เทศบาลตำบลเขาพระงาม จังหวัดลพบุรี โครงการบ้านต้นแบบสุขภาวะผู้ป่วยเรื้อรังและผู้สูงอายุ

กับรางวัลสาขานวัตกรรมและความเป็นเลิศในการให้บริการด้านสุขภาพของภูมิภาคเอเชีย และเอเชียแปซิฟิก

จากองค์การสหประชาชาติ (United Nations Public Service Awards (UNPSA)

คณะกรรมาธิการสังคม กิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการและผู้ด้อยโอกาส สภานิติบัญญัติแห่งชาติ นำโดย พลเรือเอกพลวัฒน์ สิโรดม กรรมาธิการ พร้อมด้วยคณะอนุกรรมาธิการกิจการผู้สูงอายุ ได้เดินทางไปศึกษาดูงานการดูแลผู้สูงอายุและโครงการบ้านต้นแบบสุขภาวะผู้ป่วยเรื้อรังและผู้สูงอายุ ณ เทศบาลตำบลเขาพระงาม จังหวัดลพบุรี มีรายละเอียด ดังนี้

เทศบาลตำบลเขาพระงามมีการบูรณาการร่วมกันทุกฝ่าย ประชากรมีทั้งส่วนที่อยู่ในค่ายทหารและพื้นที่ทั่วไป โดยมีการจัดตั้งกลุ่มและชมรมต่าง ๆ เพื่อให้การบริการที่ตอบสนองต่อความต้องการและพัฒนาพื้นที่ได้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน ซึ่งเป็นข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่เพื่อให้ทุกชุมชนเสนอแผนงานท้องถิ่นและนำมาจัดทำเป็นแผนงานเทศบาลที่มีระยะเวลาดำเนินงาน ๔ ปี โดยเทศบาลได้จัดทำโครงการดูแลทั้งเด็กและคนพิการ และผู้สูงอายุอย่างหลากหลาย เช่น โครงการความร่วมมือกับศูนย์การทหารปืนใหญ่ในการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยโรคออทิสติกโดยใช้กระบือบำบัด การจัดทำศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยมีการสอนภาษาอังกฤษให้กับเด็กและจัดรถรับ-ส่งเด็ก โครงการส่งเสริมการทำงานของคนพิการและให้กายอุปกรณ์ต่างๆ แก่คนพิการ ๑๐๐% และตั้งกองทุนพัฒนาคนพิการของเทศบาลเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานด้านคนพิการ การเก็บอะลูมิเนียมเพื่อทำขาเทียมโดยดำเนินงานร่วมกับโรงพยาบาลดอนตูม จังหวัดนครปฐม

เทศบาลมีประชากรจำนวน ๒๗,๘๒๑ คน เป็นผู้สูงอายุ ๓,๐๔๔ คน คิดเป็น ๑๐.๙๔ % ของจำนวนประชากรทั้งหมด และขณะนี้มีกลุ่มประชาชนที่อยู่ในช่วงอายุ ๕๐-๕๙ ปี จำนวน ๔,๒๔๒ คน ดังนั้นจะมีผู้สูงอายุประมาณ ๗,๒๘๖ คน หรือ ๒๖.๑๙% มีผู้ป่วยสูงอายุติดบ้านติดเตียงจำนวน ๑๙ ราย ซึ่งเทศบาลได้ดำเนินการจัดทำโครงการต่างๆ เพื่อเตรียมความพร้อมเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ดังนี้

๑.ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเรื้อรัง ผู้ด้อยโอกาส โดยใช้บ้านผู้ป่วยเป็นเตียงนอน (Home Ward) เสริมสร้างความรู้ และให้คำปรึกษาในการดูแลสุขภาพ การบริการแพทย์ฉุกเฉิน

๒.สนับสนุนให้ผู้สูงอายุที่มีอายุ ๖๕ ปีขึ้นไป มีสุขภาพแข็งแรงและมีความพร้อมได้มีส่วนร่วมช่วยดูแลผู้สูงอายุติดบ้านหรือป่วยติดเตียง และสนับสนุนให้ทำงานต่อ

