (Space Grade) ซึ่งเป็นมาตรฐานสูงสุดที่ต้องรองรับสภาพแวดล้อมอันรุนแรงของภารกิจนอกโลก ทั้งแรงสั่นสะเทือน ความร้อน และข้อจำกัดทางวิศวกรรมที่ซับซ้อน

“นอกจากจะเป็นความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์แล้ว ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีระหว่างประเทศ เกิดการพัฒนาบุคลากร งานวิจัย และนวัตกรรมใหม่ๆ ที่สามารถต่อยอดได้อีกมากในอนาคต” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว

“อวกาศ” ไม่ไกลเกินฝันของเด็กไทย

อีกความหมายสำคัญของภารกิจฉางเอ๋อ-7 คือ การทำให้เรื่อง “อวกาศ” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวของคนไทย โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน กระทรวงศึกษาธิการเตรียมประสานสถานศึกษาทั่วประเทศให้ร่วมรับชมการถ่ายทอดสดภารกิจปล่อยยาน เพื่อให้เด็กและเยาวชนได้เห็นภาพจริงของการทำงานด้านวิทยาศาสตร์ และเห็นว่าความฝันในการเป็นนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย วิศวกร หรือบุคลากรด้านเทคโนโลยี ไม่ใช่เรื่องที่อยู่ไกลเกินเอื้อม เพราะบางครั้งแรงบันดาลใจอาจไม่ได้เกิดจากตำราเรียนเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกิดขึ้นจากการได้เห็น “ช่วงเวลาจริง” ที่จรวดทะยานออกจากฐานปล่อย และได้รู้ว่าอุปกรณ์ชิ้นหนึ่งที่กำลังเดินทางไปกับภารกิจนั้น มีคนไทยเป็นผู้ร่วมพัฒนาขึ้นมา

นี่จึงเป็นภารกิจที่ไม่ได้ส่งเพียงอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ขึ้นไปบนดวงจันทร์ แต่กำลังส่ง “ความเป็นไปได้” ไปถึงคนรุ่นใหม่ด้วย

นายอัครนันท์ กัญกิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า ภารกิจครั้งนี้เป็นตัวอย่างสำคัญที่ช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนไทยเห็นว่าความฝันด้านวิทยาศาสตร์สามารถเกิดขึ้นได้จริง กระทรวงศึกษาธิการพร้อมสนับสนุนการเรียนรู้ด้าน STEM และจะประสานสถานศึกษาทั่วประเทศเข้าร่วมรับชมการถ่ายทอดสดภารกิจปล่อยยาน เพื่อจุดประกายให้เด็กและเยาวชนสนใจเส้นทางนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย และบุคลากรด้านเทคโนโลยีในอนาคต

ไทยพีบีเอส…พาเรื่องอวกาศกลับมาถึงคนไทย ในภารกิจครั้งนี้ ไทยพีบีเอสเข้ามามีบทบาทสำคัญในการสื่อสารเรื่องวิทยาศาสตร์ให้เข้าถึงประชาชนในวงกว้าง โดยเตรียมส่งทีมงานไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อร่วมถ่ายทอดสดวินาทีสำคัญของการปล่อยยานฉางเอ๋อ-7 พร้อม CE-7 MATCH จากศูนย์ปล่อยยานอวกาศเหวินชาง ในวันที่ 24 สิงหาคมนี้

สำหรับไทยพีบีเอส การถ่ายทอดสดครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเพียงนำเสนอภาพการปล่อยจรวด แต่ต้องการพาคนไทยไปทำความเข้าใจว่า เบื้องหลังการเดินทางออกไปสู่อวกาศมีอะไรอยู่บ้าง ตั้งแต่งานวิจัย เทคโนโลยี บุคลากร ไปจนถึงความร่วมมือระหว่างประเทศ

นายวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการ ส.ส.ท. กล่าวว่า ไทยพีบีเอสให้ความสำคัญกับการสื่อสารเรื่องวิทยาศาสตร์ควบคู่กับการสร้างจินตนาการและแรงบันดาลใจ เพื่อเปิดโลกการเรียนรู้ให้เด็กและเยาวชน พร้อมส่งเสริมให้วงการวิทยาศาสตร์ไทยก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง สำหรับภารกิจถ่ายทอดสดการปล่อยยานฉางเอ๋อ-7 พร้อมอุปกรณ์วิจัย CE-7 MATCH จากศูนย์ปล่อยยานอวกาศเหวินชาง ในวันที่ 24 สิงหาคมนี้ ไทยพีบีเอส มีภารกิจนำเรื่องราวความสำเร็จทางวิทยาศาสตร์ครั้งสำคัญไปสู่ประชาชนทั่วประเทศ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ เพื่อให้เห็นถึงความสำคัญของวิทยาศาสตร์ต่อการพัฒนาสังคมไทย

