อาจารย์คณะครุศาสตร์ จุฬาฯ คิดค้น OSener ชุดกิจกรรมศิลปะเพื่อสร้างประสบการณ์ด้านสุนทรียะสำหรับผู้ใหญ่วัย 50+ และผู้สูงอายุ เพื่อฝึกทักษะการสังเกต การรับรู้ และความไวทางสุนทรียะ ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ช่วยป้องกัน/คลายความเหงา ซึมเศร้า และชะลอภาวะสมองเสื่อม

ในงาน The 11th International Exhibition of Inventions (IEI 2025) ที่จัดขึ้นเมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ณ นครกวางโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน บูธ OSener: Smart Aging with Aesthetic Sensitivity ได้รับความสนใจจากผู้เข้าชมงานเป็นจำนวนมาก ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ และผู้สูงวัยต่างแวะเวียนกันเข้ามาสนุกกับชุดเกมและกิจกรรมศิลปะ OSener อาทิ วาดเส้นตัวฉันในแบบที่เป็น กลิ่นนี้มีความทรงจำ และแผนที่ความสุขของฉัน

รศ.ดร.ขนบพร แสงวณิช สาขาวิชาศิลปศึกษา ภาควิชาศิลปะ ดนตรีและนาฏศิลป์ศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เจ้าของผลงาน OSener เล่าบรรยากาศส่วนหนึ่งที่บูธว่า ผู้ร่วมกิจกรรมบางคน พอได้ทำกิจกรรมวาดเส้นตัวฉันแล้ว บอกว่าเขารู้สึกขำเมื่อเห็นใบหน้าตัวเอง เขาไม่เคยสังเกตตัวเองมาก่อนว่ามีไฝฝ้าบนหน้า หรือตาทั้งสองข้างไม่เท่ากัน นอกจากนี้ในกิจกรรมศิลปะแผนที่ความสุขของฉัน ผู้เข้าร่วมกิจกรรมหัวเราะและรู้สึกสนุกสนานระหว่างที่ทำกิจกรรมร่วมกัน เราก็รู้สึกสนุกไปด้วยที่ได้แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึกเกี่ยวกับอาหารที่ชอบให้กันและกันฟัง

บรรยากาศแห่งความสนุกสนานที่เกิดขึ้นในบูธ OSener เป็นสิ่งที่ยืนยันได้เป็นอย่างดีว่า “ศิลปะเป็นเครื่องมืออันทรงพลังในการสร้างปฏิสัมพันธ์(ไม่ว่าจะชาติหรือภาษาใด)”

“ศิลปะเป็นสะพานที่พาเราก้าวข้ามความต่างทางภาษาและวัย นอกจากนี้ ศิลปะยังเป็นกระบวนการในการสร้างพลังทางจิตใจ/สร้างพลังบวกทางใจ คลายความเหงาและอาการซึมเศร้า ที่สำคัญอาจมีส่วนชะลอภาวะสมองเสื่อมได้อีกด้วย” รศ. ดร.ขนบพร ได้กล่าวถึงวัตถุประสงค์ในการคิดค้นและออกแบบ OSener ชุดกิจกรรมศิลปะเพื่อประสบการณ์สุนทรียะสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงวัย (50+) ไว้ ซึ่งนวัตกรรมจากประเทศไทยครั้งนี้เป็นผลงานที่ได้รับรางวัลเหรียญทองจากงานประกวด International Exhibition of Inventions ครั้งที่ 11 และยังได้รับรางวัลพิเศษจาก Indonesian Invention and Innovation Promotion Association (INNOPA) ซึ่งเป็นองค์กรด้านนวัตกรรมของสาธารณรัฐอินโดนีเซียและมีผู้แทนจากองค์กรมามอบรางวัลให้ในเวทีแห่งนี้ด้วย

OSener มาจากคำว่า Observation Sensibility Energy หมายถึง การเสริมสร้างพลังชีวิตใหม่ รศ.ดร. ขนบพร ตั้งใจออกแบบมาเพื่อเสริมสร้างประสบการณ์ทางสุนทรียะให้กับผู้ใหญ่ (50+) และผู้สูงวัยโดยเฉพาะ

