พระเทพญาณมหามุนี หรือ “พระธัมมชโย” (พระไชยบูลย์ สุทธิผล) อดีตเจ้าอาวาสวัดพระธรรมกาย ถือเป็นหนึ่งในมหากาพย์คดีความที่ซับซ้อนและยาวนานที่สุดในวงการสงฆ์ไทย ที่ถูกกล่าวหาว่า การกระทำความผิดคาบเกี่ยวกฎหมายทางโลก และพระวินัยสงฆ์ที่เป็นกฎหมายของทางฝ่ายศาสนสงฆ์ (พ.ร.บ.คณะสงฆ์ และพระธรรมวินัย)

ปัจจุบัน ในคดีอาญา ได้ขาดอายุความแล้ว ในความผิดฐานสมคบกันฟอกเงิน ร่วมกันฟอกเงิน และรับของโจร ในกรณีรับเช็คบริจาคจากนายศุภชัยศรีศุภอักษร อดีตประธานสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น ระยะเวลาได้ผ่านไปนานกว่า 15 ปีแล้ว

คดีสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น เกิดขึ้นช่วงประมาณปี พ.ศ. 2556-2558 เมื่อมีการตรวจสอบทุจริตในสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น โดย นายศุภชัยศรีศุภอักษร อดีตประธานสหกรณ์ฯ
ได้ยักยอกเงินออกไป ซึ่ง กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ได้ตรวจพบเส้นทางการเงินว่า มีการสั่งจ่ายเช็คหลายฉบับ เข้าบัญชีพระธัมมชโย และวัดพระธรรมกาย

พระธัมมชโยถูกดำเนินคดีอาญาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับคดีทุจริตสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น ซึ่งอัยการมีคำสั่งฟ้องตั้งแต่ปี 2559  

เมื่อมีการเรียกตัวเข้ารับทราบข้อหา พระธัมมชโยไม่ได้เดินทางไปตามนัด โดยทางวัด ได้ให้เหตุผลว่า “อาพาธหนัก” ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ จนกระทั่งในช่วงปี พ.ศ. 2560 มีการออกหมายจับและล้อมตรวจค้นแต่“ไม่พบตัว” ซึ่งเป็นการหายตัวไปในช่วงที่มีการออกหมายจับ ท่านจึงไม่ได้เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์

โดยหลักทั่วไป พระสงฆ์ที่ถูกกล่าวหาว่า กระทำความผิดในคดีอาญา หากได้รับการประกันตัวจะยังครองสมณเพศต่อไป แต่หากไม่ได้รับการประกันตัว จะถูกกดดันและขอร้องแกมบังคับ ให้ ลาสิกขาบทเพื่อถูกควบคุมตัวตามกฎหมาย

ในอดีตที่ผ่านมา มีพระสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่หลายรูปถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิด ในคดีเกี่ยวกับเงินทอนวัด และถูกขอร้องแกมบังคับให้ลาสิกขาบท ท่านไม่ยอมเปล่งวาจาลาสิกขาบท แต่ยอมสละจีวรและห่มผ้าขาวแทนจีวร จนเมื่อคดีถึงที่สุด ศาลได้พิพากษาให้ท่านเป็นผู้บริสุทธิ์ พ้นคดีโดยไม่ต้องรับโทษ ท่านกลับครองจีวรเหมือนเดิม โดยไม่ต้องบวชใหม่อีกครั้ง เพราะท่านถือว่า ท่านไม่เปล่งวาจาลาสิขาบท

ในกรณีของพระธัมมชโย มีข่าวว่า เจ้าหน้าที่ได้ให้คำรับรองว่า หากท่านมอบตัว ท่านจะได้รับการประกันตัวอย่างแน่นอน แต่ในที่สุด ท่านไม่ปรากฏตัว และไม่มีใครติดต่อได้

อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่เกี่ยวข้องกับคดียึดทรัพย์ จากความผิดฐานฟอกเงิน เนื่องจากท่านและผู้เกี่ยวข้องไม่ได้ชี้แจง การดำเนินคดียึดทรัพย์ตาม กฎหมายฟอกเงิน ยังดำเนินการต่อไป

ในส่วนของอายุความ ในคดีแพ่ง และคดีอาญา อายุความในคดีแพ่งโดยทั่วไปจะสั้นกว่าอายุความในคดีอาญา เช่น ความผิดฐานละเมิด ที่ทำให้บุคคลอื่นได้รับความเสียหาย อายุความในคดีแพ่ง ในการฟ้องคดีจะมีเพียง 1 ปี นับแต่รู้ แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันกระทำความผิดฐานละเมิด

ส่วนอายุความคดีอาญา แล้วแต่ประเภทของความผิด ความผิดบางประเภทอายุความ 10 ปี, 15 ปี, 20 ปี

เมื่อมีการกระทำความผิดเกิดขึ้น ซึ่งถือว่าเป็นการกระทำละเมิดที่ทำให้เกิดความเสียหาย และเป็นความผิดอาญาด้วย อายุความในการเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง จะถือตามอายุความในคดีอาญาซึ่งนานกว่า อายุความคดีแพ่งทั่วไป เช่น กรณีความผิดฐานฆ่าคนตาย อายุความคดีอาญา 20 ปี ส่วนอายุความคดีแพ่งทั่วไป ในการเรียกค่าเสียหาย นานสุดไม่เกิน 10 ปี แต่จะถือตามอายุความคดีอาญา จึงเป็น 20 ปี(ไม่ใช่ 10 ปี ตามหลักทั่วไปของคดีแพ่ง)

ที่สำคัญคือ การจะอ้างอายุความในคดีแพ่ง ให้นานตามแบบอายุความคดีอาญา แนวทางของศาลปัจจุบันถือว่า ต้องดำเนินคดีอาญาควบคู่กันไปด้วย จะฟ้องคดีหรือดำเนินคดีแพ่งแต่เพียงอย่างเดียวไม่ได้

คดีพระธัมมชโย เมื่อหมดอายุความในคดีอาญาแล้ว ท่านมีสิทธิปรากฏตัว และแสดงตัว ได้ตลอดเวลาโดยไม่ต้องถูกควบคุม เพียงแต่น่าเสียดายว่า ท่านไม่ได้เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ในศาล

ดร.รุจิระ บุนนาค

กรรมการผู้จัดการ

Marut Bunnag International Law Office

[email protected]

Twitter : @RujiraBunnag