๓.การจัดกิจกรรมนันทนาการ ศาสนา การศึกษา และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่มีประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต จัดกิจกรรมดนตรีไทย ประเพณีสงกรานต์รดน้ำดำหัว ธรรมโอสถ ศูนย์บริการข้อมูลชุมชน

๔.ส่งเสริมการพัฒนาผู้สูงอายุ และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมสังคม การถ่ายทอดภูมิปัญญาผู้สูงอายุ การส่งเสริมการรวมกลุ่มในลักษณะเครือข่ายหรือชุมชน ชมรมผู้สูงอายุ จัดกิจกรรมออกกำลังกายเป็นต้น

๕.การปรับปรุงสภาพแวดล้อมในที่พักอาศัยและที่สาธารณะให้เหมาะสม และปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ เช่น ห้องน้ำเทศบาลบ้านผู้สูงอายุ

๖.การจัดให้มีระบบข้อมูลผู้สูงอายุในพื้นที่ การจัดทำข้อมูลผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว

๗.การสร้างระบบการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในชุมชน และการจัดให้มีอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน จัดกิจกรรมเยี่ยมบ้านผู้ป่วยสูงอายุติดบ้านติดเตียง การตรวจสุขภาพทำกายภาพบำบัด ตรวจเยี่ยมผู้สูงอายุ อาสาสมัครเยาว์วัยใส่ใจผู้สูงอายุ Home Ward การบริการช่วยเหลือผ่านระบบ TOT Health Care Service Center

เทศบาลได้ดำเนินการโครงการระบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุระยะยาว (Long Term Care) ของ สปสช. ซึ่งมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านจำนวน ๑๖๕ คน เป็น Care Giver จำนวน ๖ คน โดยได้รับเงินค่าตอบแทน ๒,๕๐๐ บาท/เดือน จากงบประมาณกองทุนหลักประกันสุขภาพเทศบาลตำบลเขาพระงามซึ่ง Care Giver ๑ คนจะดูแลผู้สูงอายุ ๗ คน โดยมีการลงพื้นที่ดูแลผู้สูงอายุ ๓ ครั้ง/สัปดาห์นอกจากนี้มี Care Manager Case Manager สหวิชาชีพ พยาบาลและแพทย์ ซึ่งเป็นทีมหมอครอบครัวลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมให้การดูแลผู้สูงอายุโดยจัดอุปกรณ์ให้ผู้ป่วยยืมใช้อย่างเหมาะสม เพื่อแก้ไขปัญหาเตียงผู้ป่วยในโรงพยาบาลไม่เพียงพอ

๘.การจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุของเทศบาลโดยการจ่ายตรงให้แก่ผู้สูงอายุได้ส่งผลให้ผู้สูงอายุติดบ้าน ได้ออกจากบ้านพบปะกับเพื่อนวัยเดียวกันและใช้บริการต่างๆ ของเทศบาลซึ่งเทศบาลได้จัดกิจกรรมที่หลากหลายให้แก่ผู้สูงอายุที่มารับเบี้ยยังชีพ เช่น ตรวจสุขภาพพื้นฐาน ตัดผม แจกยาสามัญประจำบ้าน นวดเพื่อสุขภาพ และผู้สูงอายุสามารถรับยาที่จำเป็นต้องใช้ได้ทุกเดือนจากเทศบาล ซึ่งส่งผลให้ไม่มียาตกค้างที่บ้านผู้สูงอายุ

