ปัจจุบันเราคงหลีกเลี่ยงไม่ได้กับเทคโนโลยีที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต แต่ก็เปรียบเสมือน ดาบสองคมสำหรับอาชญากรรมนี้คือโอกาส ให้อาชญากรใช้ในการเฉียดเหยื่อ กลับกันยังเป็นเครื่องมือให้ตำรวจเฉือนอาชญากรที่อยู่หลังจอ ด้วยรูปแบบอาชญากรรมเปลี่ยนไปและไม่รู้อนาคตเป็นรูปแบบไหน เจ้าหน้าที่ตำรวจต้อง Update ความรู้แนบขนาน หรือล้ำหน้าเพื่อให้อาชญากรรมลดลง

พ.ต.ท.จักริน พิริยะจิตตะ หรือโจ้ สว.หนุ่มไฟแรง วัย 35 ปี แห่ง กก.สส.บก.น.4 ในฐานะนักสืบยุคใหม่และกูรูเรื่อง ไอที เขานำความรู้ที่ได้จากนักสืบรุ่นเดอะ รวมกับยุคใหม่กลั่นเป็นประสบการณ์ ถ่ายทอดหลักสูตรสืบสวนคดีอาญาของ ตร. และวิชาสืบสวนโรงเรียนนายร้อยตำรวจ เกี่ยวกับเทคโนโลยีการสื่อสารและสารสนเทศ นี้คือวิธีที่ตำรวจจะทันโจรยุคใหม่ โดยเฉพาะนักสืบรุ่นใหม่ที่รอพิสูจน์

จุดเริ่มต้นจากชอบเล่นคอมพิวเตอร์ และมีโอกาสไปเรียนด้าน วิศวกรรมจราจร สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) จึงเข้าใจระบบคอมพิวเตอร์มากขึ้น เช่น Software, Hardware โชคดีช่วงจังหวะย้ายเข้า บก.สส.บช.น. เป็นยุคสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) ให้ความสำคัญเรื่อง อาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์รวมถึงเคยเข้าอบรมที่ บก.สสท.บช.สทส. ได้วิชาเกี่ยวกับระบบ IP Address ติดตัวออกมา

“ปัจจุบันตำรวจต้องเก่งเรื่องไอที ถึงจะไม่เก่งแต่จะต้องรู้และเข้าใจ อธิบายได้ว่าแต่ละอย่างมันคืออะไร ยุคผมค่อมระหว่างนักสืบยุคเก่า ก็เป็นเรื่องสายข่าวและสะกดรอย แต่ผมเกิดหลังจากนั้นซึ่งมีโทรศัพท์ อินเตอร์เนต ก็เอาจากยุคคลาสสิกที่พี่ๆ ทำไว้ดีมาเติมเข้าไป” นักสืบศูนย์ ศปอส.ตร. กล่าว

สว.โจ้ นรต.รุ่น 58 กล่าวว่า หน้างาน กก.สส.บก.น.4 จะไม่หนักเท่ากับ ศูนย์ปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ (ศปอส.ตร.) หรือศูนย์คอลเซ็นเตอร์ ซึ่งจะเน้นเทคนิคขณะที่งานสืบ 4 เป็นอาชญากรรมทั่วไป ชีวิต ร่างกายและทรัพย์ ผสมกับเทคนิคนิดหน่อย ฉะนั้นงาน ศปอส.ตร. มีความซับซ้อนมากกว่านั่นคือ ไม่รู้ว่าอาชญากรที่แฝงอยู่หลัง คอมพิวเตอร์ จริงแล้วคือใคร

ส่วนคดีอาชญากรรมของสืบ 4 เราเห็นหน้าคนร้ายจากกล้องวงจรปิด แล้วไปไล่ต่อได้ว่าชื่อและนามสกุลอะไร จนสามารถออกหมายจับคนร้ายได้ แต่ที่ ศูนย์คอลเซ็นเตอร์ ได้ยินแค่เสียง ตรงนี้เอาเรื่องของโทรศัพท์ อินเตอร์เนต ใช้เป็นหลักฐานประกอบเข้าสำนวน และการทำงานต้องผสมประสบการณ์ จากตำรวจรุ่นพี่และยุคใหม่ คือเทคนิคจะนำไปสู่ความสำเร็จ ซึ่งเราก็เริ่มเห็นดาวรุ่งหลายคน

