สัปดาห์ก่อน เราพูดกันถึงประเด็นเมื่อสัตว์เลี้ยงมาอยู่กับเราแล้ว มาสัปดาห์นี้ เราจะคุยกันต่อในประเด็นที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องพาสัตว์ไปพบสัตวแพทย์ 

เจ้าของสัตว์ต้องพาสัตว์เลี้ยงไปพบหมอเมื่อไร 

1.เมื่อครบกำหนดการให้วัคซีนป้องกันโรคต่างๆ ยาถ่ายพยาธิ ยาควบคุมเห็บหมัด ยาป้องกันพยาธิหนอนหัวใจ ในปัจจุบันนั้น กลุ่มของยาป้องกันโรคข้างต้นจะอยู่ในรูปยากิน ยาหยอดที่ผิวหนัง และแบบฉีด ซึ่งช่วยให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงสะดวกสบายมากขึ้น เมื่อเวลาถึงกำหนดต้องถ่ายพยาธิ หรือให้ยาป้องกันพยาธิหัวใจ จึงไม่ต้องพาสัตว์เลี้ยงไปโรงพยาบาล แต่สามารถซื้อยาไปใช้กับสัตว์ได้เอง แต่มีข้อแม้สำคัญคือเจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องมีข้อมูลน้ำหนักสัตว์ที่ชัดเจน เพื่อให้เลือกขนาดของยาได้เหมาะสมกับน้ำหนักสัตว์ ย้ำว่าไม่ควรซื้อยากำจัดเห็บหมัดที่ไม่ขึ้นทะเบียน เพราะอาจเป็นยาปลอม ซึ่งเป็นอันตรายอย่างร้ายแรงกับสัตว์เลี้ยง และอาจทำให้สัตว์เสียชีวิต การซื้อหายากลุ่มนี้จึงควรระมัดระวังยาปลอม แนะนำว่าควรซื้อจากคลินิกสัตวแพทย์ หรือร้านขายยาสัตว์ที่ไว้ใจได้

2.ไปพบสัตวแพทย์ตามกำหนดนัด โดยเฉพาะนัดตรวจโรคซึ่งสัตวแพทย์จะนัดติดตามอาการ และนัดตรวจเลือด เอกซเรย์ หรือการตรวจอื่นๆ ที่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ โดยเฉพาะกลุ่มโรคมีความจำเป็น ต้องติดตามผลเลือดเป็นประจำ เช่น โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease,CKD) จำเป็นต้องติดตามดูความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) ระดับเม็ดเลือดแดงอัดแน่น (PCV) ค่าการทำงานของไต ค่าของเสียในร่างกาย ระดับโปรตีนในเลือด อิเล็กโทรไลท์ต่างๆ ตรวจปัสสาวะ และวัดความดัน เพื่อปรับยาให้เหมาะสมกับอาการโรคของสัตว์เลี้ยง และหากเป็นโรคหัวใจ ก็ต้องติดตามอาการใกล้ชิด และต้องให้ยาอย่างเหมาะสม รวมถึงการติดตามค่าทำงานของไต ระดับโปรตีนในเลือด หรือหมอนัดเอกเรย์ปอด ตรวจด้วยเครื่องใช้คลื่นความถึ่สูง (Echocardiogarphy)

3.เมื่อสัตว์มีอาการเจ็บป่วย เช่น ซึม กินอาหารได้น้อยกว่าปกติ อาเจียน ท้องเสีย หายใจลำบาก มีอาการชัก ลุกเดินลำบาก ร้องโวยวายครวญครางเมื่อขยับตัว หรือมีสิ่งผิดปกติไปจากการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น กินน้ำมาก ฉี่มาก กินอาหารได้ปกติ แต่น้ำหนักตัวลดลง เป็นต้น

4.กลุ่มสัตว์ที่ได้รับอุบัติเหตุ หรือมีภาวะเสี่ยงต่อการเสียชีวิต เช่น ถูกรถชน ตกจากที่สูง เช่น ตกตึก ตกบันได กินสิ่งแปลกปลอม มีช่องท้องขยายใหญ่มาก จนมีภาวะหายใจลำบาก เป็นต้น 

ข้อมูลที่สัตวแพทย์ต้องการ เมื่อนำสัตว์เลี้ยงไปพบหมอ

1.อายุสัตว์ ประวัติการฉีดวัคซีนป้องกันโรคต่างๆ การถ่ายพยาธิ ข้อมูลประวัติทำหมัน 

สภาพพื้นที่เลี้ยงดู สภาพแวดล้อม เช่น อยู่ในที่ซึ่งมีกลิ่นหรือควันหนาแน่น ประวัติการกินอาหาร  และการขับถ่าย 

2.ข้อมูลของการเจ็บป่วย ทั้งในอดีตและปัจจุบัน เช่น อาเจียน ท้องเสีย ลักษณะของอาเจียนเป็นอย่างไร มีสีอะไร อาเจียนหลังจากกินอาหารไปแล้วกี่นาที ความถี่ของการอาเจียน 

ท้องเสีย ลักษณะสิ่งขับถ่ายมีลักษณะอย่างไร สีอะไร ความถี่ การปวดเบ่งขณะถ่าย มีโรคประจำที่เป็นอยู่แต่เดิมอะไรบ้าง ข้อมูลการให้ยาในปัจจุบัน มีโรคลมชักหรือไม่ หากมีต้องตอบได้ว่าชัก บ่อยแค่ไหนลักษณะการชักเป็นอย่างไร ในช่วงการนอนมีอาการอย่างไรบ้าง สำหรับสัตว์ป่วยที่มีปัญหาโรคลมชักอยู่แล้ว ต้องนำประวัติข้อมูลการให้ยาตามวงรอบปกติให้กับสัตวแพทย์ด้วย และต้องตอบได้ว่ามีการติดตามระดับยาในเลือดอยู่เป็นประจำทุก 4-6 เดือน หรือไม่ 

3.ประวัติการได้รับอุบัติเหตุ ได้รับอุบัติเหตุแล้วมีอาการผิดปกติอะไรบ้าง อาการผิดปกติเกิดขึ้นบ่อยและยาวนานแค่ไหน 

ข้อมูลทั้งหมดจากข้างต้นนั้น จะทำให้สัตวแพทย์สามารถวินิจฉัยแยกโรคได้รวดเร็วยิ่งขึ้น และเลือกใช้เครื่องมืออุปกรณ์เพื่อวินิจฉัยรักษาโรคได้ดีมากขึ้น เช่น ผลตรวจเลือด ผลเอกซเรย์ ผลอัลตราซาวนด์ หรือการตรวจอื่นๆ ที่ใช้เครื่องมือที่มีความจำเพาะเจาะจง 

ขอย้ำว่า ข้อมูลจากเจ้าของสัตว์เลี้ยงเป็นประโยชน์มากสำหรับสัตวแพทย์ ปัจจุบันสัตวแพทย์มักแนะนำเจ้าของสัตว์ให้เก็บข้อมูลสัตว์โดยใช้โทรศัพท์มือถือถ่ายคลิป ถ่ายรูป อาการต่างๆ ของสัตว์ อย่าง ภาวะชัก หมอมักขอให้เจ้าของถ่ายคลิปวีดีโอเพื่อให้หมอใช้วินิจฉัยอาการชัก เพื่อจะได้รักษาได้อย่างถูกต้อง และเพื่อให้ยาได้ตรงกับอาการ อันจะช่วยชีวิตสัตว์ได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้คลิปที่ถ่ายโดยโทรศัพท์มือถือจะช่วยบอกสิ่งผิดปกติต่างๆ ของสัตว์ได้ด้วย เช่น หายใจสะดวกหรือติดขัด ไอมากไหม 

ข้อมูลที่ชัดเจนที่สัตวแพทย์ได้จากเจ้าของสัตว์จะช่วยให้การวินิจฉัย รักษาสัตว์ได้ดีและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อย่าลืมว่าเพราะสัตว์เลี้ยงพูดสื่อสารโดยตรงกับสัตวแพทย์ไม่ได้ เจ้าของสัตว์จึงต้องใส่ใจรายละเอียดต่างๆ ของสัตว์ให้ดี แล้วแจ้งให้หมอทราบ เพื่อเราจะได้ช่วยกันดูแลสัตว์เลี้ยงให้มีสุขภาพดี 

น.สพ.นนทษิต ชุติญาณวัฒน์ 

รองคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ สื่อสารองค์กรและกิจกรรมเพื่อสังคม 

คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์