ข้อสังเกต เคยให้ไว้ ก็หลายครั้ง ถ้าจะหวัง ประชามติ ที่ทำนี้

คนทั่วไป ยอมรับได้ ต้องให้มี อิสระ เสรี ที่เท่ากัน

ให้โต้แย้ง กันได้ ทุกฝ่ายข้าง จะอิงอ้าง หักล้างไป อย่างไรนั่น

ผลสุดท้าย ก็ต้องให้ ฝ่ายสำคัญ คนส่วนใหญ่ ตัดสินพลัน จบกันไป

เป็นหลักการ ที่รับรู้ อยู่ทั่วหล้า ที่ผ่านมา ไทยเรา ก็เคยใช้

ครั้งประชามติ ปีห้าศูนย์ คงจำได้ เมื่อผ่านไป ก็รับได้ โดยทั่วกัน

แม้ตัวอย่าง ที่ดีดี จะมีอยู่ แต่จู่จู่ มาทำใหม่ ให้ลักลั่น

กฎประชามติ มีอัน พลันพลิกผัน ห้ามทำกัน รณรงค์ แม้เคยมี

หกสิบเอ็ด วรรคสอง บทต้องห้าม คนครั่นคร้าม วิจารณ์ได้ ไม่เต็มที่

เพราะโทษจำ กำหนดไว้ ถึงสิบปี ยี่สิบเก้า มิ.ย.นี้ คงรู้กัน

ว่าจะขัด รัฐธรรมนูญ หรือมิใช่ เพราะศาลฯได้ นัดกันไว้ ในวันนั้น

ขัดไม่ขัด คงรู้ชัด โดยทั่วกัน ถึงวันนั้น บรรยากาศ อาจเปลี่ยนไป

แต่วันนี้ ที่นำมา ว่ากล่าวซ้ำ เพื่อบอกย้ำ ให้เห็นว่า น่าหวั่นไหว

ประชามติ ที่เปราะบาง จนเกินไป ดังว่าไว้ ในบทกลอน ตอนผ่านมา

เมื่อวางหลัก ไว้ไม่ดี มีจุดอ่อน ย่อมถึงตอน ต้องอดทน คนบ่นว่า

คนมีหลัก ก็ผลักไส ไม่นำพา คนตีรวน ก็ดาหน้า มาโจมตี

จะไปโกรธ โทษใคร ที่ไหนได้ เพราะทำไว้ ดูชอบกล รนหาที่

มีเรื่องให้ คนเล่ากัน ขำขันดี ถึงคราวที่ ครู ข. ต่อครู ค.

ก็เพียงนำ เอกสาร อ่านให้ฟัง เกรงพลาดพลั้ง หากบรรยาย ขยายต่อ

กลัวบทเด็ด หกสิบเอ็ด ที่ค้ำคอ คุณครู ข. ก็หัวไว ไม่เสียที

พอถึงตอน ครู ค. ต่อต่อไป จะให้ครู ทำฉันใด กันนะนี่

จะไปอ่าน เอกสาร บ้านใดดี เจอบ้านใคร ใส่เสื้อสี ทำฉันใด

บรรยากาศ ไม่ค่อยดี คงมีต่อ ก็ไม่ควร จะใจฝ่อ ที่ตรงไหน

เมื่อบอกว่า เป็นประชา ธิปไตย ต้องทนได้ ความเห็นต่าง ระหว่างกัน

เรื่องบิดเบือน ให้คลาดเคลื่อน จากความจริง จะเกรงกริ่ง กันไปใย ไม่ควรพรั่น

เมื่อเครือข่าย มีมากมาย สารพัน แจกแจงพลัน คนรู้ทัน ก็เข้าใจ

ประชาชน คนไทย ในยุคนี้ ล้วนมากมี บทเรียนมา หาน้อยไม่

การเปลี่ยนผ่าน เห็นมานาน ทั้งน้อยใหญ่ ย่อมเข้าใจ สิ่งใดดี มีคุณพอ

หลายคนบอก ไม่ชอบใจ หลายประเด็น แต่ก็เห็น ว่าฝ่ายรับ ยังเป็นต่อ

เว้นแต่ว่า ถ้ามีแรง กดดันพอ ความเป็นต่อ อาจเปลี่ยนได้ เมื่อปลายมือ

แรงกดดัน จะพลิกผัน ได้เพียงใด จะพลิกมา พลิกไป ได้จริงหรือ

เป็นเรื่องของ สถานการณ์ บวกฝีมือ ของกลุ่มชื่อ หลายตัวย่อ ดูต่อไป

บัญญติ บรรทัดฐาน