เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2569 พล.ท.วันชนะ สวัสดี รองโฆษกกองบัญชาการกองทัพไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Wanchana Sawasdee ระบุว่า Episode 4: โลกคู่ขนาน: จาก "น้ำมัน" เวเนซุเอลา สู่ "สัมปทาน" กัมพูชา – เมื่อประเทศกลายเป็นธุรกิจครอบครัว

(Parallel Worlds: From Venezuela's Oil to Cambodia's Concessions – When Nations Become Family Businesses)

การล่มสลายของ นิโคลัส มาดูโร ไม่ใช่แค่จุดจบของเผด็จการคนหนึ่งในลาตินอเมริกา แต่มันคือ "กรณีศึกษา" (Case Study) ที่สั่นสะเทือนมาถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้... โดยเฉพาะเมื่อเรามองข้ามพรมแดนไปยังเพื่อนบ้านใกล้ชิดอย่างกัมพูชา

แม้ภูมิศาสตร์จะห่างไกล แต่ในเชิงรัฐศาสตร์ (Political Science) ระบอบของ มาดูโร (Maduro's Regime) และ ฮุนเซน (Hun Sen's Regime) มี "DNA" ที่เหมือนกันอย่างน่าตกใจ นั่นคือการเปลี่ยนประเทศให้กลายเป็น "สมบัติส่วนตัว" (State Capture) ภายใต้โมเดลที่เรียกว่า "Kleptocracy" (โจราธิปไตย หรือ รัฐที่ปกครองโดยกลุ่มคนที่มุ่งกอบโกยทรัพยากร)

1. ทรัพยากรชาติเพื่อ "วงศาคณาญาติ" (Resources for the Inner Circle) หัวใจของทั้งสองระบอบ ไม่ใช่การสร้างชาติ แต่คือการ "ดูดซับทรัพยากร" (Extraction) ไปหล่อเลี้ยงฐานอำนาจของตนเอง:

Venezuela: มาดูโรใช้บริษัทน้ำมันแห่งชาติ PDVSA เป็นกระปุกออมสินส่วนตัว รายได้มหาศาลไม่ได้ถูกนำไปพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แต่ถูกผันไปสู่กระเป๋าของนายพลและคนใกล้ชิด เพื่อซื้อความจงรักภักดี (Buying Loyalty) จนสุดท้าย "อุตสาหกรรมน้ำมัน" ที่เคยรุ่งเรืองก็พังทลายเพราะขาดการดูแล

Cambodia: ในกัมพูชา ทรัพยากรที่ถูกผลาญไม่ใช่แค่น้ำมัน แต่คือ "ที่ดิน, ป่าไม้ และสัมปทาน" (Land, Timber, and Concessions) ตระกูลฮุนและกลุ่มทุนพวกพ้อง (Cronies) ผูกขาดสัมปทานที่ดินทางเศรษฐกิจ (ELCs) การขุดทราย และโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ โดยที่ผลประโยชน์แทบไม่ตกถึงมือชาวบ้านตาดำๆ

2. กองทัพพาณิชย์ และ ระบบอุปถัมภ์ (Commercialized Military & Patronage) ทั้งสองระบอบดำรงอยู่ได้ด้วยการดึงกองทัพเข้ามาเป็น "หุ้นส่วนทางธุรกิจ":

นายพลในเวเนซุเอลาได้รับสิทธิ์ในการคุมบ่อน้ำมันและธุรกิจอาหาร

นายพลในกัมพูชา (ซึ่งหลายคนเป็นเครือญาติฮุนเซน) กลายเป็นเจ้าของอาณาจักรธุรกิจผูกขาด ตั้งแต่คาสิโนไปจนถึงการขนส่ง

ผลลัพธ์คือ กองทัพไม่ได้มีไว้เพื่อ "รบ" ป้องกันประเทศ แต่มีไว้เพื่อ "ปกป้องผลประโยชน์ของตระกูลผู้นำ"

3. การสืบทอดอำนาจทางสายเลือด (Dynastic Succession) สิ่งที่น่าจับตามองคือ ความพยายามในการสร้าง "ตระกูลทางการเมือง" (Political Dynasty):

ฮุนเซนพยายามส่งต่ออำนาจให้ลูกชาย ฮุน มาเนต (Hun Manet) โดยวางรากฐานมากว่าทศวรรษ เพื่อการันตีว่าทรัพย์สินและความปลอดภัยของตระกูลจะยังคงอยู่

มาดูโร (แม้จะรับช่วงต่อจากชาเวซ) ก็พยายามปูทางให้ลูกชาย (Nicolasito) และภรรยา (Cilia Flores) เข้ามามีบทบาทสูงในสภาและกองทัพ เพื่อเตรียมสืบทอดอำนาจเช่นกัน แต่ "เกม" ของเขาจบลงเสียก่อน

บทสรุป: จุดจบของรัฐที่ "กินตัวเอง" และผลกระทบต่อไทย บทเรียนจากเวเนซุเอลาสอนให้รู้ว่า ระบอบที่มุ่งแต่กอบโกยทรัพยากรเข้าสู่ "คนกลุ่มเดียว" (Elite Capture) นั้นเปราะบางกว่าที่คิด เมื่อทรัพยากรเริ่มหมด หรือผู้นำสูงสุดเพลี่ยงพล้ำ ระบบอุปถัมภ์ที่ดูแข็งแกร่งจะพังครืนลงมาเหมือนโดมิโน เพราะมันไม่ได้สร้างบนศรัทธา แต่สร้างบน "ผลประโยชน์"

สำหรับประเทศไทย การมีเพื่อนบ้านที่ปกครองด้วยระบอบเช่นนี้ ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะความไร้เสถียรภาพของพวกเขา (เมื่อวันนั้นมาถึง) ย่อมส่งผลกระทบต่อชายแดนและความมั่นคงของเราอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ครับ

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า พี่น้องชาวกัมพูชาจะได้ถอดบทเรียนจากกรณีศึกษาอันเจ็บปวดในเวเนซุเอลา ไม่มากก็น้อยครับ ว่าประเทศที่ถูกกัดกินโดยผู้นำเพียงกลุ่มเดียว สุดท้ายแล้วจะมีจุดจบอย่างไร

- 006