โลกลุ้นลงนาม
ยุติศึกสหรัฐ-อิหร่าน

เผยบันทึกความเข้าใจ (MOU) เพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน อาจมีการลงนาม อย่างเร็วที่สุดในวันอาทิตย์นี้ ที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ มีสาระสำคัญคือ การเปิดช่องแคบฮอร์มุซในทันที โดยไม่มีการจัดเก็บค่าผ่านทาง เพื่อลดความตึงเครียดด้านพลังงานโลก รวมถึงยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางเรือต่ออิหร่าน

สำนักข่าวรอยเตอร์สรายงานอ้างแหล่งข่าวที่เปิดเผยว่า บันทึกความเข้าใจเพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน อาจมีการลงนามอย่างเร็วที่สุดในวันอาทิตย์นี้ ที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ท่ามกลางรายงานความคืบหน้าของการเจรจาเพื่อยุติความสงครามที่ดำเนินมานานกว่า 3 เดือน คาดการณ์ว่า รองประธานาธิบดี เจดี แวนซ์ จะเป็นตัวแทนฝั่งสหรัฐฯ และ โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ประธานรัฐสภาอิหร่าน จะเป็นผู้แทนฝั่งอิหร่าน

จากการเปิดเผยของสื่อซาอุดีอาระเบีย ร่างข้อตกลงสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน จะครอบคลุมทั้งการหยุดยิงทุกแนวรบ ซึ่งรวมถึงความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ตามข้อเรียกร้องหลักของอิหร่าน การเปิดช่องแคบฮอร์มุซในทันที โดยไม่มีการจัดเก็บค่าผ่านทาง เพื่อลดความตึงเครียดด้านพลังงานโลก รวมถึงยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางเรือต่ออิหร่าน

ระงับคว่ำบาตรปิโตรเคมี

ขณะที่สื่ออิหร่านรายงานว่า สหรัฐฯ อาจระงับมาตรการคว่ำบาตรต่อน้ำมันและปิโตรเคมี พร้อมทั้งปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัดไว้ของอิหร่านมูลค่ารวมราว 24,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในระหว่างช่วงเวลาเจรจา ส่วนเรื่องกรอบเวลาและข้อจำกัดทางนิวเคลียร์ที่ชัดเจน เช่น ระยะเวลาชะลอการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม จะถูกแยกออกไปหารือเพื่อทำสนธิสัญญาฉบับสมบูรณ์ในภายหลัง

ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ประกาศว่า ทั้งสองฝ่ายใกล้บรรลุข้อตกลงครั้งใหญ่ อย่างไรก็ดี กระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านยังคงแสดงท่าทีแบ่งรับแบ่งสู้ โดยระบุว่าคณะผู้บริการระดับสูงอยู่ระหว่างการพิจารณาเนื้อหาในบันทึกความเข้าใจ และยังไม่มีการตัดสินใจขั้นสุดท้ายในขณะนี้ ด้านสำนักงานของนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู ออกแถลงการณ์ระบุว่า อิสราเอลไม่ได้มีส่วนร่วมในข้อตกลงหรือบันทึกความเข้าใจใดๆ ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านในครั้งนี้

สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่าประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐอเมริกา ประกาศยกเลิกคำสั่งโจมตีอิหร่านที่กำหนดดำเนินการคืนวันพฤหัสบดี โดยระบุเหตุผลว่า สหรัฐฯ บรรลุข้อตกลงยุติสงครามกับอิหร่านสำเร็จแล้วในวันนี้ หลังฝ่ายอิหร่านยอมตกลงที่จะไม่ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ตามเงื่อนไขหลักที่สหรัฐฯ ยืนกรานมาโดยตลอดเป็นการบรรลุข้อตกลงในประเด็นสำคัญสุดท้ายแล้ว ทำให้สถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลางมีแนวโน้มคลี่คลายลง

