ผู้นำบราซิลคนใหม่ นายฌาอีร์ โบลโซนารู (Jair Bolsonaro) อดีตนายทหารยศร้อยเอก อ่อนประสบการณ์ทางการเมือง กล่าวคือไม่ได้เป็นนักการเมืองอาชีพมาก่อน แต่สามารถก้าวขึ้นมาเป็นประธานาธิบดีคนล่าสุดของบราซิลได้ โดยล้มฝ่ายคู่ต่อสู้จากพรรคแรงงานซึ่งครองอำนาจติดต่อกันมากว่า 10 ปี

ปัจจัยสำคัญของการมีชัยชนะของเขา มิใช่เพราะความเจนจัด ช่ำชองในเล่ห์เหลี่ยม ชั้นเชิงทางการเมือง และก็มิใช่เพราะรูปหล่อพ่อรวยอะไรทำนองนั้น

แต่เพราะเขามองเห็นอย่างลึกซึ้งถึงประเด็นปัญหาหนักหน่วงพื้นฐานของสังคมบราซิล รวมทั้งความคับแค้นเดือดเนื้อร้อนใจ และความยากไร้ของคนบราซิล โดยสามารถเสนอนโยบายที่ตอบสนองความต้องการและเรียกร้องความสนอกสนใจของชาวบราซิลได้

ข้อเสนอของเขาก็คือ

- การจะนำมาซึ่งเสถียรภาพและความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง เพราะสังคมบราซิลเต็มไปด้วยความรุนแรง โจรผู้ร้าย การค้ายาเสพติด 
ความไม่มั่นคงปลอดภัยในชีวิตประจำวัน

- การป้องกันและปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่นซึ่งลึกซึ้งกว้างขวาง และแทรกซึมไปในทุกระดับของสังคม ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีคนหนึ่งอยู่ในคุก อีกคนก็ถูกถอดถอนออกจากตำแหน่ง สมาชิกรัฐสภาประมาณกึ่งหนึ่งก็มีโดนข้อหาการทุจริตมิชอบ หรือการใช้ตำแหน่งหาประโยชน์เข้าตน

- การมีนโยบายและมาตรการที่จับต้องได้ โยงใยกับสภาพความเป็นจริงของสังคม หรือนัยหนึ่งปฏิเสธการใช้ “อุดมการณ์” เป็นแนวทางบริหารประเทศ ในทำนองวิธีทางสังคมนิยม หรือประชานิยม ซึ่งสะท้อนการแทรกแซงของภาครัฐและการโปรยเงินงบประมาณเพื่อหาฐานเสียงและคะแนนนิยมเป็นการขาดวินัยทางการเงินและสูญเปล่า

- การเสริมสร้างความคล่องตัวในการดำเนินธุรกิจและการลดการปกป้องกีดกันทางการค้าระหว่างประเทศ

- การส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรม ศีลธรรมและสังคม และครอบครัว เช่น การปฏิเสธการทำแท้ง และการสมรสเพศเดียวกัน เป็นต้น

- การปราบปรามคอร์รัปชั่นและการบริหารด้วยหลักธรรมาภิบาล

การเมืองล่าสุดของบราซิลสะท้อนว่าชาวบราซิลโดยทั่วไปเหนื่อยหน่ายกับการเมืองที่มากด้วยคำพูด คำหวานหู และคำพูดที่ลอยอยู่ในอากาศ ต้องการผู้ที่จะอาสาเข้ามาทำจริง และตอบสนองความต้องการ เพื่อให้มีความแน่นอนในชีวิตยิ่งขึ้น และสภาพแวดล้อมมีความสงบ

ชาวบราซิลต้องการเห็นการกลับมาของนักการเมืองมาอยู่กับพวกเขา แทนที่จะทำตนเป็นกลุ่มบุคคลที่แตะต้องไม่ได้ แล้วมุ่งมั่นอยู่กับการรักษาอำนาจ

ประชาชนพลเมืองต้องการความเอาจริงเอาจังของผู้นำ และต้องการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่สงบ ปลอดภัย

กล่าวได้ว่า แนวโน้มของการเมืองในบราซิลสะท้อนการเมืองโลก มุ่งไปในทิศทางของการใฝ่หาให้ได้มาซึ่งผู้นำที่จะนำมาซึ่งเสถียรภาพ ความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองต่อชีวิตประจำวัน การมุ่งปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่น และการใช้อำนาจโดยมิชอบควบคู่ไปกับการบริหารราชการบ้านเมืองอย่างมีธรรมาภิบาลด้วยความโปร่งใส ตรวจสอบได้ แล้วหาผู้รับผิดชอบต่อผลแห่งการกระทำได้ ในขณะเดียวกันก็ต้องมีการตอบสนองความต้องการในชีวิตประจำวันให้มั่นคง มีอนาคตและความหวังได้ไม่ว่าจะเป็นเรื่องที่อยู่อาศัย ที่ทำกิน การงาน และการเข้าถึงซึ่งปัจจัยการผลิต ค่าครองชีพที่สอดคล้องกับรายได้

เห็นได้ว่า ในยุคนี้ ผู้นำที่มีลักษณะเข้มแข็ง เอาจริงเอาจัง มักจะได้รับการตอบสนองและการตอบรับจากประชาชนพลเมือง ดังเช่น โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา วลาดีมีร์ ปูติน แห่งรัสเซีย และ สี จิ้น ผิง แห่งจีน ไปจนถึง นายพลอับดุลฟัตตาห์ อัสซีซี แห่งอียิปต์ เป็นต้น ซึ่งก็ดูไปในทิศทางเดียวกันกับสิงคโปร์ ที่เน้นการมีผู้นำที่ซื่อสัตย์ รับใช้บ้านเมืองอย่างเข้มแข็ง เข้มข้น เด็ดเดี่ยวเพื่อส่วนรวม เพื่อให้บ้านเมืองมีเสถียรภาพ และก้าวหน้า โดยประชาชนพลเมืองนั้นยอมแลกกับการถูกจำกัดจำเขี่ยในเรื่องสิทธิเสรีภาพไปบ้าง

ประชาชนไทยเรานั้น อยู่กับเผด็จการทหารมาร่วม 5 ปีแล้ว และเริ่มตระหนักว่า รัฐบาลทหารดูไม่มีความสามารถในการนำพาให้ประเทศไทยก้าวไปไกล แถมคนไทยยังจะต้องทนเห็นกลุ่มผู้นำเหล่านี้อยู่ในตำแหน่งอำนาจไปอีกหลายปี ชาวไทยเริ่มขาดความหวัง หรือความมั่นใจต่ออนาคต แต่รัฐบาลทหารก็ดูไม่หยั่งรู้ ไม่ตอบสนอง

ทั้งที่ประชาชนนั้นยอมถูกลิดรอนสิทธิ์บางอย่างไป เพื่อที่จะแลกกับความก้าวหน้า และความมั่นคงของชีวิต

เทียบกับประเทศต่างๆ ดังกล่าว แม้ว่าผู้นำเขาจะมาด้วยวิถีทางประชาธิปไตยหรือไม่ เขาดูมุ่งมั่นรับใช้ชาติของเขา ของเรามีอำนาจล้นพ้นแต่ดูใช้ไม่เป็นและใช้ผิดประเภท บ้านเมืองติดสันดอนเกยตื้น ก็ถึงเวลาที่จะบอกตนเองว่า พอแล้ว แล้วจากเวทีไปดีกว่า

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com