ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ประชุมทวิภาคีกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่เมืองปูซาน ของเกาหลีใต้

พูดคุยกันเป็นเวลา 1 ชั่วโมง 40 นาที

หลังเสร็จสิ้นการพบปะ ไม่มีการแถลงข่าวร่วม แต่ทรัมป์ได้เปิดเผยว่า การเจรจาบรรลุ ได้แก่ 1) การลดภาษีเฟนทานิลลง 10% จาก 20% 2) การยกเลิกอุปสรรคใดๆ จากจีนในการส่งออกแร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) 3) จีนเริ่มกลับมาซื้อถั่วเหลืองสหรัฐทันที และ 4) ทรัมป์จะเดินทางไปเยือนจีนในเดือนเมษายนปี 2026 5) ความร่วมมือในการยุติสงครามยูเครน-รัสเซีย

1. ถ้าเชื่อที่ทรัมป์เปิดเผยฝ่ายเดียว เท่ากับว่า สหรัฐได้ ยกเลิกอุปสรรคใดๆ จากจีนในการส่งออกแร่หายาก (แรร์เอิร์ธ)

สหรัฐจะได้ปลดล็อกปัญหาการเข้าถึง แร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) ซึ่งในในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสมัยใหม่ รวมถึงการทหารด้วยแล้ว

2. จีน เป็นผู้ผลิตแร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) รายใหญ่ที่สุดในโลก และส่งออกมากที่สุดในโลก

เมื่อจีนนำมากดดันสหรัฐที่ต้องใช้แร่ชนิดนี้ในการผลิตอุตสาหกรรมเทคโนโลยีของตนเอง จึงเหมือนจีนถือไพ่เด็ด

ที่ผ่านมา สหรัฐก็เลยต้องพยายามหาทางสร้างหลักประกันการเข้าถึงแร่หายากจากแหล่งอื่นๆ เพื่อลดการพึ่งพาจีน นั่นเป็นที่มาว่า ก่อนจะเจรจากับจีนเที่ยวนี้ ทำไมผู้นำสหรัฐต้องเดินสายลงนาม MOU แรร์เอิร์ธกับนานาประเทศ ไม่ว่าจะเป็นออสเตรเลีย มาเลเซีย ไทย ญี่ปุ่น ฯลฯ

3. น่าสนใจว่า ในมุมของสหรัฐ หากปัญหาการเข้าถึงแร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) จากจีน ผ่อนคลายไปแล้วจริง แรงกดดันหรือความจำเป็นที่จะต้องไปลงทุนสำรวจ พัฒนา สกัด แร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) ในประเทศต่างๆ ตาม MOU ที่ลงนามไว้ ย่อมจะลดน้อยถอยลงไป

4. การลงนาม MOU แรร์เอิร์ธ หรือ แร่หายาก ระหว่างไทย-สหรัฐฯ ที่บางฝ่ายกังวล คัดค้าน หรือที่ฝ่ายค้านกล่าวหาโจมตีรุนแรง รวมถึงบางส่วนเรียกร้องให้ยกเลิกนั้น ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่พยายามจะวาดภาพกัน

MOU แรร์เอิร์ธ ไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย หรือข้อตกลงที่ต้องร่วมลงทุน เป็นการร่วมมือกันในการศึกษาห่วงโซ่อุปสงค์อุปทาน แลกเปลี่ยนความสามารถในเรื่องของเทคโนโลยี อีกทั้งฝั่งใดฝั่งหนึ่งจะยกเลิก MOU เมื่อไหร่ก็ได้ ส่วนที่เขียนไว้ว่า การยกเลิก MOU จะไม่มีผลต่อสิ่งที่ดำเนินการไปแล้วนั้น ตอนนี้ยังไม่ได้มีการดำเนินการใดๆ ทั้งสิ้นและหากจะดำเนินการก็ต้องให้กระทรวงอุตสาหกรรม เดินหน้าตามกฎหมายของไทย

เนื้อหา MOU ที่เว็บทำเนียบขาวเผยแพร่เอง มีรายละเอียดดังนี้

...รัฐบาลแห่งสหรัฐอเมริกาและรัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทย (ต่อไปนี้เรียกว่า “ผู้เข้าร่วม”)  

การแสวงหาความร่วมมือในการเสริมสร้างการกำกับดูแลภาคส่วนทรัพยากรแร่ธาตุที่สำคัญ ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างบริษัทของสหรัฐฯ และไทย และส่งเสริมการค้าและการลงทุนระหว่างผู้เข้าร่วมเพื่อขยายการบูรณาการของไทยในห่วงโซ่อุปทานระดับโลกที่ปลอดภัยและเชื่อถือได้

โดยคำนึงถึงประวัติศาสตร์การค้าและการลงทุนอันยาวนานและสร้างสรรค์ระหว่างผู้เข้าร่วม ตลอดจนความสำคัญของการส่งเสริมการค้าและการลงทุนเพื่อการเติบโตและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ

