20 พฤษภาคม 2569 อัษฎางค์ ยมนาค หรือ เอ็ดดี้ นักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า โพสต์ของพรรคประชาชน ชวนให้ตั้งคำถามว่า เป็นการบิดเบือนกลไกตามรัฐธรรมนูญ รวมทั้งใส่ร้ายหรือสร้างความเสื่อมเสียต่อสถาบันพระมหากษัตริย์และองคมนตรี หรือไม่?

นี่เราต้องสอนวิชาการเมืองการปกครองให้กับพรรคประชาชนใช่ไหม?

#อัษฎางค์ยมนาค | #อ่านเกมอำนาจ

โพสต์ของพรรคประชาชน ไม่ได้ผิดตรงที่ “ตั้งคำถามเรื่องความเหมาะสม” เพราะในระบอบประชาธิปไตยตั้งคำถามได้ แต่บิดเบือนตรงที่เอา “การร่วมสังเกตการณ์และให้ข้อห่วงใย” ไปตีความเป็น “การแทรกแซง/มีอิทธิพล/เป็นผู้บริหารประเทศตัวจริง” โดยไม่มีหลักฐานรองรับ

รัฐธรรมนูญไม่ได้บัญญัติว่าองคมนตรีห้ามรับฟัง ห้ามร่วมสังเกตการณ์ ห้ามให้ข้อห่วงใย หรือห้ามสนับสนุนงานที่เกี่ยวกับความเดือดร้อนของประชาชน

รัฐธรรมนูญมาตรา 10 กำหนดว่า คณะองคมนตรีมีหน้าที่ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจที่ทรงปรึกษา และมีหน้าที่อื่นตามรัฐธรรมนูญ ส่วนมาตรา 12 กำหนดข้อห้ามสำคัญคือ องคมนตรีต้องไม่เป็น สส., สว., ดำรงตำแหน่งทางการเมืองอื่น เป็นเจ้าหน้าที่พรรคการเมือง หรือแสดงการฝักใฝ่พรรคการเมืองใด ๆ

จุดนี้สำคัญมาก ข้อห้ามตามรัฐธรรมนูญคือ “ไม่ให้เป็นผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองหรือฝักใฝ่พรรคการเมือง” ไม่ใช่ “ห้ามเกี่ยวข้องกับงานสาธารณะทุกชนิด”

ภัยแล้งไม่ใช่นโยบายหาเสียงของพรรคใด แต่เป็นสาธารณภัยที่กระทบประชาชน การให้ข้อห่วงใยเรื่องน้ำ อาหาร กลุ่มเปราะบาง และการบรรเทาทุกข์ จึงไม่ควรถูกเหมารวมทันทีว่าเป็น “บทบาททางการเมือง”

รัฐธรรมนูญมาตรา 2 ระบุว่า ประเทศไทยปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข และมาตรา 3 ระบุว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย โดยพระมหากษัตริย์ผู้ทรงเป็นประมุขทรงใช้อำนาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ

แปลว่า ระบอบการปกครองของไทยไม่ใช่ “ฝ่ายบริหารทำงานโดดเดี่ยวโดยห้ามสถาบันพระมหากษัตริย์มีพระราชกรณียกิจเพื่อประชาชน” แต่คือระบอบที่อำนาจบริหารต้องอยู่ที่ คณะรัฐมนตรีและรัฐบาลต้องรับผิดชอบ ขณะเดียวกันสถาบันพระมหากษัตริย์ยังมีฐานะประมุขของรัฐ และมีพระราชกรณียกิจด้านการบรรเทาทุกข์ ประชาชน และโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริอยู่ในโครงสร้างของไทย

บทความจึงบิดด้วยการทำเหมือนว่า “ความห่วงใยต่อประชาชนจากฝ่ายสถาบัน” เท่ากับ “การแทรกแซงอำนาจบริหาร” ทั้งที่สองเรื่องนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

ในทางรัฐธรรมนูญ ความรับผิดทางการเมืองยังอยู่ที่รัฐบาล เพราะรัฐบาลเป็นผู้บริหารราชการแผ่นดิน เป็นผู้สั่งการ เป็นผู้จัดงบประมาณ เป็นผู้กำหนดมาตรการ และเป็นผู้ต้องตอบสภา

