โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar Disorder) เป็นโรคทางจิตเวชที่มีความผิดปกติของอารมณ์ โดยผู้ป่วยจะมีอารมณ์เปลี่ยนแปลงสลับกันระหว่าง 2 ขั้ว คือ ขั้วซึมเศร้า (Depressive Episode) และ ขั้วอารมณ์ดีหรือคึกคักเกินจริง (Manic Episode)

ลักษณะของอารมณ์ทั้ง 2 ขั้ว

ช่วงขั้วเศร้า (Depression): มีอาการเหมือนโรคซึมเศร้า คือ รู้สึกเศร้า เบื่อหน่าย ท้อแท้ ไม่มีแรง นอนไม่หลับ มองโลกในแง่ร้าย และอาจมีความคิดอยากตาย

ช่วงขั้วอารมณ์ดี/คึกคัก (Mania):

รู้สึกอารมณ์ดีเกินเหตุ มีความสุขมาก หรืออาจหงุดหงิดก้าวร้าวได้ง่าย

ความมั่นใจในตนเองสูงเกินจริง รู้สึกว่าตนเองเก่งหรือมีพลังพิเศษ

ความต้องการนอนลดลงอย่างมาก (นอนเพียง 2-3 ชั่วโมงแต่รู้สึกสดชื่น)

พูดเร็ว พูดมาก เปลี่ยนเรื่องพูดอย่างรวดเร็ว (Flight of ideas)

วางโครงการมากมาย ใช้เงินฟุ่มเฟือย ยับยั้งชั่งใจต่ำ ตัดสินใจเสี่ยงๆ

สาเหตุของโรค

เกิดจากปัจจัยทางชีวภาพเป็นหลัก ได้แก่ ความผิดปกติของสารเคมีและวงจรประสาทในสมอง รวมถึงพันธุกรรม โดยมีปัจจัยทางจิตสังคม เช่น ความเครียด การนอนอดนอน หรือการใช้สารเสพติดเป็นตัวกระตุ้นให้โรคกำเริบ

การรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว

การรักษาด้วยยาเป็นหลัก: ยาควบคุมอารมณ์เป็นหัวใจสำคัญในการรักษา เพื่อปรับอารมณ์ให้กลับมาคงที่และป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

การปรับพฤติกรรมและสุขอนามัยการนอน: ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วไวต่อการเปลี่ยนแปลงของนาฬิกาชีวิตมาก การเข้านอนและตื่นนอนตรงเวลาเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการป้องกันไม่ให้อารมณ์แกว่ง

ความเข้าใจจากคนรอบข้าง: ครอบครัวมีส่วนสำคัญในการช่วยสังเกตสัญญาณเตือนแรกเริ่มของการเปลี่ยนขั้วอารมณ์ และสนับสนุนให้ผู้ป่วยทานยาอย่างสม่ำเสมอ

ราชวิทยาลัยจิตแพทย์แห่งประเทศไทย