ทุกอย่างต้องทำตามแผน

โดยประธานาธิบดีทรัมป์โพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์ม Truth Socialระบุช่วงค่ำวันที่ 11 มิถุนายนว่า เขายกเลิกกำหนดการโจมตีและการทิ้งระเบิดต่ออิหร่าน หลังการหารือระหว่างเจ้าหน้าที่สหรัฐฯกับอิหร่านได้รับการยกระดับไปสู่ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน และได้รับการอนุมัติเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

“ในฐานะประธานาธิบดีแห่งสหรัฐฯ ผมยกเลิกกำหนดการโจมตีและการทิ้งระเบิดต่ออิหร่านตามแผนที่วางไว้” ทรัมป์ระบุ พร้อมย้ำว่า ประเด็นสุดท้ายของข้อตกลงได้รับความเห็นชอบจากทุกฝ่าย ทั้งในหลักการและรายละเอียดสำคัญ

ทรัมป์ยังเปิดเผยด้วยว่า ประเทศที่มีส่วนร่วมหารือ และให้การสนับสนุนข้อตกลงดังกล่าว ประกอบด้วย สหรัฐฯ อิสราเอล ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ ตุรกี ปากีสถาน บาห์เรน คูเวต จอร์แดน และอียิปต์ อย่างไรก็ตามผู้นำสหรัฐฯย้ำว่า มาตรการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่านจะยังมีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบต่อไป จนกว่ากระบวนการจัดทำข้อตกลงจะแล้วเสร็จสมบูรณ์ รายละเอียดเกี่ยวกับวัน เวลา และสถานที่ลงนามข้อตกลงจะมีการประกาศในเร็วๆ นี้

อย่างไรก็ตาม ทรัมป์กล่าวก่อนหน้านี้ว่า สหรัฐฯและอิหร่านอาจลงนามข้อตกลงครั้งสำคัญ เพื่อยุติสงคราม หลังเขาสั่งระงับแผนโจมตีทางอากาศ และการทิ้งระเบิดถล่มอิหร่านเมื่อช่วงเย็นวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา

ผู้นำสหรัฐฯเผยด้วยว่า ร่างเอกสารข้อตกลงดังกล่าวอยู่ในขั้นตอนสุดท้าย และจะเสร็จสิ้นอย่างรวดเร็ว คาดว่าพิธีลงนามจะมีขึ้นช่วงสุดสัปดาห์นี้ในทวีปยุโรป มีรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ เป็นผู้แทนลงนาม และทันทีที่มีการลงนาม จะเปิดเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซทันที นอกจากนี้ แผนปฏิบัติการโจมตีเกาะคาร์กซึ่งเป็นแหล่งส่งออกน้ำมันสำคัญของอิหร่าน ถูกยกเลิกไปแล้วเช่นกัน

เห็นชอบข้อตกลงทั้ง2ฝ่าย

เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงท่าทีของผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ผู้นำสหรัฐฯกล่าวว่า เข้าใจว่าอยาตอลเลาะห์ โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านให้ความเห็นชอบข้อตกลงฉบับนี้แล้ว

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า หลังมีข่าวสหรัฐฯและอิหร่านกำลังจะลงนามแผนสันติภาพ ส่งผลให้ตลาดหุ้นสหรัฐฯ ปรับตัวสูงขึ้นทันที ขณะที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลงอย่างไรก็ตาม สถานการณ์ในพื้นที่จริงยังเปราะบาง นับตั้งแต่ช่วงกลางเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ผู้นำสหรัฐฯออกมาอ้างหลายครั้งว่าใกล้บรรลุข้อตกลงยุติสงคราม แต่สัปดาห์นี้ทั้งสองฝ่ายยังเปิดฉากโจมตีตอบโต้กันไปมา

