ข่าวคราวเกี่ยวกับความเป็นไปทางการเมืองของประเทศตะวันตกทั้งในอเมริกาเหนือและยุโรป ในช่วงประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา ดูหนาหู กับเรื่องของฝ่ายขวาจัด (Far Right / Extreme Right) ที่สามารถกลับเข้ามาสู่เวทีการเมือง และตีตื้นคะแนนเสียงขึ้นมาเรื่อยๆ โดยฝ่ายนี้มุ่งแสดงออกด้วยเรื่องการเป็นชาตินิยม ไม่รับแรงงานต่างชาติและไม่รับผู้อพยพลี้ภัยต่างๆ ไม่เอาด้วยกับการร่วมมือในกรอบองค์การส่วนภูมิภาค และต่อต้านการค้าขายแบบเสรีและไร้พรมแดน หรือนัยหนึ่งไม่เอาด้วยการอยู่กับยุคโลกาภิวัตน์ของการเชื่อมโยง และพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน และการร่วมมือกันในเวทีนานาชาติในประเด็นปัญหาส่วนรวมของโลกกว้าง

ชนวนสำคัญที่ทำให้ฝ่ายขวาจัดในหลายๆ ประเทศได้รับความสนอกสนใจจากประชาชน และได้คะแนนเสียง ก็คือปัญหาการไหลทะลักเข้ามาของผู้อพยพลี้ภัยจากตะวันออกกลาง แอฟริกาทั้งทวีป และเอเชียในบางส่วน รวมทั้งความเหลื่อมล้ำที่ถ่างออกอย่างมาก จากระบบทุนนิยมแบบเสรีมากจนก่อให้เกิดการกระจุกตัวของความมั่งคั่ง มั่งมีศรีสุข อยู่กับแค่ชนกลุ่มน้อยๆ หยิบมือเดียว ซึ่งมีอิทธิพลครอบงำต่อวงการการเมืองอีกทอดหนึ่งด้วย

ปรากฏการณ์ของการขยายตัวของพรรคการเมืองขวาจัดมิได้จำกัดตัวอยู่ที่การเมืองเฉพาะประเทศหนึ่งๆ เท่านั้น หากแต่ขยายตัวไปที่รัฐสภายุโรปด้วย โดยการเลือกรัฐสภาล่าสุดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 26 พฤษภาคม 2562 ฝ่ายขวาจัดได้คะแนนรวมมาเป็นที่หนึ่ง ตามด้วยฝ่ายเขียว (The Greens) และฝ่ายเสรีประชาธิปไตย (Liberals) มาเป็นที่สาม โดยทั้ง 3 กลุ่มเบียดพรรคใหญ่ๆ ขาประจำไปแถมตกเวที คือพรรคฝ่ายขวากลาง อันได้แก่ พรรคอนุรักษ์นิยมต่างๆ (Conservatives และฝ่ายซ้ายกลาง คือพวกสังคมนิยมและสังคมประชาธิปไตย)

ฉะนั้น คู่แข่งของฝ่ายขวาจัดบัดนี้ก็คือ “ฝ่ายเขียว” (ในที่นี้มาจาก Green ซึ่งมิได้หมายถึงฝ่ายนิยมทหาร) ซึ่งมีนัยของการเป็นพวกเสรีนิยม บวกการมุ่งมั่นในเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ ก็หมายความว่า แม้ว่าฝ่ายขวาจัดจะดึงคะแนนจากพรรคขาประจำดังกล่าวได้ แต่ก็มีคู่ท้าชิงขึ้นมาใหม่คือ ฝ่ายเขียว

อย่างไรก็ดี ในเวทีการเมืองระดับประเทศต่างๆ นั้น สถานการณ์เริ่มเปลี่ยนแปลงไป เช่น ในฟินแลนด์ สวีเดน และเดนมาร์ก ที่ฝ่าย “เปิดกว้าง” หรือฝ่ายเสรีนิยมเพื่อสังคม สามารถกลับมากุมชัยชนะในการเลือกตั้งใหญ่ทั่วไป โดยคะแนนของฝ่ายขวาจัดนั้นเริ่มตกลงไปมาก สะท้อนว่า คะแนนนิยมต่อฝ่ายขวาจัดได้เริ่มถดถอยลงแล้ว และในระดับรัฐสภายุโรป ฝ่ายเสรีประชาธิปไตยก็มีแนวโน้มว่าจะสามารถตีตื้นกลับมาได้ในอนาคตอันใกล้

สาเหตุก็คือ ประเด็นปัญหาของผู้อพยพต่างชาติได้คลายความตึงเครียดลง เมื่อฝ่ายเสรีต่างๆ ได้มีนโยบายจัดการเรื่องผู้อพยพให้เข้มงวดเป็นระบบยิ่งขึ้น ซึ่งทำให้พวกขวาจัดขาดของเล่น หรือประเด็นที่จะสร้างคะแนนนิยมอย่างแต่ก่อน

การณ์ก็เป็นได้ว่า เมื่อสหภาพยุโรปจัดระบบการรับผู้อพยพให้เข้มงวดขึ้น เรื่องของฝ่ายขวาจัดก็จะคลายน้ำหนัก และความชอบธรรมลงไป ส่งผลให้ฝ่ายขวาจัดจะได้คะแนนนิยมลดลงไปเรื่อยๆ

และเมื่อนั้น การเมืองของยุโรปและอเมริกาก็จะกลับมามีสติ มีสำนึกยิ่งขึ้น นอกจากนั้นแล้วความโดดเด่นของพวกขวาจัดก็จะจืดจางลงในที่สุด

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com