ก้อนเนื้อเล็ก ๆ ที่เต้านมของสุนัขหรือแมว อาจไม่ใช่แค่ก้อนไขมันธรรมดาอย่างที่หลายคนคิด แต่อาจเป็นสัญญาณของโรคเนื้องอกเต้านม ซึ่งพบได้บ่อย โดยเฉพาะในสัตว์เพศเมียที่ยังไม่ได้ทำหมัน หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจลุกลามแล้วทำให้สัตว์เลี้ยงตายได้

ในสุนัข มักพบเนื้องอกเต้านมเมื่ออายุเกิน 5 ปี โดยมีทั้งชนิดไม่ร้ายแรง (เนื้องอกธรรมดา) และชนิดร้ายแรง (มะเร็ง)
ส่วนในแมว มักพบในช่วงอายุ 10–12 ปี และมีแนวโน้มสูงที่จะเป็นเนื้อร้าย หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เนื้องอกจะเจริญเติบโตและแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น ๆ เช่น ต่อมน้ำเหลือง ปอด

การทำหมันตั้งแต่ยังอายุน้อยเป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพสูง โดยเฉพาะหากทำก่อนอายุ 6 เดือน งานวิจัยพบว่า การทำหมันก่อนอายุ 6 เดือนสามารถลดความเสี่ยงของเนื้องอกเต้านมในแมวได้มากถึง 91 เปอร์เซ็นต์ และยังช่วยลดความเสี่ยงในสุนัขได้อย่างมาก โดยเฉพาะหากทำก่อนสัตว์เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์

อาการที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่ ก้อนแข็งบริเวณเต้านม อาการเจ็บเมื่อสัมผัส หรือสัตว์เลียบริเวณดังกล่าวบ่อยผิดปกติ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพาสัตว์ไปพบสัตวแพทย์

การวินิจฉัยจากสัตวแพทย์ จะเริ่มจากการสอบถามประวัติ ระยะเวลาที่พบก้อนเนื้อ ความเร็วในการโตของก้อนเนื้อ การตรวจร่างกาย การคลำก้อนเนื้อและต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง รวมถึงการอัลตราซาวด์ การตรวจเลือด และการเอกซเรย์ช่องอกในสัตว์ที่มีอายุมาก และหรือกลุ่มที่เสี่ยงต่อการแพร่กระจายของก้อนเนื้อไปยังปอด

การรักษาหลักคือการผ่าตัดนำก้อนเนื้อออก โดยสัตวแพทย์จะส่งชิ้นเนื้อไปตรวจเพื่อยืนยันชนิดของก้อนเนื้อ หากพบว่าเป็นมะเร็ง อาจต้องมีการให้เคมีบำบัดเพิ่มเติม เพื่อควบคุมการแพร่กระจายและลดโอกาสการเกิดซ้ำ

สัตว์เลี้ยงไม่สามารถบอกเราได้เมื่อเจ็บป่วย การหมั่นสังเกต พาไปตรวจสุขภาพ และใส่ใจในรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ บนร่างกายพวกเขา คือสิ่งสำคัญที่เจ้าของสามารถมอบให้ เพื่อให้พวกเขามีชีวิตที่แข็งแรง และอยู่เคียงข้างเราไปได้นานที่สุด

ผศ. สพ.ญ. ดร. ชื่นสุมน ลิ้มมานนท์ ภาควิชาเวชศาสตร์คลินิกสัตว์เลี้ยง คณะสัตวแพทยศาสตร์ หัวหน้าศูนย์ระบบสืบพันธุ์ โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน