สวัสดีครับสัปดาห์นี้ หมอมีเรื่องมาเล่าให้ฟัง ซึ่งเป็นเรื่องที่ได้มาจากการออกตรวจอายุรกรรมสัตว์เมื่อเร็ว ๆ นี้ โดยหมอได้พบว่าสุนัขมีปัญหาขนบาง โดยเป็นกลุ่มความผิดปกติของโรคผิวหนัง พบในสุนัขหลายสายพันธุ์ แต่ที่พบบ่อยมากคือในกลุ่มสุนัขพันธุ์เล็ก เช่น ปอมเปอเรเนียน ซึ่งในสายพันธุ์กลุ่มนี้จะมีความไวต่อภาวะโรคผิวหนัง หรือกลุ่มอาการที่ขนบาง หรือขนร่วง ที่เรียกว่า Alopecia X ซึ่งเป็นภาวะขนร่วงที่ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด (idiopathic alopecia) แต่พบได้บ่อยในสุนัขบางสายพันธุ์ อาทิ กลุ่มสไปท์ และพันธุ์ขนยาว เช่น Pomeranian, Chow Chow, Samoyed, Keeshond และ Siberian Husky

แต่เดิมโรคนี้ถูกเรียกด้วยชื่อต่าง ๆ เช่น Growth hormone–responsive alopecia, Adult-onset hyposomatotropism, Pseudo-Cushing alopecia หรือ Black skin disease แต่ปัจจุบันใช้ชื่อรวมว่า “Alopecia X” เพื่อสะท้อนความไม่ชัดเจนของสาเหตุการเกิดโรค

กลไกของโรคยังไม่เป็นที่ยืนยัน แต่มีทฤษฎีที่ได้รับการยอมรับมากที่สุด ได้แก่ ความผิดปกติของวงจรเส้นขน (Hair cycle arrest) เส้นขนของสุนัขอยู่ในระยะ telogen คือระยะที่เส้นขนของสัตว์อยู่ในระยะพักตัว แต่ พักมากจนผิดปกติ ทำให้ไม่มีการเจริญเติบโตของขนใหม่

ความไวแบบผิดปกติต่อฮอร์โมนเพศและฮอร์โมนต่อมหมวกไต สัตว์บางรายแสดงความผิดปกติของการตอบสนองต่อ sex hormones หรือ adrenal hormones แม้ผลเลือดอยู่ในช่วงปกติ แต่อาจพบความผิดปกติทางพันธุกรรม โดยสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง มีข้อบ่งชี้ว่าโรคนี้อาจมีองค์ประกอบด้านพันธุกรรมเกี่ยวข้อง ความผิดปกติของเอนไซม์หรือโปรตีนของผิวหนัง

มีรายงานว่าค่าการแสดงออกของปัจจัยการเจริญหรือการงอกของขนบางชนิดผิดปกติไป เช่น IGF-1 และ fibroblast growth factor (Fibroblast :ไฟโบรบลาสต์ คือ เซลล์ชนิดหนึ่งในร่างกายที่เป็นส่วนประกอบหลักของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน มีหน้าที่ผลิตสารที่สำคัญอย่าง คอลลาเจน และ อิลาสติน ซึ่งช่วยเสริมความแข็งแรงและความยืดหยุ่นให้กับผิวหนัง และอวัยวะต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการซ่อมแซมและสมานบาดแผล) จึงมีอาการที่พบในลักษณะทางคลินิกจำเพาะของ Alopecia X ได้แก่ เริ่มจากขนเส้นอ่อน (primary hairs) ร่วงก่อน แล้วตามด้วยขนชั้นล่าง ผิวหนังบริเวณที่ร่วงกลายเป็นสีเข้ม (hyperpigmentation) พบมากบริเวณลำตัว ด้านข้างสะโพก คอ หาง แต่เส้นขนบนหัวและขาจะยังคงอยู่ โดยสัตว์ไม่มีอาการคัน และไม่มีการอักเสบ มักพบในสุนัขอายุ 1–4 ปี เป็นส่วนใหญ่ โดยพบว่าสัตว์มีสุขภาพโดยรวมปกติดี

(อ่านต่อสัปดาห์หน้า)

น.สพ. นนทษิต ชุติญาณวัฒน์

โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน