ที่เมียนมาอีกครั้งที่เราได้มีโอกาสเดินทางไปทางทิศใต้ คราวนี้ไปในภาค (region) ที่คนไทยเรารู้จักดีและเรียกติดปากว่า “ตะนาวศรี”ท่านผู้อ่านยังจำได้อยู่นะครับว่าเมียนมาแบ่งการปกครองเป็นรัฐ (state) กับภาค ต่างกันอย่างไรผมขออนุญาตไม่อธิบายซ้ำครับ ผมมานั่งนึกในใจว่าคำว่าตะนาวศรีที่คนไทยเรียกมาจากไหนหนอ ยังค้นไม่เจอ ทั้งนี้เพราะเมียนมา เขาไม่เรียกอย่างนี้ ภาษาอังกฤษสะกดว่า Tanintharyi โอ้ย อ่านยากอีกแล้ว ผมเงี่ยหูฟังคนเมียนมาเรียกชื่อ ฟังได้ว่า “ทะนินทะยี” ซึ่งฟังกี่ครั้งๆ ก็ไม่เป็นตะนาวศรีเลย อีกทั้งบางทีผมลืมไปเรียกชื่อเมืองตะนาวศรี เขาก็งงไม่เข้าใจครับ เหมือนกับมหาราชองค์หนึ่งของเมียนมาที่คนไทยเรารู้จักดีในวิชาประวัติศาสตร์ เรียกพระเจ้าบุเรงนอง ยุคหลังๆ เข้าใจว่าคนสร้างภาพยนตร์เรื่องตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช คงไปศึกษาประวัติศาสตร์ที่เมียนมาเพื่อให้ได้ความชัดกว่าเดิม จึงไปได้ชื่อใหม่ของท่านและเรียกในภาพยนตร์ดังกล่าวว่า “บะเยงนอง”

เมืองหลวงหรือเมืองหลักของภาคตะนาวศรี คือ ทวาย ครับ สมัยก่อนผมเคยไปเที่ยวชายแดนกาญจนบุรี บ้านพุน้ำร้อน เคยฝันว่าอยากนั่งรถยนต์ข้ามประเทศไปเที่ยวเมืองทวาย แต่มาทราบว่าเส้นทางยังไม่พัฒนา ทั้งๆ ที่ช่วงหนึ่งมีการประโคมข่าวว่าจะมีการสร้างท่าเรือที่ทวายแล้วขนส่งสินค้า เป็นแลนด์บริดจ์เข้ามาไทยตามเส้นทางนี้ ช่วงนั้นฟู่ฟ่ามาก ใครๆ ก็พูดถึงทวายๆ แต่ระยะนี้เห็นเงียบๆ ไป ไม่รู้ไปถึงไหนแล้ว คณะเราเดินทางไปเมืองทวายโดยเครื่องบินจากย่างกุ้งใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง เป็นเครื่องบินขนาดเล็กซึ่งหลังจากส่งแวะผู้โดยสารที่ทวายแล้วจะบินต่อไปยังเมืองมะริด ซึ่งอยู่ต่อไปทางใต้อีก เมืองทวายใหญ่พอสมควร อากาศค่อนข้างชื้น เพราะติดทะเลอันดามัน ท่านเกษตรภาค (จังหวัด) พาคณะเราไปรับประทานอาหารกลางวัน คอยเวลาพิธีการส่งมอบข้าวในช่วงบ่าย เป็นห้องอาหารไพรเวท ติดแอร์แถมยังเอาเบียร์มาเลี้ยงอีก เป็นที่ถูกใจของผู้เชี่ยวชาญญี่ปุ่นที่ไปกับคณะด้วย แต่ผมขอไม่ดื่ม เพราะเดี๋ยวจะมึนไปเข้าพิธีไม่สวย ผมเสนอเล่นๆว่าขอให้ผู้เชี่ยวชาญญี่ปุ่นนั่งกินเบียร์ต่อรอที่นี่ก็แล้วกัน ผมไปคนเดียวกับคณะได้ แล้วเสร็จจะกลับมารับ ท่านรองอธิบดีกรมเกษตรก็เห็นด้วย บอกรอที่นี่แหละไม่ต้องไป แต่แกหัวเราะและปฏิเสธ