หลักนี้ชัดจากระบบรัฐสภา คณะรัฐมนตรีต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภาก่อนบริหารราชการแผ่นดิน และรัฐสภามีบทบาทอภิปราย ซักถาม ตรวจสอบ รวมถึงการตั้งกระทู้หรืออภิปรายไม่ไว้วางใจเมื่อรัฐบาลไม่ปฏิบัติตามนโยบายหรือบริหารล้มเหลว

ดังนั้น แม้รัฐบาลรับฟังข้อเสนอจากใครก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นนักวิชาการ เอกชน ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้เชี่ยวชาญ หรือองคมนตรี เมื่อรัฐบาลนำไปปฏิบัติแล้ว ความรับผิดชอบยังอยู่ที่รัฐบาล ไม่ได้หายไปไหน

การรับฟังคำแนะนำ ≠ การโอนอำนาจบริหาร

การให้ข้อห่วงใย ≠ การออกคำสั่ง

การน้อมนำแนวพระราชดำริ ≠ การยกเลิกความรับผิดของ ครม.

บทความใช้ภาษาหลายจุดที่ทำให้ผู้อ่านตีความว่า สถาบันพระมหากษัตริย์หรือองคมนตรีกำลังเป็น “อำนาจจริง” เหนือรัฐบาล เช่น

“ใครคือผู้บริหารประเทศตัวจริง”

“ผู้ที่ประชาชนเลือกเข้ามา หรือผู้ที่ไม่มีสถานะทางการเมืองโดยตรง”

“คำแนะนำกลายสภาพเป็นข้อสั่งการ”

“รัฐบาลกำลังกระทำการมิบังควร”

นี่ไม่ใช่แค่การตั้งคำถามเรื่อง protocol แต่เป็นการสร้าง narrative ว่า มีอำนาจนอกระบบกำลังแทรกการบริหารประเทศ

ปัญหาคือ ข้อเท็จจริงที่มีอยู่รองรับได้แค่ “มีองคมนตรีร่วมสังเกตการณ์และให้ข้อห่วงใยในการประชุมภัยแล้ง” แต่บทความลากไปถึง “ใครบริหารประเทศตัวจริง” ซึ่งเป็นการยกระดับข้อกล่าวหาเกินหลักฐานอย่างมาก

บทความบอกว่าอยากรักษาความเป็นกลางของสถาบัน แต่ภาษาที่ใช้กลับทำให้สถาบันถูกมองในทางลบว่าเป็นแหล่งอำนาจที่กดทับรัฐบาลและข้าราชการ

บทความที่เป็นโพสต์ของพรรคประชาชน สรุปเชิงกล่าวหาว่ารัฐบาล “มิบังควร” และ “เสี่ยงละเมิดหลักการประชาธิปไตย” ทั้งที่ยังไม่มีหลักฐานว่ามีการใช้อำนาจบริหารโดยองคมนตรี หรือมีคำสั่งจากสถาบันแทน ครม.

เป็นการบิดเบือนด้วยการเอา “การร่วมสังเกตการณ์และให้ข้อห่วงใยต่อภัยแล้ง” ไปแปลงความหมายเป็น “การแทรกแซงฝ่ายบริหาร” โดยไม่มีหลักฐานเรื่องคำสั่ง อำนาจบังคับ หรือการโอนความรับผิดชอบจากรัฐบาลไปสู่องคมนตรี

ที่สำคัญ บทความไม่ได้แค่ตรวจสอบรัฐบาล แต่สร้างภาพว่าองคมนตรีและสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นอำนาจเงาที่ทำให้ข้าราชการปฏิเสธไม่ได้ ทั้งที่ข้อเท็จจริงทางการระบุชัดว่า นายกรัฐมนตรีเป็นประธานการประชุม และรัฐบาลยังเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารราชการแผ่นดินตามรัฐธรรมนูญ

“การตั้งคำถามเรื่องความเหมาะสมทำได้ แต่การลากจากคำว่า ‘คำแนะนำ’ ไปสู่ข้อกล่าวหาว่า ‘ใครคือผู้บริหารประเทศตัวจริง’ โดยไม่มีหลักฐาน คือการบิดเบือนระบอบการปกครอง และทำให้สถาบันถูกมองเป็นคู่ขัดแย้งทางการเมืองโดยไม่เป็นธรรม”

- 006