ขณะที่ท่าทีฝั่งรัฐบาลอิหร่าน นายเอสมาอิล บาเกอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน ให้สัมภาษณ์สื่อทางการอิหร่านว่า รายงานข่าวเกี่ยวกับการบรรลุข้อตกลงดังกล่าวเป็นเพียงการคาดเดา ยังไม่มีการสรุปอะไรเป็นทางการ ถึงแม้เนื้อหาส่วนใหญ่ของบันทึกความเข้าใจได้ข้อสรุปแล้ว แต่สหรัฐยื่นข้อเรียกร้องเพิ่มเติมที่มากเกินไป ทั้งยังเพิ่มเงื่อนไขใหม่เข้ามาระหว่างการเจรจา ซึ่งอิหร่านยืนยันว่าจะไม่ยอมละทิ้งจุดยืนสำคัญของประเทศแน่นอน เรื่องดังกล่าวอยู่ระหว่างการพิจารณาของหน่วยงานที่มีอำนาจตัดสินใจ ทำให้อิหร่านยังไม่ได้ข้อสรุปขั้นสุดท้าย ณ เวลานี้

สำหรับข้อเรียกร้องสำคัญของอิหร่านในการเจรจาครั้งนี้ ประกอบด้วย การยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ การปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัดมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ และการยอมรับอำนาจควบคุมของอิหร่านเหนือช่องแคบฮอร์มุซ

ไม่ให้อิหร่านมีนิวเคลียร์

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล แถลงวันศุกร์ว่า อิหร่านจะไม่มีวันได้ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์อย่างเด็ดขาด ตราบใดที่เขายังคงดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอิสราเอล พร้อมเน้นย้ำว่าตัวเขาและประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ มีความเห็นพ้องต้องกันอย่างเต็มที่ในเรื่องดังกล่าว

สำนักนายกรัฐมนตรีอิสราเอลได้ออกแถลงการณ์ของนายกรัฐมนตรีเนทันยาฮูโดยระบุว่าแม้ความตกลงในบันทึกความเข้าใจดังกล่าวจะไม่มีอิสราเอลเข้าร่วมเป็นภาคี แต่เขาก็แสดงความชื่นชมในความมุ่งมั่นของประธานาธิบดีทรัมป์ที่จะรับประกันว่าข้อตกลงขั้นสุดท้ายใดๆ ก็ตาม จะต้องรวมถึงการจำกัดโครงการนิวเคลียร์และขีดความสามารถด้านขีปนาวุธของอิหร่านด้วย

คำแถลงของนายกรัฐมนตรีอิสราเอลมีขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับที่ทั้งสหรัฐฯ และอิหร่านต่างส่งสัญญาณว่า ข้อตกลงยุติสงครามระหว่างสองประเทศใกล้จะบรรลุผลสำเร็จ ซึ่งนายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านได้เปิดเผยในคืนวันศุกร์ว่า อิหร่านและสหรัฐฯ จะลงนามในบันทึกความเข้าใจเพื่อยุติสงครามภายในไม่กี่วันข้างหน้านี้

ทางด้านนายอิสราเอล คัตซ์ รัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอล ระบุว่า อิสราเอลจำเป็นต้องสร้างความมั่นใจว่า ในอนาคตจะยังคงสามารถปฏิบัติการได้อย่างเป็นอิสระเพื่อป้องกันไม่ให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้ พร้อมทั้งเปิดเผยว่าเขาและนายเนทันยาฮูได้สั่งการให้กองทัพอิสราเอลเตรียมความพร้อมในเรื่องนี้แล้ว ซึ่งทางหนังสือพิมพ์เดอะไทมส์ออฟอิสราเอล ได้วิเคราะห์ว่า ถ้อยแถลงของรัฐมนตรีกลาโหมเป็นการส่งสัญญาณว่าอิสราเอลยังคงไม่ตัดทางเลือกในการใช้มาตรการทางทหารเพื่อยับยั้งโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ขณะเดียวกัน นายทรัมป์ได้เปิดเผยเมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาว่า เขาได้สั่งยกเลิกแผนการโจมตีและการทิ้งระเบิดในอิหร่านแล้ว เนื่องจากข้อตกลงใกล้จะบรรลุผลสำเร็จ