มุขมนตรี หรือ chief minister ที่นี่เป็นสุภาพสตรี ยิ้มแย้มแจ่มใส อารมณ์ดี ทำพิธีส่งมอบข้าวจนเสร็จ เกือบเย็น ท่านรองอธิบดี ก็พาเราไปเยี่ยมสำนักงานเกษตรประจำเมือง ในเมียนมาสำนักงานเกษตรไม่เป็นแบบแปลนเดียวกันหมดเหมือนสำนักงานเกษตรจังหวัดของไทยนะครับ แต่ละแห่งรูปทรงต่างกัน เหมือนบ้านก็มี เวลาผู้ใหญ่ไปเยี่ยมก็จะมีอาหารว่างมาเลี้ยงดู ที่มากกว่ากาแฟของเรา เรียกว่ากินอิ่มได้เลย ถั่วทอด เม็ดมะม่วงหิมพานต์ หมูฝอย ปลาแห้งทอด ไปจนถึงคล้ายๆ เมี่ยง และผลไม้ หัวหน้าสำนักงานที่ใช้คำว่า director จะนำข้าราชการลูกจ้างมาบริการผู้ใหญ่อย่างดี ท่านรองฯท่านนี้ขยันมาก บางทีหลายๆ ครั้งที่ไปส่งเราที่โรงแรมแล้ว แกยังขอตัวไปประชุมเจ้าหน้าที่ต่ออีก ตกลงค่ำนั้น ตอนแรกผมก็สงสัยว่าแกจะพาพวกเราไปพักที่โรงแรมไหนนะในเมืองทวาย แต่เห็นแกหันรถออกนอกเมือง เดินทางต่อไปยิ่งไกลเรื่อยๆ เพิ่มความสงสัยแก่ผมมาก จนในที่สุดก็ไปถึงชายริมทะเลอันดามัน เป็นโรงแรมคล้ายๆ รีสอร์ท แต่ก็มีสภาพค่อนข้างเก่าอยู่ เพราะขาดการบำรุงรักษาที่ดี มีหาดทรายทิวสนเดินเล่นได้ ลมพัดเย็น แหม! ท่านรองฯ คงต้องการบริการคณะเราอย่างเต็มที่ จนบางครั้งเรารู้สึกเกรงใจ ตกลงคืนนั้นเราพักที่รีสอร์ทติดทะเลอันดามัน ซึ่งก็ตื่นเต้นอยู่ไม่น้อย เพราะไม่คิดไม่ฝันว่า วันหนึ่งเราจะได้มีโอกาสมาสัมผัสบรรยากาศที่นี่ อาหารเย็นก็รับประทานในห้องอาหารของรีสอร์ต หลังจากเบียร์หมดไปหลายขวด ท่านเกษตรภาคเลยแลกเปลี่ยนกับผมในเรื่องนโยบายเกษตรหลายเรื่อง อาศัยว่าผมพอมีประสบการณ์มาบ้าง ก็ได้ช่วยเหลือเขาได้คุ้มค่าอาหารพอสมควร หลังจากทานอาหารเสร็จแล้ว เขายังเชิญชวนให้พวกเราไปนวดแผนโบราณอีก ซึ่งที่รีสอร์ทมีบริการ ปกติผมคนหนึ่งละที่ชอบนวดแก้เมื่อยแบบนี้ แต่คืนนั้นผมรู้สึกอิ่มและอยากพัก เลยปล่อยให้ผู้เชี่ยวชาญญี่ปุ่นไปนวดกับเขา เช้าขึ้นมาเห็นแกมาบ่นว่า นวดได้ครึ่งเดียวเพราะทนเจ็บไม่ไหว หมอนวดหนักมาก ดีนะที่ผมตัดสินใจถูกไม่งั้นอาจโดนหมอนวดเมียนมาทำเดี้ยงเดินไม่ไหวละแย่เลย

ชาญพิทยา ฉิมพาลี

chanpithya@apterr.org