๙.การจัดตั้งกองทุนวิสาหกิจชุมชน โดยให้ผู้สูงอายุถือหุ้นได้ไม่เกิน ๑๐ หุ้น หุ้นละ ๑๐๐ บาท ซึ่งเป็นการออมเงินให้แก่ผู้สูงอายุโดยได้มีการจำหน่ายสินค้าและผลิตภัณฑ์ที่ทำโดยเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ และคนพิการ เช่น ผลิตน้ำดื่ม “วันวาน” ขนมและอาหาร จำหน่ายในศูนย์การเรียนรู้ชุมชนที่ตั้งอยู่หน้าเทศบาลและให้บริการแก่บุคคลที่มาศึกษาดูงานเทศบาล การเปิดร้านกาแฟในศูนย์ดังกล่าว เป็นต้น ซึ่งผลกำไรที่ได้จากการจำหน่ายสินค้าดังกล่าวจะคืนสู่ชุมชน ชมรมผู้สูงอายุ และชมรมคนพิการ และมีเงินปันผลประจำปีให้แก่ผู้สูงอายุ

๑๐.จัดทำศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุครบวงจรซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณเทศบาล ซึ่งมีห้องเรียน โรงเรียนปัจฉิมวัยห้องคอมพิวเตอร์ ห้องนิทรรศการแสดงผลงานของผู้สูงอายุ และห้องกิจกรรมอิสระ ซึ่งมีหน่วยงานหลายภาคส่วนในพื้นที่ร่วมจัดกิจกรรมกับเทศบาล เช่น โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาพระงาม สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน วัด ชมรมผู้สูงอายุ เป็นต้น

๑๑.โรงเรียนปัจฉิมวัยผู้สูงอายุหรือโรงเรียนผู้สูงอายุมีกำหนดเปิดการเรียนเป็นประจำตั้งแต่วันที่ ๑ พฤษภาคม-๓๐ กันยายน ของทุกปี ระยะเวลาเรียน ๒๐ สัปดาห์ เรียนประจำทุกวันพุธ ตั้งแต่เวลา ๐๘.๓๐-๑๔.๐๐ นาฬิกา โดยมีหลักสูตรการเรียนเกี่ยวกับเรื่องสุขศึกษา สุขภาพ สังคม ศาสนา วัฒนธรรม ภูมิปัญญา วิชาการ เทคโนโลยีสารสนเทศ อาชีพและสวัสดิการสังคม กิจกรรมด้านนันทนาการ ระบบข้อมูลผู้สูงอายุและนันทนาการ กฎหมาย คอมพิวเตอร์ ภาษาอังกฤษ (เรียน ๑ ชั่วโมง/วัน)จินตคณิต ซึ่งสามารถช่วยป้องกันและแก้ไขปัญหานิ้วล็อกและอัลไซเมอร์ การทอผ้า Saori ซึ่งสามารถช่วยบำบัดผู้สูงอายุและเด็กพิเศษได้และได้ผลผลิตเป็นผ้าพันคอจำหน่าย โดยเทศบาลได้ให้บริการ จัดรถรับ-ส่งผู้สูงอายุเพื่อมาเรียน

