พินิจ-พิจารณ์ : บารมีสร้างได้

ผมได้ยินคนพูดบ่อยๆ ว่า “อยากช่วยคนโน้นคนนี้ แต่ไม่มีบารมีที่จะช่วย!?”

คนที่พูดส่วนใหญ่ไม่เคยสร้างบารมี แล้วจะให้มีบารมีได้อย่างไร การสร้างบารมีคือ การให้ ช่วยคน แต่ต้องทำโดยไม่หวังผลตอบแทน ให้ให้ให้ ช่วยช่วยช่วย แล้วบารมีจะค่อยๆ เกิดขึ้นเอง

บารมีคืออะไร ผมขอพูดจากความคิดของผม จากประสบการณ์ก่อนนะครับ บารมีคือ การขอร้อง ขอให้คนอื่นช่วยทำโน่นนี่ และได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี โดยคนขอไม่มีตำแหน่ง อำนาจ หน้าที่ที่ใหญ่โต ที่จะไปสั่ง หรือบังคับใครได้ แต่คนที่ได้รับการขอร้องยังทำด้วยความสมัครใจ เต็มใจ เพราะเชื่อถือในผู้ที่ขอ คนที่มีบารมี คือคนที่ผู้อื่น สังคมให้ความเคารพนับถือเชื่อฟัง และมักให้ความร่วมมือถ้าได้

บารมีมาจากอะไร อันแรกคือจากตำแหน่ง หน้าที่ ถ้าเป็นหัวหน้าคน เช่น ผู้บัญชาการทหาร คณบดี รัฐมนตรี อธิบดี ก็แน่นอน สั่งคนได้ ให้ทำโน่นนี่ (แต่ถ้าคำสั่งผิดกฎหมายก็อาจมีคนไม่ยอมทำก็ได้) แต่บารมีก็อาจมาจากส่วนตัว ส่วนบุคคล ที่สะสมการกระทำที่ดีมาตลอด เป็นคนดี ทำกรรมดี ทำความถูกต้องมาช้านาน ช่วยเหลือคนอื่นมาตลอด ให้ๆๆๆ โดยไม่หวังผลตอบแทน เป็นคนที่เห็นแก่ส่วนรวม มีเหตุผล และมีความเสมอต้นเสมอปลาย การสร้างบารมีต้องทำต่อเนื่อง อย่างสม่ำเสมอ ตลอดเวลา และนานพอ ซึ่งไม่ใช่ของง่าย ต้องใช้เวลา

การเป็นหัวหน้าคนต้องดูแลลูกน้องเป็นอย่างดี ผู้ที่เป็นหัวหน้ามีหน้าที่กระตุ้น สนับสนุน ช่วยเหลือลูกน้อง โดยที่ลูกน้องยังไม่ขอร้อง ต้องถามสารทุกข์สุกดิบของลูกน้อง ทั้งตัวลูกน้อง ครอบครัว ต้องทุกข์ก็ทุกข์ด้วยกัน สุขก็สุขด้วยกัน เช่น ถ้าเป็นนายทหาร ต้องกิน นอนกับลูกน้อง ต้องเป็นผู้นำในทุกๆ ด้าน ฯลฯ

แน่ละ คนที่จะสร้างบารมีส่วนตัว ต้องใช้เวลานาน ต้องสะสม ต้องค่อยเป็นค่อยไป แต่ถ้าคนที่มีตำแหน่งใหญ่โตอยู่แล้ว และใช้ตำแหน่งหน้าที่อย่างตรงไปตรงมา เที่ยงตรง ยุติธรรม มีทั้งพระเดช และพระคุณ ใช้ตำแหน่งหน้าที่ช่วยคนทำงาน ในทางที่ถูกที่ควร จะยิ่งมีบารมีมากขึ้นอย่างรวดเร็ว และบารมีนี้จะอยู่ไปนานแสนนาน คนที่มีตำแหน่งใหญ่โต แต่ไม่สร้างความดี ไม่ช่วยคน พอลงจากตำแหน่งก็ไม่ค่อยมีความหมาย ต่างกับคนที่มีบารมีส่วนตัว ถึงแม้ลงจากตำแหน่งก็ยังมีคนเคารพรัก เชื่อฟัง ไปมาหาสู่กันตลอดเวลาด้วยความเคารพนับถือ

ส่วนตัวผม ผมว่าการสร้างบารมีคือ การทำความดีให้แก่ทุกๆ คน ถ้ามีโอกาสต้องให้ ช่วยเหลือทุกๆ คนที่เดือดร้อน ถ้าเราช่วยได้ แต่ผมย้ำเสมอว่าต้องให้ ช่วยโดยไม่หวังอะไรตอบแทน โดยตัวเรา ครอบครัว ต้องไม่เดือดร้อน แต่ในที่สุดกรรมดีนั้นก็อาจมาถึงท่านเองโดยท่านไม่ได้ขอร้อง หรือไม่ก็ถึงลูกหลาน ครอบครัวท่าน หน่วยงานของท่าน ฯลฯ

การทำความดี ไม่ใช่ต้องบริจาคเป็นเงินเป็นทอง เป็นสินทรัพย์เสมอ ผมพูดเสมอว่า การรับไหว้ดีๆ กับผู้น้อยที่ทำความเคารพเรา ความเป็นกันเองกับลูกน้องไม่ถือตัว ไม่ดูถูกคน ฟังจากทุกๆ คน พูดจาดีๆ กับทุกๆ คน โดยเฉพาะผู้น้อย ผู้ใต้บังคับบัญชา กล้าตัดสินใจด้วยเหตุผล ก็เป็นการให้ จิตวิทยาที่ดีสำคัญมาก มนุษยสัมพันธ์ที่ดี การให้กำลังใจ ให้เวลารับฟัง แตะบ่าผู้ใต้บังคับบัญชาผู้ชายเล็กน้อย ก็เป็นการให้แล้ว

นี่คือความคิดเห็นของผม ไหนเราลองมาเปิด Chat GPT ดูว่าบารมี คืออะไร

บารมี มาจากภาษาบาลี ปารมี (Parami) หมายถึงคุณความดีหรือคุณธรรมที่ฝึกฝนจนเต็มเปี่ยม เป็นสิ่งที่ทำให้บุคคลเป็นที่เคารพนับถือ และสามารถนำพาผู้อื่นไปในทางที่ดีได้

ในความหมายดั้งเดิม บารมี ไม่ใช่อำนาจ แต่เป็นคุณธรรมที่สั่งสมมาในทางโลก บารมี คือ ความสามารถในการทำให้คนอื่นเชื่อถือ เคารพ และเต็มใจเดินตาม แม้ไม่มีการบังคับ

บารมีมาได้จากทั้งตำแหน่งและตัวบุคคล

บารมีสร้างได้ ด้วยการทำความดีอย่างสม่ำเสมอ มีความรู้และพัฒนาตนเองตลอดเวลา รักษาคำพูดและความน่าเชื่อถือ คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าส่วนตัว ปฏิบัติต่อทุกคนด้วยความเคารพและเมตตา

ท่านผู้อ่านมีความเห็นอย่างไรครับ?

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์