“จากประสบการณ์ที่ทำวิจัยและการไปสังเกตผู้สูงวัยที่ศูนย์ฝึกสมองและศูนย์สุขภาพที่ดูแลผู้ใหญ่และผู้สูงวัย เห็นได้ชัดว่าทั้งผู้ใหญ่และผู้สูงวัยต้องการความสุข สนุกสนาน เหมือนคนในวัยอื่นๆ จึงอยากหาช่องทางให้ผู้ใหญ่และผู้สูงวัยได้สื่อสาร สำรวจ อารมณ์ ความรู้สึกของตัวเองว่าเขาทำอะไรถึงมีความสุข”

สำหรับผู้สูงวัย การกระตุ้นประสาทสัมผัส อารมณ์ ความคิด ตลอดจนความสัมพันธ์กับผู้คนและสิ่งแวดล้อมรอบตัวเป็นสิ่งสำคัญ รศ.ดร.ขนบพร จึงออกแบบ OSener ให้เป็นชุดกิจกรรมที่มีความหลากหลาย ได้แก่ 1.Draw a Line with My Identity (วาดเส้น…ตัวฉันในแบบที่เป็น) , 2.Smell & Tell Memory Game (กลิ่นนี้…มีความทรงจำ) , 3.My Happiness Map (แผนที่…ความสุขของฉัน)

“ทุกคนสามารถสนุกกับกิจกรรมศิลปะทั้ง 3 กิจกรรมได้โดยไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานหรือทักษะทางศิลปะมาก่อน แต่ละกิจกรรมใช้เวลาเล่นไม่นานและไม่ยากเลย”

รศ.ดร.ขนบพร กล่าวเสริมว่า ชุดกิจกรรมศิลปะ OSener สามารถทำกิจกรรมโดยลำพังก็ได้ เล่น 2-5 คนก็สนุก ยิ่งถ้ามีผู้นํากิจกรรม เช่น ครูศิลปะ นักจัดกิจกรรม นักกิจกรรมบําบัด ก็จะเพิ่มความสนุกสนานและส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกันได้เป็นอย่างดีด้วย

“ผู้ใช้ชุดกิจกรรมศิลปะ OSener จะได้ฝึกฝนทักษะสำคัญ 3 ด้าน กล่าวคือ การสังเกต (Observation) ฝึกการมองเห็นรายละเอียดรอบตัวอย่างตั้งใจ , การรับรู้ (Awareness) สร้างความตระหนักรู้ ทั้งภายในตนเองและรับรู้ถึงสิ่งแวดล้อมรอบตัว , การคิดวิเคราะห์และการตัดสินใจ (Cognitive Function) กระตุ้นสมองผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ต่างๆ  เพื่อเสริมสร้างสุขภาวะของผู้ใหญ่วัย 50+ ทั้งทางร่างกาย อารมณ์ สังคมและปัญญา” รศ.ดร.ขนบพร กล่าวและว่า ชุดกิจกรรม OSener เหมาะกับการนําไปใช้ในศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาล (แผนกผู้สูงอายุ) บ้านพักคนชรา ศูนย์พัฒนาสมอง ตลอดจนองค์กรศิลปะและฝ่ายพัฒนาบุคลากรของบริษัทเอกชน ที่สนใจสร้างเสริมสุขภาวะ การเข้าสังคม และการเห็นคุณค่าของตัวเองของผู้ใหญ่ก่อนสูงวัย (50+) และผู้สูงอายุ

“ชุดกิจกรรม OSener จะช่วยให้ผู้เล่นสังเกตตัวเอง ฝึกประสาทสัมผัสช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับครอบครัวและกลุ่มเพื่อน ให้ทั้งผู้ใหญ่วัยก่อนเกษียณและผู้สูงอายุได้มีสุขภาวะและมีคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถใช้ชีวิตกับครอบครัวและผู้คนรอบข้างได้อย่างมีความสุขมากขึ้น” รศ.ดร.ขนบพร กล่าวทิ้งท้าย