ปัจจุบันสัตว์เลี้ยงมีสถานภาพเป็นสมาชิกของครอบครัวผู้รักสัตว์ เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องการให้สัตว์ของตนมีความสุข มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง จึงพาสัตว์ไปออกกำลังกาย ดูแลเรื่องอาหารการกินอย่างดีเพื่อให้ได้รับสารอาหารที่เหมาะสม แล้วพาสัตว์เลี้ยงไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ แต่มีสิ่งหนึ่งที่อยากเรียนให้ทราบคือ อย่าลืมดูแลรักษาสุขภาพช่องปากของสัตว์เลี้ยงด้วย

สำหรับสุนัขและแมวพบว่ามีโรคทางทันตกรรมได้ ถ้าหากไม่ได้รับการดูแลสุขภาพช่องปากอย่างเหมาะสม โรคทางทันตกรรมที่พบบ่อยในสัตว์เลี้ยง ได้แก่ โรคเหงือกและปริทันต์อักเสบ พบว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของสุนัข และ70 เปอร์เซ็นต์ของแมว เป็นโรคเหงือกและปริทันต์อักเสบ เมื่ออายุประมาณ 2 ปี 

สาเหตุของโรคเหงือกและปริทันต์อักเสบเกิดจากการสะสมของแบคทีเรียในคราบน้ำลายภายในช่องปาก แล้วกลายเป็นแผ่นคราบจุลินทรีย์ยึดเกาะบริเวณผิวฟันและร่องเหงือก เมื่อเวลาผ่านไปนานๆ แผ่นคราบจุลินทรีย์ได้เกิดการตกตะกอนของแร่ธาตุ แล้วกลายเป็นหินน้ำลาย แล้วส่งผลให้สัตว์เลี้ยงมีกลิ่นปาก เจ็บปาก กินอาหารได้ลำบาก ฟันโยกและฟันหลุดในที่สุด 

นอกจากนี้แบคทีเรียที่สะสมอยู่ในช่องปากยังทำให้มีการติดเชื้อที่สามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ ของร่างกาย แล้วก่อให้เกิดโรคต่างๆ เช่น โรคหัวใจ โรคไต และโรคตับ เป็นต้น 

การดูแลสุขภาพช่องปากของสัตว์เลี้ยงอย่างเหมาะสม ช่วยป้องกันและรักษาโรคเหงือกและปริทันต์อักเสบในสัตว์เลี้ยงได้ โดยวิธีการต่างๆ ดังนี้

1. แปรงฟันให้สัตว์เลี้ยงอย่างน้อยวันละ 1 ครั้งโดยใช้ยาสีฟันสำหรับสำหรับสัตว์เลี้ยง ซึ่งไม่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์ และซอร์บิทอลที่เป็นพิษกับสัตว์ ยาสีฟันของสัตว์เลี้ยงสามารถกลืนได้โดยปราศจากอันตราย เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรเริ่มฝึกแปรงฟันเมื่อฟันแท้ของสัตว์เลี้ยงขึ้น ที่อายุประมาณ 6-9 เดือน

2. ให้ของเล่นและขนมขัดฟันที่ออกแบบมาเพื่อทำความสะอาดฟัน จะช่วยลดการสะสมของแผ่นคราบจุลินทรีย์และหินน้ำลาย ของเล่นและขนมขัดฟันที่ดีต้องไม่แข็งเกินไป จนทำให้สัตว์เลี้ยงฟันแตกจากการเคี้ยว

3. ให้อาหารที่เหมาะสมกับสัตว์เลี้ยง อาหารแห้งจะส่งผลต่อสุขภาพช่องปากของสัตว์เลี้ยงดีกว่าอาหารเปียก โดยเฉพาะอาหารแห้งทางทันตกรรมที่มีขนาดและพื้นผิวของเม็ดที่ใหญ่ เมื่อสัตว์เลี้ยงเคี้ยวจะเกิดการขัดสีกับผิวฟันลดการสะสมของคราบอาหารและแผ่นคราบจุลินทรีย์ได้ดีกว่าอาหารเปียก 

4. พาสัตว์เลี้ยงไปตรวจสุขภาพช่องปากกับสัตวแพทย์เป็นประจำทุก 6 เดือน หรือ 1 ปี เพื่อตรวจประเมินสุขภาพช่องปากเบื้องต้น หากพบว่าสัตว์เลี้ยงมีปัญหาหรือความผิดปกติของช่องปากควรพามาพบสัตวแพทย์ทันที

น.สพ.จักรินทร์ สัทธาธรรม 

หัวหน้าหน่วยทันตกรรมและศัลยกรรมช่องปาก  

โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน