เจ้าของสัตว์เลี้ยงจำนวนไม่น้อยมีความเชื่อว่า ถ้าสุนัขหรือแมวยังกินอาหารได้ วิ่งเล่นได้ ไม่มีอาการผิดปกติ ก็แสดงว่าสุขภาพแข็งแรง แต่ความเชื่อนี้อาจไม่ถูกต้องเสมอไป เพราะในทางสัตวแพทย์ มีโรคหลายชนิดค่อย ๆ พัฒนาเป็นโรคได้ โดยใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี โดยสัตว์เลี้ยงยังดูปกติในสายตาของเจ้าของ แต่ต้องไม่ลืมว่าสัตว์เลี้ยงมีสัญชาตญาณปกปิดความเจ็บป่วย ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษในธรรมชาติ เพราะการแสดงความอ่อนแอทำให้ตกเป็นเป้าของผู้ล่า เพราะฉะนั้นสุนัขและแมวจึงเริ่มแสดงอาการให้เห็น เมื่อร่างกายไม่สามารถชดเชยอาการผิดปกติได้ต่อไป แต่เมื่อสุดท้ายเจ้าของสังเกตเห็นอาการป่วย ก็หมายความว่าสัตว์อาจอยู่ในอาการป่วยขั้นรุนแรงเสียแล้ว

ดังนั้น การพาสัตว์ไปตรวจสุขภาพประจำปีจึงสำคัญมาก ไม่ใช่เพียงเพื่อค้นหาว่าสัตว์กำลังมีอาการป่วยหรือไม่ แต่เป็นการตรวจหาความผิดปกติในระยะเริ่มแรก ก่อนเกิดอาการรุนแรง และเพื่อให้สามารถรักษาโรค หรือชะลอการดำเนินของโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การตรวจสุขภาพประจำปี ประกอบด้วยอะไรบ้าง ซึ่งหลายคนเข้าใจว่าการตรวจสุขภาพสัตว์คือการตรวจเลือดเพียงอย่างเดียว แต่ความจริงคือการประเมินสุขภาพแบบครบถ้วน ประกอบด้วยหลายขั้นตอน ได้แก่

• ซักประวัติ ทั้งเรื่องอาหาร การดื่มน้ำ การขับถ่าย น้ำหนักตัว พฤติกรรม การออกกำลังกาย และประวัติการได้รับยา
• ตรวจร่างกายโดยละเอียด เริ่มจากการประเมินสภาพร่างกาย น้ำหนักตัว กล้ามเนื้อ ฟัน เหงือก หู ดวงตา ผิวหนัง ต่อมน้ำเหลือง ช่องท้อง หัวใจ และระบบทางเดินหายใจ
• ตรวจเลือดเพื่อประเมินเม็ดเลือด การทำงานของตับ ไต ระดับน้ำตาล โปรตีน เกลือแร่ และค่าทางชีวเคมีอื่นๆ
• ตรวจปัสสาวะ เพื่อประเมินการทำงานของไต การติดเชื้อ ผลึกนิ่ว และภาวะโปรตีนรั่ว
• ตรวจอุจจาระ เพื่อค้นหาพยาธิหรือความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร
• สำหรับสัตว์สูงวัยหรือสัตว์ที่มีความเสี่ยง จำเป็นต้องเอกซเรย์ อัลตราซาวนด์ ตรวจความดันโลหิต และตรวจหัวใจเพิ่มเติม การตรวจแต่ละรายการจะเลือกตามอายุ พันธุ์ โรคประจำตัว และปัจจัยเสี่ยงของสัตว์แต่ละตัว

(อ่านต่อตอนที่สอง สัปดาห์หน้า)

 น.สพ.นนทษิต ชุติญาณวัฒน์

หน่วยกิจการพิเศษ โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน