อำนาจสำคัญอย่างหนึ่งของประชาชนคืออำนาจในการตรวจสอบและถ่วงดุลผู้มีอำนาจรัฐทุกระดับ ประเทศที่มีความเจริญในด้านการเมืองการปกครองนั้นประชาชนจะให้ความสำคัญกับการตรวจสอบและถ่วงดุลผู้มีอำนาจรัฐอย่างจริงจัง เพราะนี่คือสิ่งที่แสดงให้เห็นว่าประชาชนไม่ได้นิ่งดูดาย และไม่ได้เป็นฝ่ายยอมจำนนต่ออำนาจรัฐ

การตรวจสอบและถ่วงดุลการทำงานของผู้มีอำนาจรัฐ มิใช่การท้าทายหรือขัดขวางการพัฒนาประเทศชาติ และมิได้ถือเป็นการบ่อนทำลายประเทศชาติอย่างที่ผู้มีอำนาจรัฐซึ่งมีใจฝักใฝ่นิยมความเป็นเผด็จการมักใช้เป็นข้อกล่าวหาเพื่อทำลายความน่าเชื่อถือของประชาชนที่ตั้งใจตรวจสอบและถ่วงดุลการทำงานของฝ่ายอำนาจรัฐ

ผู้มีอำนาจรัฐที่มีใจเป็นธรรม ยึดมั่นในหลักความโปร่งใสและเคารพในหลักธรรมาภิบาลอย่างเคร่งครัด จะไม่ขัดขวางการตรวจสอบและถ่วงดุลโดยประชาชน แต่จะยิ่งพยายามส่งเสริมให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการแสดงพลังในการตรวจสอบและถ่วงดุลฝ่ายอำนาจรัฐ

แต่เป็นเรื่องละอายที่ในประเทศชาติและในบ้านเมืองซึ่งมีผู้นำชนิดปากดีชอบอ้างไปเรื่อยๆ ว่าตนรัก เคารพ และยึดมั่นในหลักการปกครองแบบเสรีประชาธิปไตย แต่ทุกครั้งเมื่อประชาชนตั้งคำถามและพยายามใช้สิทธิขั้นพื้นฐานของความเป็นประชาชนในการตรวจสอบและถ่วงดุลการทำงานของผู้มีอำนาจรัฐ ก็กลับเจอการคุกคามโดยผู้มีอำนาจรัฐ ด้วยการป้ายความผิดว่าผู้ตรวจสอบและถ่วงดุลผู้มีอำนาจรัฐคือผู้ทำลายล้างประเทศชาติ โดยการสร้างวาทกรรมให้เกิดความเกลียดชังว่า ไม่รักชาติ และจงใจทำลายชาติ

ผู้นำที่มีพฤติกรรมฝักใฝ่เผด็จการอำนาจนิยมไม่ชอบให้ใครตั้งคำถาม ไม่ชอบให้ใครตรวจสอบและถ่วงดุลตนเอง และมักจะยกยอตนเองว่า ตนเท่านั้นคือผู้รักชาติ และปรารถนาดีต่อชาติมากที่สุด และมักจะพล่ามบอกเสมอว่าตนเองคือผู้ที่เสียสละทุกสิ่งอย่างเพื่อประเทศชาติ โดยจงใจลืมข้อเท็จจริงไปว่า ประเทศชาติดำรงอยู่ได้ด้วยความร่วมมือของคนทุกฝ่าย

ขอย้ำว่าพันธกิจสำคัญของประชาชนในการทำนุบำรุงรักษาบ้านเมืองให้เจริญก้าวหน้า คือการร่วมมือร่วมใจช่วยกันพัฒนาประเทศชาติ ควบคู่ไปกับการตรวจสอบและถ่วงดุลการทำงานของผู้มีอำนาจรัฐในทุกระดับ ไม่เคยมีประเทศใดสามารถพัฒนาก้าวไกลไปได้ด้วยอำนาจรัฐแต่ปราศจากการตรวจสอบและถ่วงดุลโดยประชาชน ข้อสำคัญคือประชาชนต้องทำหน้าที่ตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจรัฐด้วยใจเป็นธรรม โดยมุ่งเน้นผลประโยชน์สาธารณะมากกว่าผลประโยชน์ของกลุ่มตัวเองหรือพรรคพวกทางการเมือง