โลกเรานั้นได้เห็นการแบ่งแยกประเทศ แล้วก็กลับมารวมกันอีก เช่น ในกรณีเยอรมันตะวันตก กับเยอรมันตะวันออก และในกรณีเวียดนามเหนือ กับเวียดนามใต้ แต่การกลับมารวมประเทศเป็นหนึ่งเดียวกันของทั้ง 2 กรณี กลับมีความแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

ในกรณีเยอรมนีนั้นเป็นไปโดยสันติวิธีและรวมกันด้วยการยอมรับระบบเสรีประชาธิปไตย ในขณะที่กรณีของเวียดนามนั้นเป็นไปด้วยการใช้กำลังเพื่อเอาแพ้เอาชนะกัน โดยในที่สุดฝ่ายคอมมิวนิสต์เวียดนามเหนือมีชัยชนะเหนือฝ่ายโลกเสรีเวียดนามใต้ เวียดนามรวมกันได้ภายใต้ระบอบคอมมิวนิสต์

ขณะนี้โลกยังเห็นการแบ่งแยกประเทศกันอยู่ คือกรณีเกาหลีเหนือ กับเกาหลีใต้ และกรณีจีนแผ่นดินใหญ่ กับจีนเกาะไต้หวัน

โอกาสที่เกาหลีทั้ง 2 จะรวมกันกลับไปเป็นประเทศหนึ่งเดียว และในกรณีของจีนแผ่นดินใหญ่ กับจีนเกาะไต้หวัน ก็เช่นเดียวกันยังดูห่างไกล เพราะความต่างทางด้านอุดมการณ์ ทั้งจีนแผ่นดินใหญ่และเกาหลีเหนือเป็นระบอบคอมมิวนิสต์ ขณะที่เกาหลีใต้ และจีนเกาะไต้หวันเป็นประชาธิปไตยเต็มใบ เป็นสังคมเปิด และเป็นประเทศพัฒนาแล้ว ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าประเทศตะวันตกที่เป็นประชาธิปไตยใดๆ

การจะรวมประเทศกันได้ไม่ว่าจะในกรณีของจีนทั้ง 2 หรือเกาหลีทั้ง 2 นั้น ถ้าจะเป็นโดยสันติวิธี ก็จะต้องให้ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดยอมรับอุดมการณ์และระบอบการเมืองของอีกฝ่ายหนึ่ง คือจีนแผ่นดินใหญ่ต้องสละลัทธิคอมมิวนิสต์ และมาเอาด้วยกับเสรีประชาธิปไตยของจีนเกาะไต้หวัน หรือในแง่กลับไต้หวันก็ต้องเข้าไปอยู่ในอาณัติของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งคงเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ ฉันใดฉันนั้นก็คงเป็นประเด็นปัญหาเดียวกันกับเกาหลีทั้ง 2

ทางออกที่ไม่ใช่สันติวิธีแบบเยอรมนีก็ต้องเป็นแบบเวียดนาม ที่ใช้การสงครามเป็นตัวตัดสินในการรวมประเทศ ซึ่งในยุคสมัยนี้การที่จีนแผ่นดินใหญ่จะข้ามทะเลไปยึดจีนเกาะไต้หวันก็คงไม่ใช่เรื่องง่ายๆ หรือเกาหลีเหนือจะกรีธาทัพเข้าไปยึดเกาหลีใต้ก็เป็นไปไม่ได้เช่นกัน เพราะประชาคมโลกก็จะไม่เอาด้วย และจะมีการสูญเสียอย่างใหญ่หลวง มิใช่กับคู่กรณีเท่านั้น แต่ต่อภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก และสังคมโลกเป็นการทั่วไป