ก่อนอื่นต้องเข้าใจว่าตำรวจจบออกมา ความรู้ที่ได้คือด้านรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์ ถ้าเอาคนที่จบด้านนี้มาเข้าใจเรื่อง IP Address หรือพยานหลักฐานทาง Digital ค่อนข้างปรับเยอะและบางทีไม่เข้าใจ มุมมองเขาจะเป็นอีกเรื่องตนก็คอยแนะนำ ควรเอาพยานหลักฐานชิ้นไหนเข้าสู่สำนวน โดยพนักงานสอบสวน อัยการและศาลอ่านเข้าใจ สามารถใช้ลงโทษผู้กระทำผิดได้ ที่สำคัญความรวดเร็วเรื่องหลักฐาน

“โจรเดี๋ยวนี้ไม่วิ่งราวแล้วได้ที 500-1,000 บาทหลอกทางอินเตอร์เนตได้ทีหลายแสน หรือหลัก 10 ล้านก็มี ศูนย์คอลเซ็นต์เตอร์เวลาไปจับกุม บางทีพยานหลักฐานบางอย่างโดนทำลาย เช่น เขาหลอกใครมาแล้วก็จะจดรายชื่อไว้เลย ถ้าเราช้าจะทำให้ติดตามผู้เสียหายไม่ได้ และไม่รู้ว่าไปแจ้งความไว้หรือยังส่วนนี้ถือว่าเป็นความยากอีกอย่างหนึ่ง”

นักสืบไอที กล่าวด้วยว่า ทำงาน สืบสวน ต้องอดทนกับใฝ่รู้ มันไม่ใช่นั่งเปิดแล้วรู้ว่าใครคือคนร้าย ต้องค่อยๆ แกะ ค่อยๆ หาและขอความร่วมมือด้านข้อมูล
ผู้บังคับบัญชาเองก็เน้นย้ำเรื่องนี้ บางครั้งเรารู้จุดหมายปลายทาง เคยเจอเมื่อคนร้ายข้ามประเทศไป ก็ไม่สามารถทำอะไรได้ ตัวอย่างคดีนายอัศยา ชัยภา หรือโก้ จับกุมได้จากการประสาน

และต้องให้ความสำคัญเรื่องภาษา บางคดีเราเอาพยานหรือผู้ต้องสงสัย มาซักถามแต่จะต้องแปลผ่านล่าม ซึ่งไม่ได้เกิดจากคำพูดของเราเอง บางทีเกิดความผิดเพี้ยนของคำถาม ถ้าเราได้ล่ามดีและเข้าใจประเด็นก็จะง่าย แต่เจอล่ามที่ไม่เข้าใจประเด็น ก็ไม่สามารถได้สิ่งที่เราต้องการ เพราะการซักถามเป็นคำเล่นคำ อากัปกิริยา เพื่อจะรีดคำตอบออกมาว่า คนที่เราสงสัยอยู่พูดจริงหรือโกหก

“ทำงานสืบสวนนอกจากจะอดทน ขยัน ใฝ่รู้และมีเรื่องการประสานงาน อีกสิ่งสำคัญคือภาษาที่นักสืบเองควรจะรู้ ทั้งภาษาประเทศเพื่อนบ้านและจีน ที่อนาคตเราต้องใช้”

สว.สืบ 4 ทิ้งทายว่า ส่วนตัวคิดว่าการทำงานของตำรวจ ไม่ใช่แค่นักสืบหรือศูนย์คอลเซ็นเตอร์ แต่เราต้องศึกษาหาความรู้เพื่อ Update อยู่ตลอดโดยเฉพาะ ไอที โจรเองก็พัฒนาตัวเองอยู่เช่นกัน ปัจจุบันอาชญากรรมซับซ้อนขึ้น คนเดียวไม่สามารถเอาโจรอยู่แน่นอน ถ้าเราสร้างความรู้ พัฒนาทีมงาน ให้มีความแข็งแกร่งเท่าทันโจร และเทคโนโลยีที่จะเกิดขึ้น อาชญากรรมก็ลดน้อยลงจนสามารถควบคุมได้

“โชคดีของตำรวจยุคใหม่ที่เกิดพร้อมเทคโนโลยี และผมเชื่อว่าเขาจะเก่งกว่านักสืบยุคก่อนๆ”

ธีรภัทร์ พนาลี