๑๒.โครงการบ้านต้นแบบสุขภาวะผู้ป่วยเรื้อรังและผู้สูงอายุ Excellent Happy Home Ward เป็นโครงการที่ได้รับรางวัลที่ ๒ สาขานวัตกรรมและความเป็นเลิศในการให้บริการด้านสุขภาพของภูมิภาคเอเชีย และเอเชียแปซิฟิก จากองค์การสหประชาชาติ (United Nations Public Service Awards (UNPSA) โดยเทศบาล ได้นำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการช่วยเหลือผู้ป่วยให้เข้าถึงการรักษาพยาบาลได้อย่างรวดเร็ว โครงการดังกล่าวเทศบาลได้ดำเนินงานร่วมกับบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) โดยได้ให้บริษัท ทีโอที จัดทำและติดตั้งโปรแกรมระบบการทำงานและอุปกรณ์โทรศัพท์เคลื่อนที่จำนวน ๑๐๐ เครื่องพร้อมคอมพิวเตอร์ ๑ ชุด โดยมีระบบฐานข้อมูลกลางตั้งอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งใช้งบประมาณดำเนินการจำนวน ๓๐๐,๐๐๐ บาท และมีค่าใช้จ่ายรายเดือนจำนวน ๑๓,๐๐๐ บาท ซึ่งผู้ป่วยสูงอายุที่ใช้ระบบดังกล่าวต้องใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบเติมเงินที่มีค่าใช้จ่ายไม่สูง โดยปุ่มกดโทรศัพท์สามารถโทรแจ้งเหตุได้ ๓ เรื่อง ตามสัญลักษณ์ ได้แก่ สุขภาพ อัคคีภัย และเหตุร้ายอื่นๆ เมื่อศูนย์รับแจ้งเหตุซึ่งตั้งอยู่ภายในเทศบาลได้รับแจ้งเหตุจะใช้ระบบคอมพิวเตอร์ตรวจสอบข้อมูลประวัติผู้ป่วยสูงอายุที่โทรขอความช่วยเหลือ พร้อมทั้งแสดงตำแหน่งที่ตั้งของบ้านผู้ป่วย จากนั้นรถแพทย์ฉุกเฉินจะเดินทางมาถึงภายในไม่เกิน ๕ นาที เพื่อส่งต่อสถานพยาบาลต่อไป ในกรณีที่ระบบโทรศัพท์ใช้แจ้งเหตุไม่ได้ จะมีปุ่มกดภายในบ้านผู้ป่วยสูงอายุ ซึ่งจะส่งสัญญาณฉุกเฉินที่หน้าบ้าน เพื่อให้เพื่อนบ้านบริเวณใกล้เคียงให้ความช่วยเหลือทันที การดำเนินงานได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานภาคีเครือข่าย เช่น สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาพระงาม ทีมสหวิชาชีพ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

สภาพปัญหาและอุปสรรคของเทศบาล

- ประสบปัญหาสาธารณภัย น้ำท่วม ภัยแล้ง และวาตภัย

- การขยายพื้นที่เพื่อการลงทุนมีน้อย เนื่องจากส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เขตทหาร อีกทั้งกรณีการจัดกิจกรรมให้แก่ประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตทหาร มีความจำเป็นต้องตั้งเป็นชุมชนเขตทหารเพื่อให้งบประมาณจากภาครัฐสามารถนำมาจัดกิจกรรมให้กับประชาชนในพื้นที่ดังกล่าวได้

- เทศบาลเป็นพื้นที่เปิด ทำให้การหลั่งไหลของประชาชนควบคุมได้ยาก และทำให้มีปัญหาสังคมเข้ามาสู่เทศบาล เช่น ยาเสพติดการลักขโมย

- ความไม่เข้าใจของประชาชนในพื้นที่เกี่ยวกับการดำเนินงานโครงการของเทศบาล ดังนั้น การดำเนินงานจึงต้องสร้างความรู้ความเข้าใจกับประชาชนและประสานบุคคลที่มีแนวความคิดเห็นเป็นไปในทิศทางเดียวกับเทศบาลช่วยดำเนินการเพื่อให้กิจกรรมต่างๆ
มีความยั่งยืน

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมาธิการ เทศบาลควรอบรมความรู้เกี่ยวกับการช่วยชีวิตเบื้องต้นให้แก่เจ้าหน้าที่ เพิ่มการติดตั้งจุดให้บริการเครื่องกระตุ้นกล้ามเนื้อหัวใจด้วยกระแสไฟฟ้าอัตโนมัติ(AED)
เพื่อใช้ในการช่วยชีวิตฉุกเฉินและควรสอนให้ประชาชนเป็นคนดีเก่ง รอบรู้ สุขภาพดี

ร่วมแสดงความคิดเห็นได้ที่คณะกรรมาธิการสังคม กิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ด้อยโอกาส สภานิติบัญญัติ
แห่งชาติ โทร.๐ ๒๘๓๑ ๙๒๒๕-๖ โทรสาร ๐ ๒๘๓๑ ๙๒๒๖