“ความสำเร็จของ CE-7 MATCH สะท้อนพลังของจินตนาการ ความรู้ และการลงทุนด้านวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศในระยะยาว อุปกรณ์ชิ้นนี้เกิดจากจินตนาการและความมุ่งมั่นของนักวิจัยไทยที่เชื่อว่าความรู้สามารถสร้างประโยชน์ให้กับมนุษยชาติได้ ไทยพีบีเอสภูมิใจที่ได้ร่วมถ่ายทอดเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์ครั้งสำคัญนี้ และจะส่งทีมงานไปร่วมถ่ายทอดสด เพื่อส่งต่อแรงบันดาลใจสู่เยาวชนและประชาชนทั่วประเทศ” นายวันชัย กล่าว

นอกจากการถ่ายทอดสดจากสาธารณรัฐประชาชนจีน ในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ไทยพีบีเอสยังจัดกิจกรรม “Thailand to The Moon” ชวนคนไทยร่วมเรียนรู้และทำความเข้าใจภารกิจ CE-7 MATCH ผ่านเวทีเสวนา “Thailand to The Moon : ครั้งแรกของไทย…สู่ภารกิจสำรวจดวงจันทร์ระดับโลก” โดยมี ดร.มติพล ตั้งมติธรรม และนายพิสิฏฐ นิธิยานันท์ นักวิชาการจากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง พร้อมด้วย นายวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการ ส.ส.ท. และนายพิเศษ จียาศักดิ์ รองผู้อำนวยการ
ส.ส.ท.

พร้อมกันนี้ ไทยพีบีเอสได้เปิดตัวเว็บไซต์พิเศษ www.thaipbs.or.th/sciandtech/CE7MATCH แหล่งรวมข้อมูลสำหรับติดตามภารกิจส่งอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ไทย CE-7 MATCH ไปโคจรรอบดวงจันทร์กับยานฉางเอ๋อ-7 ทั้งข่าวสาร ความเคลื่อนไหว และไทม์ไลน์ของภารกิจ รวมถึงมินิเกมที่ชวนผู้ชมร่วมสนุกและทดสอบความรู้เกี่ยวกับภารกิจครั้งสำคัญนี้

ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา สื่อสาธารณะ และภาคเอกชน ในครั้งนี้ จึงไม่ได้สิ้นสุดเพียงการส่งอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ขึ้นสู่อวกาศ แต่ยังต่อยอดไปสู่การสร้าง “ระบบนิเวศการเรียนรู้” ที่เปิดพื้นที่ให้เรื่องวิทยาศาสตร์เดินทางไปถึงผู้คนในหลากหลายพื้นที่และหลากหลายรูปแบบ ทั้งผ่านการถ่ายทอดสดเนื้อหาข่าว เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสื่อดิจิทัล เพื่อให้ภารกิจครั้งนี้เป็นมากกว่าความสำเร็จของนักวิจัย แต่เป็นช่วงเวลาที่คนไทยได้ร่วมเรียนรู้ ร่วมภาคภูมิใจ และเป็นสักขีพยานไปพร้อมกัน

ร่วมเป็นสักขีพยานอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ไทย กับการถ่ายทอดสดภารกิจปล่อยยานฉางเอ๋อ-7 พร้อมอุปกรณ์วิจัย CE-7 MATCH จากศูนย์ปล่อยยานอวกาศเหวินชาง ในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ตั้งแต่เวลา 06.00 น. เป็นต้นไป ผ่านทุกช่องทางออนไลน์ของไทยพีบีเอส

และติดตามรายงานสดบรรยากาศและความเคลื่อนไหวในช่วงข่าว และรายการ “ทันโลก กับ Thai PBS” ทางช่องไทยพีบีเอส หมายเลข 3 โดยมี นายธรณินทร์ เทพวงค์ ผู้สื่อข่าว Thai PBS World เกาะติดบรรยากาศการส่งยานฉางเอ๋อ-7 จากเกาะไห่หนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน พร้อมชวนติดตามเนื้อหาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมอย่างต่อเนื่องผ่านคอลัมน์ “ทันโลก Sci & Tech” ที่จะพาผู้ชมไปสำรวจความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ งานวิจัย และเทคโนโลยีทั้งจากประเทศไทยและทั่วโลก

เพราะเรื่องอวกาศอาจดูเหมือนไกลตัว แต่ทุกความก้าวหน้าที่เกิดขึ้นล้วนเริ่มต้นจากคำถาม ความอยากรู้ และการเรียนรู้ของมนุษย์ และนี่คือภารกิจที่จะช่วยให้ “วิทยาศาสตร์” ไม่ใช่เพียงเรื่องของอนาคต แต่เป็นเรื่องของเราทุกคนในวันนี้