สำนวน “ข้าสองเจ้า บ่าวสองนาย” เป็นทั้งสำนวนไทยและสำนวนสากลที่อมตะมา “ยาวนาน” เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ซ้ำๆ ซากๆ อย่าง “ยาวไกล”

ส่วนสำนวน “ไม่ขอเป็นข้าสองเจ้า ไม่ขอเป็นบ่าวหลายนาย” เป็นสำนวน “ล้อเลียน” สำนวนแรก

ทั้งผู้ที่ยอมเป็น “บ่าวหลายนาย” และผู้ที่ “ไม่ยอมเป็นบ่าวหลายนาย” สุดท้ายต่างมีชะตากรรม “ดีและร้าย” ทั้งสองฝ่าย ขึ้นอยู่กับ “เงื่อนไข” หลายอย่างที่ “ลงตัว” หรือ “ไม่ลงตัว”

ตัวอย่างของผู้ที่ “ไม่ขอเป็นบ่าวสองนาย” ที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์ “ยุคสามก๊ก” ได้แก่ “กวนอู” ผู้ถือง้าวมังกรเขียว 82 ชั่ง เที่ยวสังหารศัตรูเป็นว่าเล่น ซึ่งเป็น “พี่น้องร่วมสาบาน” กับเล่าปี่และเตียวหุยในสวนดอกท้อ

ครั้งหนึ่ง “กวนอูถูกโจโฉจับเป็นเชลย” แต่โจโฉปฏิบัติต่อกวนอูอย่างเมตตาปรานี เพื่อจะ “ซื้อใจกวนอู” ให้เลิกเป็นบ่าวเล่าปี่ แล้วหันมาภักดีต่อโจโฉ

แม้โจโฉจะทำดีอย่างไร กวนอูไม่เคยเปลี่ยนใจ “ขอเป็นบ่าวสองนาย” จนโจโฉถอดใจยอมแพ้แล้วปล่อยกวนอูให้เป็นอิสระอย่างเสียดายยิ่ง

ว่ากันว่า “ถ้ากวนอูยอมเป็นบ่าวเปลี่ยนนาย” กวนอูคงจะได้ตำแหน่งเสนาบดีที่ยิ่งใหญ่ ไม่ตายเป็นผีหัวขาดอย่างน่าเศร้า

แต่ผลพวงของความจงรักภักดีที่มีต่อเล่าปี่โดย “ไม่ขอเป็นบ่าวสองนาย” ประวัติศาสตร์จึงได้จารึกไว้ “กวนอูคือเทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์”

ผิดกับ “ลิโป้” ที่เป็นนักรบเก่งยิ่งกว่ากวนอูแต่เป็นขุนพลที่เปลี่ยนนายง่าย เพียงแค่เห็นผลประโยชน์ที่อยู่ตรงหน้า

“ลิโป้” ได้ชื่อว่า “ไอ้ลูกสามพ่อ ไอ้คนสามแซ่” โดยพ่อแท้ๆ ตายตั้งแต่ลิโป้ยังเด็ก “ขุนพลเต็งหงวน” รับเป็นบุตรบุญธรรม สร้างลิโป้ให้เป็นนักรบสุดยอด

ครั้นตั๋งโต๊ะยึดอำนาจจากฮ่องเต้ แล้วเอาทรัพย์สินเข้าหลอกล่อลิโป้ “ไอ้ลูกสามพ่อ” ก็ฆ่าเต็งหงวนตาย ตัดเอาหัวพ่อบุญธรรมไปสวามิภักดิ์ต่อตั๋งโต๊ะ

“กังฉินตั๋งโต๊ะ” รับลิโป้เป็นบุตรบุญธรรมแต่ไม่ทันข้ามปี “ตั๋งโต๊ะก็ถูกลิโป้ฆ่าตาย” เพราะแย่งสาวสวยคนเดียวกันคือ “แม่นางเตียวเสี้ยน”

ลิโป้เป็นบ่าวของอีกหลายนาย จบท้ายก็ต้องจบชีวิตด้วยฝีมือของโจโฉ

เรื่อง “บ่าวหลายนาย” ยังไม่จบ พรุ่งนี้ว่ากันต่อ

กมลศักดิ์ ตั้งธรรมนิยม