‘กรุงเทพมหานคร’ เป็นเมืองหลวงที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน ย่านตัวเมืองชั้นในหลายเขตเต็มไปด้วยอาคารพาณิชย์และตึกแถวโบราณอายุหลายสิบปี ไปจนถึงอาคารเก่าแก่อายุเกินกว่า 100 ปี แม้อาคารเหล่านี้จะไม่ใช่ตึกสูงระฟ้า แต่กลับมี "ภัยเงียบเชิงโครงสร้าง" ที่ซ่อนตัวอยู่ นั่นคือ "ส่วนยื่นของอาคาร" (Cantilever Structure) เช่น ระเบียง และกันสาดปูน ซึ่งมีน้ำหนักในตัวเองค่อนข้างมาก และบ่อยครั้งถูกปรับเปลี่ยนการใช้งานเป็นพื้นที่วางสิ่งของสัมภาระต่างๆ โดยขาดการคำนวณน้ำหนักอย่างถูกต้อง

โดย ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และ อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เผยว่า ตามหลักวิศวกรรมแล้ว อาคารย่อมมีอายุการใช้งานที่จำกัด (เฉลี่ยประมาณ 50-60 ปี) เนื่องจากวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างย่อมเสื่อมสภาพไปตามกาลเวลา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คอนกรีต และ เหล็กเส้น นอกจากนี้ วัสดุก่อสร้างในอดีตยังไม่ได้รับการพัฒนาด้วยเทคโนโลยีระดับสูงเหมือนในปัจจุบัน จึงทำให้ได้วัสดุที่มีคุณภาพต่ำกว่า ไม่ได้กำลังสูงและทนทานเท่าที่ควร เช่น คอนกรีตในสมัยก่อนมีกำลังรับน้ำหนักต่ำ , เหล็กเสริมในอดีตมักใช้ "เหล็กเส้นกลมผิวเรียบ" ซึ่งมีแรงยึดเกาะกับโครงสร้างเนื้อคอนกรีตน้อย และสภาพแวดล้อมเร่งปฏิกิริยา เมื่อวัสดุเหล่านี้ต้องสัมผัสกับ แดด ฝน และความชื้น สะสมเป็นเวลานาน ย่อมหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดสนิมกัดกร่อนอยู่ภายใน

ซึ่งเหตุการณ์พังถล่มของพื้นระเบียงยื่นที่ตึกแถว ถนนพระราม 4 ไม่ใช่ครั้งแรกที่เกิดขึ้น หากย้อนกลับไปในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 ก็เคยเกิดเหตุการณ์กันสาดตึกแถวเก่าบริเวณปากซอยสำราญราษฎร์ เขตพระนคร พังถล่มลงมาเช่นกัน สิ่งนี้สะท้อนชัดว่านี่คือ "ภัยซ่อนเร้น" ของคนเมืองกรุงที่มีตึกเก่าลักษณะนี้กระจายตัวอยู่เป็นจำนวนมาก และอาจจะพังถล่มลงมาวันไหนก็ได้

ศ.ดร.อมร เผยข้อมูลว่า จากการรวบรวมข้อมูลทางวิศวกรรม โครงสร้างส่วนยื่นที่พังถล่มมักเกิดจาก 5 ปัจจัยหลัก ดังนี้ 1.โครงสร้างหมดอายุไข อาคารมีอายุ 50 ปีขึ้นไป วัสดุคอนกรีตและเหล็กเส้นเสื่อมสภาพตามเวลา เกิดสนิมเมื่อโดนความชื้น 2.ข้อจำกัดของโครงสร้างยื่น มีลักษณะจุดยึดเหนี่ยวเพียงด้านเดียว (Cantilever) ไม่มีเสารองรับปลาย จึงมีโอกาสร่วงหล่นได้ง่าย 3.จุดยึดน้อย/ไม่แข็งแรง จำนวนจุดยึดมีน้อย เกาะเหนี่ยวไม่ดี หรือไม่มีการยึดรั้งเข้าไปถึงโครงสร้างหลักด้านในที่แข็งแรงพอ 4.แบกน้ำหนักเกินพิกัด มีการนำสิ่งของที่มีน้ำหนักมากไปตั้งวางบนโครงสร้างส่วนยื่น และ 5.การต่อเติมที่ไม่ได้มาตรฐาน มีการดัดแปลงหรือต่อเติมส่วนยื่นเพิ่มในภายหลัง

ดังนั้น ปัญหาอาคารเก่าเป็นเรื่องที่กระทบต่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนโดยตรง เนื่องจากอาคารมีอายุเพิ่มขึ้นเรื่อยๆตามเวลา ดังนั้น กทม. จะต้องมีแผนรองรับและป้องกันเหตุการณ์ลักษณะนี้อย่างเป็นระบบ โดยสามารถใช้ฐานอำนาจตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร ที่กำหนดให้เจ้าพนักงานท้องถิ่น มีอำนาจตามกฎกระทรวงปี 2563 เรื่อง การแก้ไขอาคารที่มีสภาพหรือมีการใช้ที่อาจเป็นภยันตรายต่อสุขภาพ ชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สิน หรืออาจไม่ปลอดภัยจากอัคคีภัย หรือก่อให้เกิดเหตุรำคาญ หรือกระทบกระเทือนต่อการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม

โดย กทม. ควรดำเนินการดังนี้ 1.สำรวจและจัดทำฐานข้อมูล เร่งสำรวจอาคารเก่าทั้งหมดในพื้นที่ โดยเฉพาะอาคารที่มีอายุเกิน 50 ปีขึ้นไป และมีลักษณะโครงสร้างเป็นส่วนยื่น (พื้น, ระเบียง, กันสาด) เพื่อทำระบบฐานข้อมูลความเสี่ยง 2.ตรวจประเมินสภาพความแข็งแรงอย่างเป็นระบบ (Inspection): มอบหมายให้นายช่างโยธา นายตรวจ หรือผู้ตรวจสอบอาคารตามกฎหมาย ลงพื้นที่ตรวจเช็ก พร้อมทั้งขอความร่วมมือจากองค์กรวิชาชีพส่ง "วิศวกรอาสา" เข้าร่วมตรวจสอบสภาพโครงสร้างในเชิงลึก และรายงานผลให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นทราบทันที และ 3.บังคับใช้กฎหมาย สั่งแก้ไขอย่างจริงจัง หากตรวจพบอาคารใดที่มีสภาพโครงสร้างไม่ปลอดภัยหรือไม่แข็งแรง เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องใช้อำนาจออกคำสั่งให้เจ้าของอาคารดำเนินการแก้ไข ปรับปรุง หรือรื้อถอนอย่างเด็ดขาดและจริงจัง