ตระหนักถึงความสำคัญของตลาดที่ปลอดภัย หลากหลาย มีสภาพคล่อง และเป็นธรรมสำหรับห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุที่สำคัญในด้านการสนับสนุนการสำรวจ การสกัด การแปรรูปการใช้งานปลายทางที่เหมาะสมที่สุด การกู้คืน และการรีไซเคิล นอกจากนี้ ยังตระหนักถึงความปรารถนาที่จะกระชับความร่วมมือระหว่างผู้เข้าร่วมเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจและทรัพยากรร่วมกันเน้นย้ำถึงความสำคัญของการส่งเสริมโอกาสในการสกัดการแปรรูป และการรีไซเคิลที่เป็นไปตามมาตรฐานสากลสูงสุด

โดยสังเกตถึงความเชี่ยวชาญด้านเทคนิค กฎระเบียบ นโยบาย การดำเนินงาน และการจัดการภาคส่วน และประสบการณ์อันเป็นเอกลักษณ์ในด้านทรัพยากรแร่ที่ทั้งสองประเทศมีอยู่

MOU ฉบับนี้ปรารถนาที่จะเสริมสร้างการค้าและการลงทุนในห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญระหว่างผู้เข้าร่วม เพื่อให้มั่นใจว่าอุปทานแร่ธาตุสำคัญทั่วโลกมีความปลอดภัยและเชื่อถือได้ เพื่อให้สามารถถ่ายโอนเทคโนโลยีได้ และเพื่อส่งเสริมการวิจัย พัฒนา และการปรับใช้เทคโนโลยีนวัตกรรม

ความร่วมมือกันของผู้ที่ทำ MOU ฉบับนี้ เชื่อว่าจะก่อให้เกิดประโยชน์ร่วมกันในการสร้างหลักประกันถึงเงื่อนไขการลงทุนที่มั่นคงสำหรับการลงทุนในประเทศและต่างประเทศ เพิ่มความยืดหยุ่นและความยั่งยืนของห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุที่สำคัญในประเทศของตน และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจของทั้งสองประเทศในการสำรวจ พัฒนา แปรรูป และการใช้แร่ธาตุที่สำคัญในขั้นสุดท้าย

MOU ฉบับนี้ได้บรรลุความเข้าใจดังนี้ :

วัตถุประสงค์ของบันทึกความเข้าใจฉบับนี้ คือ เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างผู้เข้าร่วมในการพัฒนาและขยายห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญ เพื่อส่งเสริมการค้าและการลงทุนระหว่างผู้เข้าร่วมในการสำรวจ การสกัด การแปรรูปและการกลั่นทรัพยากรแร่สำคัญ และการรีไซเคิลและการกู้คืน เพื่อสนับสนุนการลงทุนที่สนับสนุนการเพิ่มมูลค่าในประเทศและอุตสาหกรรมการแปรรูปแทนที่จะส่งออกวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว และเพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ตลาดแร่ธาตุสำคัญและแร่ธาตุหายากที่เปิดกว้าง มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และโปร่งใส เพื่อปรับปรุงความแข็งแกร่ง ความปลอดภัย และความเจริญรุ่งเรืองของห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญและแร่ธาตุหายากในสหรัฐอเมริกาและประเทศไทย

พื้นที่ความร่วมมือ

1.ผู้เข้าร่วมโครงการตั้งใจที่จะแบ่งปันข้อมูล ความรู้ และความเชี่ยวชาญทางเทคนิคเกี่ยวกับแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดระดับสากล เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคส่วนแร่ธาตุสำคัญของประเทศไทย ช่วยเหลือประเทศไทยในการวิเคราะห์ขอบเขตของฐานทรัพยากรแร่ธาตุสำคัญของประเทศไทย และประสานงานตามความเหมาะสมเกี่ยวกับโครงการสำคัญที่ส่งเสริมห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญที่มั่นคง ยืดหยุ่น และมีความรับผิดชอบ แม้ว่าผู้เข้าร่วมโครงการแต่ละรายอาจพิจารณาว่าโครงการใดเหมาะสมสำหรับการลงทุนหรือไม่ แต่ขึ้นอยู่กับข้อตกลงที่มีอยู่ระหว่างผู้เข้าร่วมโครงการ ผู้เข้าร่วมโครงการคาดหวังว่าจะได้รับโอกาสแรกในการลงทุนตามกฎหมายภายในประเทศ ในสินทรัพย์แร่ธาตุสำคัญที่อาจขายในประเทศไทย หรือโดยบริษัทที่มีสำนักงานใหญ่หรือจดทะเบียนในประเทศไทย โครงการลงทุนจะรวมถึงข้อกำหนดสำหรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี การเสริมสร้างศักยภาพ และการฝึกอบรมบุคลากรภายในประเทศ ความร่วมมือควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปและห่วงโซ่คุณค่าภายในประเทศ