ในกรณีของจีนนั้น จีนแผ่นดินใหญ่ประกาศนโยบาย 1 ประเทศจีน แต่ 2 ระบบการเมือง คือ จีนแผ่นดินใหญ่เป็นคอมมิวนิสต์ จีนเกาะไต้หวันเป็นเสรีประชาธิปไตย ก็มีนัยว่าต่างคนต่างอยู่แต่รักษาหลักการของความเป็นจีนเดียวกันไว้หลักการนี้บนเกาะไต้หวันก็มีความเห็นต่างระหว่างพรรคก๊กมินตั๋ง กับพรรคประชาธิปไตยก้าวหน้า โดยฝ่ายพรรคก๊กมินตั๋งถึงแม้ว่าจะพ่ายแพ้พรรคคอมมิวนิสต์ในสงครามกลางเมืองถูกตีตกทะเล ต้องข้ามไปตั้งมั่นอยู่ที่เกาะไต้หวันจนทุกวันนี้ยังมีความคาดหวังเกี่ยวกับการรวมจีนเดียว และฉะนั้นก็อยากจะออมชอมกับจีนแผ่นดินใหญ่ แต่พรรคประชาธิปไตยก้าวหน้าซึ่งได้รับชัยชนะการแข่งขันตำแหน่งประธานาธิบดีติดต่อกันเป็นครั้งที่ 2 โดยการเป็นชัยชนะแบบขาดลอย มีนโยบายปฏิเสธ 1 จีน 2 ระบบ และประสงค์ที่จะให้จีนแผ่นดินใหญ่ และจีนเกาะไต้หวันต่างคนต่างอยู่ต่างคนต่างไป ต่างมีความเป็นตัวตนของตนเอง ซึ่งจีนแผ่นดินใหญ่ไม่ยอมรับการแยกตัวออกจากกันอย่างเด็ดขาด และยังข่มขู่ที่จะใช้กำลังเข้าปราบปราม ยึดครองเกาะไต้หวัน ไม่ให้แยกตัวออกไปเป็นประเทศอิสระ

แต่ ณ วันนี้ จีนแผ่นดินใหญ่คงต้องคิดหนักจากผลการเลือกตั้งประธานาธิบดีดังกล่าว ที่ผู้คนพลเมืองส่วนใหญ่เทคะแนนให้กับประธานาธิบดีผู้เป็นสตรี สะท้อนว่าชาวจีนไต้หวันส่วนใหญ่ และตัวประธานาธิบดี และพรรคประชาธิปไตยก้าวหน้า มีความเห็นพ้องต้องกันที่จะให้จีนเกาะไต้หวันเป็นตัวของตัวเอง หรือนัยหนึ่งให้จีนทั้ง 2 เป็นอิสระซึ่งกันและกัน

จีนแผ่นดินใหญ่ก็คงต้องพิจารณาทบทวนความเป็นจริงบนเกาะไต้หวัน เพราะชาวจีนเกาะไต้หวันมิได้แค่ปฏิเสธหลักจีนเดียว 2 ระบบเท่านั้น แต่ได้ปฏิเสธอย่างชัดเจนแน่วแน่ คือลัทธิคอมมิวนิสต์ และการปกครองแบบเผด็จการพรรคเดียวของจีนแผ่นดินใหญ่

ในขณะเดียวกัน ความเป็นไปที่ฮ่องกงก็ได้บ่งบอกเป็นที่ชัดเจนเช่นกันว่า ชาวฮ่องกงส่วนใหญ่ภายใต้หลัก 1 จีน 2 ระบบเช่นกัน ก็ไม่เอาด้วยกับระบบคอมมิวนิสต์ และการแทรกแซงครอบงำของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่ปักกิ่ง

การต้องการสิทธิเสรีภาพมิได้จำกัดอยู่ที่คนจีนไต้หวัน คนจีนฮ่องกง และคนจีนมาเก๊า แต่ว่าเป็นความต้องการพื้นฐานของมวลมนุษย์โดยทั่วไป รูปการณ์น่าจะเป็นผู้นำจีนควรจะคิดเรื่องการปลดปล่อยคนจีนทั้งหมดให้เป็นอิสระ มีเสรีภาพมากกว่าและฉะนั้น จีนก็จะรวมเป็นหนึ่งเดียวกันได้ภายใต้บริบท และร่มเงาของสิทธิเสรีภาพ และประชาธิปไตย

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com