แพทย์เตือน! วัย 40+ ปวดเข่าอาจไม่ใช่ ‘ข้อเสื่อม’ เสมอไป เช็ก 5 สัญญาณเตือนที่ไม่ควรละเลย

ก้าวเข้าสู่วัย 40 ปี หลายคนเริ่มเผชิญกับปัญหาสุขภาพที่บั่นทอนการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะ "อาการปวดเข่า" ที่มักถูกตีความไปเองว่าเป็นสัญญาณของโรคข้อเข่าเสื่อมเสมอไป ทว่าในความเป็นจริง ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ระบุว่า ต้นเหตุของความเจ็บปวดอาจมาจากปัจจัยอื่น และหากได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ ผู้ป่วยจะมีทางเลือกในการรักษาอีกมากมายโดยไม่จำเป็นต้องลงเอยด้วยการผ่าตัด

เช็กสัญญาณเตือน... อาการแบบไหนที่วัย 40+ ต้องระวัง? อาการปวดเข่ามีความรุนแรงแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล หากปล่อยทิ้งไว้อาจทวีความรุนแรงขึ้น โดยสัญญาณที่พบได้บ่อย ได้แก่:

• ปวดเข่าเวลาเดิน และทุเลาลงเมื่อได้พัก
• เจ็บปวดเวลาขึ้นลงบันได (โดยเฉพาะจังหวะก้าวลงที่ข้อเข่าต้องรับน้ำหนักมาก)
• ลุกนั่งลำบาก รู้สึกฝืดหรือเจ็บเมื่อต้องนั่งยองๆ นั่งขัดสมาธิ พับเพียบ หรือลุกจากเก้าอี้เตี้ย
• เข่าฝืดในตอนเช้า ขยับไม่คล่องตัวหลังตื่นนอนหรืออยู่นิ่งนานๆ
• เข่าบวม สัมผัสแล้วรู้สึกอุ่น
• มีเสียงดังก๊อบแก๊บภายในหัวเข่าเวลางอหรือเหยียด

ไขความจริง: ปวดเข่า ≠ ข้อเข่าเสื่อมเสมอไป ข้อเข่าเป็นอวัยวะที่ประกอบไปด้วยหลายส่วน ทั้งกระดูก กระดูกอ่อน เอ็น กล้ามเนื้อ และหมอนรองกระดูก ความผิดปกติของส่วนใดส่วนหนึ่งล้วนทำให้เกิดอาการปวดได้ทั้งสิ้น สาเหตุหลักที่ทำให้วัย 40+ ปวดเข่า ได้แก่:

1. กล้ามเนื้ออ่อนแรง: เมื่อกล้ามเนื้อต้นขาและรอบข้อเข่าไม่แข็งแรง ข้อเข่าจึงต้องรับน้ำหนักมากขึ้น ทำให้ปวดและล้าได้ง่าย
2. เอ็นเข่าอักเสบ: เกิดจากการใช้งานซ้ำๆ หรือลงน้ำหนักผิดท่า
3. หมอนรองกระดูกเข่าบาดเจ็บ: ทำให้เกิดอาการปวด เข่าฝืด หรือติดขัดเวลาเคลื่อนไหว
4. ข้อเข่าอักเสบ: การอักเสบจากภายใน เช่น โรคเกาต์
5. ข้อเข่าเสื่อม: กระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอตามอายุและการใช้งาน หากรุนแรงอาจทำให้ข้อเข่าผิดรูปได้

นวัตกรรมการรักษาที่ให้ “การผ่าตัด” เป็นเพียงทางเลือกสุดท้าย ความกลัวอันดับต้นๆ ของผู้ที่มีอาการปวดเข่าคือ "กลัวถูกผ่าตัด" แต่ในทางการแพทย์ยุคปัจจุบัน ผู้ป่วยที่อยู่ในระยะเริ่มต้นถึงปานกลางสามารถรักษาให้อาการดีขึ้นได้ด้วยวิธีอื่นๆ ได้แก่:

• การปรับพฤติกรรมและควบคุมน้ำหนัก เพื่อลดแรงกดทับที่ข้อเข่า
• ทำกายภาพบำบัด เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่าให้ช่วยพยุงข้อ
• การใช้ยา บรรเทาอาการปวดและลดการอักเสบ
• การฉีดยาเฉพาะจุด เช่น การฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่าเทียม หรือการทำ PRP (เกล็ดเลือดเข้มข้นของผู้ป่วยเอง)

ทั้งนี้ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (ทั้งแบบเปลี่ยนทั้งข้อและเปลี่ยนบางส่วน) จะถูกนำมาใช้เป็นทางเลือกเมื่ออาการรุนแรง หรือการรักษาด้วยวิธีอื่นไม่เป็นผลแล้วเท่านั้น เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพอีกครั้ง

อย่าปล่อยให้เรื้อรัง... เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์?

หากมีอาการปวดเข่าเป็นๆ หายๆ นานหลายเดือน ต้องพึ่งยาแก้ปวดเป็นประจำ อาการเริ่มรบกวนการเดิน การนอน หรือพบว่าเข่าบวม ผิดรูป งอเหยียดได้ไม่สุด ควรรีบเข้าพบแพทย์เฉพาะทางทันที การพบแพทย์ไม่ได้แปลว่าจะต้องถูกผ่าตัด แต่เป็นการหาแนวทางดูแลที่ตรงจุดที่สุดก่อนที่อาการจะลุกลาม

ขอบคุณข้อมูลจาก รพ.สมิติเวช