‘กลิ่นคนแก่’ สัญญาณเตือนสุขภาพ ที่อาจซ่อนโรคเรื้อรังไว้เบื้องหลัง
เกิดเป็นประเด็นที่น่าสนใจในสังคมผู้สูงอายุ เมื่อหลายคนมักคุ้นเคยกับคำว่า “กลิ่นคนแก่” (Aging odor) ซึ่งมีลักษณะอับชื้นคล้ายขี้ผึ้งหรือไขมันเก่า ล่าสุด รศ.นพ.พีระศักดิ์ เลิศตระการนนท์ หัวหน้าภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และข้อมูลจากศูนย์ผู้สุงอายุยันฮี ได้ออกมาไขข้อข้องใจว่า อาการนี้มีอยู่จริงทางวิทยาศาสตร์ และไม่ได้เกิดจากความสกปรกเสมอไป
ต้นตอของกลิ่นเฉพาะตัว
กลิ่นผู้สูงวัยเกิดจากกลไกธรรมชาติเมื่ออายุเพิ่มขึ้น โดยมักเริ่มพบได้ตั้งแต่วัย 40 ปีขึ้นไป ร่างกายจะทำให้ต่อมไขมันและต่อมเหงื่อทำงานได้ลดลง ทำให้กรดไขมันชนิดหนึ่งที่ชื่อ ลิพิดเปอร์ออกไซด์ (Lipid peroxidation) มีปริมาณสูงขึ้น จนเกิดการสะสมของสารโนเนนาล (Nonenal) เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายจะผลิตสารต้านอนุมูลอิสระได้น้อยลง ทำให้กรดไขมันเหล่านี้ถูกออกซิไดซ์ได้ง่ายขึ้น กลิ่นคนแก่จึงมากขึ้นตามไปด้วย
สัญญาณเตือนสุขภาพที่ไม่ควรมองข้าม
แม้ว่าอายุจะเป็นปัจจัยหลัก แต่ผู้สูงอายุทุกคนไม่ได้มีกลิ่นกายเสมอไป ความรุนแรงของกลิ่นยังสัมพันธ์กับสุขภาพโดยรวม ซึ่งกลุ่มเสี่ยงและสาเหตุแฝงที่ควรระวัง มีดังนี้
- ผู้ป่วยโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง โรคตับ และโรคต่อมไทรอยด์
- ผู้ที่มีความผิดปกติของการเกิดออกซิเดชันของกรดไขมัน หรือผู้ที่ขาดวิตามินบี 12
- ผู้ที่รับประทานยาบางชนิดเป็นประจำ เช่น ยาขับปัสสาวะ และยาลดความดันโลหิต ซึ่งส่งผลต่อสมดุลน้ำในร่างกาย
แนวทางการป้องกันและดูแลอย่างถูกวิธี
การลดปัญหากลิ่นกายสามารถทำได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันแบบองค์รวม
- ดูแลสุขอนามัย เน้นอาบน้ำอุ่นเพื่อขยายรูขุมขน ชำระล้างตามจุดซ่อนเร้น หลังหู ซอกคอ และเช็ดตามข้อพับต่างๆ ให้แห้งสนิท
- ปรับพฤติกรรมการกิน ลดเนื้อสัตว์และไขมันเลว หลีกเลี่ยงอาหารกลิ่นฉุน เพิ่มการทานผักผลไม้ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ
- ออกกำลังกายและดื่มน้ำ ช่วยให้ร่างกายขับของเสียออกทางเหงื่อได้ดีขึ้น และควรหมั่นเช็ดเหงื่อระหว่างวันเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรีย
- เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม สวมเสื้อผ้าเนื้อธรรมชาติที่ระบายอากาศได้ดี หรือใช้ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกายสูตรอ่อนโยน ปราศจากแอลกอฮอล์
การสื่อสารคือหัวใจสำคัญ
รศ.นพ.พีระศักดิ์ เน้นย้ำว่า ประสาทการรับกลิ่นของผู้สูงอายุจะเสื่อมลงตามวัย การสื่อสารจึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อน ลูกหลานควรหลีกเลี่ยงคำพูดที่บั่นทอนจิตใจ
- งดใช้คำวิจารณ์หรือตั้งคำถามตรงๆ เช่น "ตัวเหม็น" หรือ "ทำไมไม่อาบน้ำ" ซึ่งอาจทำให้ท่านสูญเสียความมั่นใจ
- แสดงความห่วงใยผ่านการกระทำแทน เช่น "อากาศร้อน เดี๋ยวเตรียมน้ำให้อาบจะได้สบายตัวขึ้น"
- ช่วยดูแลความสะอาดของเครื่องนอน ผ้าเช็ดตัว และเสื้อผ้าให้อย่างสม่ำเสมอด้วยความเต็มใจ
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