2.กลไกความร่วมมืออาจรวมถึง : การประชุมระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐของผู้เข้าร่วม การประชุมเชิงปฏิบัติการ สัมมนา งานธรณีวิทยาร่วม การแลกเปลี่ยนข้อมูล และกลไกอื่นๆ ในหัวข้อที่น่าสนใจร่วมกัน การประชุมและการแลกเปลี่ยนข้อมูลกับภาคเอกชน มหาวิทยาลัย และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่นๆ และกิจกรรมเสริมสร้างศักยภาพ

3.ขอบเขตความร่วมมืออาจครอบคลุมหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับแนวปฏิบัติที่ดีด้านกฎระเบียบ เช่น การดำเนินมาตรการเพื่อปรับปรุงกระบวนการขออนุญาต ปัญหาการลงทุน และความร่วมมือระหว่างรัฐบาลกลางกับจังหวัด รัฐ หรือหน่วยงานรัฐบาลระดับรองอื่นๆ นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมจะทำงานด้วยความสุจริตใจเพื่อพัฒนาหรือเสริมสร้างอำนาจที่มีอยู่เดิม เพื่อทบทวนและยับยั้งการขายแร่ธาตุสำคัญและสินทรัพย์ธาตุหายากบางชนิดโดยคำนึงถึงความมั่นคงของชาติ

4.ผู้เข้าร่วม ตั้งใจที่จะให้ข้อมูลแก่กันและกันเกี่ยวกับการประมูลและโครงการที่มีศักยภาพโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ และไม่ว่ากรณีใดๆ ก็ตาม จะต้องไม่ช้ากว่าที่ข้อมูลดังกล่าวจะถูกส่งไปยังนักลงทุนที่มีศักยภาพรายอื่น เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถเผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวไปยังบริษัทและพันธมิตรของตนได้ทันเวลาเพียงพอสำหรับผู้รับที่จะเข้าร่วมในการประมูลและโครงการดังกล่าว

5.ผู้เข้าร่วมจะประสานงานกันเพื่อปกป้องตลาดแร่ธาตุสำคัญและแร่ธาตุหายากในประเทศของตนบนพื้นฐานของนโยบายที่เน้นตลาดและแนวทางปฏิบัติการค้าที่เป็นธรรม โดยการจัดตั้งตลาดที่มีมาตรฐานสูง ซึ่งผู้ที่ตรงตามมาตรฐานสูงเหล่านั้นสามารถซื้อ-ขายได้อย่างมีสิทธิพิเศษและภายในกรอบราคา รวมถึงราคาขั้นต่ำหรือมาตรการที่คล้ายคลึงกัน

การดำเนินการและการแบ่งปันข้อมูล

ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะพบปะกันแบบตัวต่อตัวหรือแบบออนไลน์ในระดับปฏิบัติงานเป็นประจำ เพื่อหารือเกี่ยวกับโอกาสทางการค้าและการลงทุนด้านห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุที่สำคัญ หรืออาจพบปะกันเป็นการเฉพาะหน้าตามที่ผู้เข้าร่วมเห็นพ้องต้องกัน หากมีเรื่องเร่งด่วนเกิดขึ้น ผู้เข้าร่วมแต่ละท่านตั้งใจที่จะพิจารณาด้วยตนเองว่าโครงการที่หารือกันในการประชุมรายไตรมาสนั้นเหมาะสมสำหรับการดำเนินการเพิ่มเติมหรือไม่

การเริ่มต้นและการยุติ

1.บันทึกความเข้าใจฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ผู้เข้าร่วมทั้งสองฝ่ายลงนาม

2.ความร่วมมือทั้งหมดภายใต้บันทึกข้อตกลงนี้ขึ้นอยู่กับเงินทุนที่มีอยู่ บันทึกข้อตกลงนี้ไม่ได้ถือเป็นภาระผูกพันทางการเงิน ผู้เข้าร่วมแต่ละรายตั้งใจที่จะดำเนินกิจกรรมต่างๆ ที่กำหนดไว้ในบันทึกข้อตกลงนี้ให้สอดคล้องกับกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง

3.บันทึกความเข้าใจฉบับนี้ไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้มีผลผูกพันทางกฎหมายภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศหรือมีผลกระทบต่อข้อตกลงที่มีอยู่ระหว่างผู้เข้าร่วม

4.ผู้เข้าร่วมฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจยุติความร่วมมือภายใต้บันทึกความเข้าใจนี้ได้ตลอดเวลา และควรแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรถึงการยุติความร่วมมือดังกล่าวให้ผู้เข้าร่วมอีกฝ่ายทราบโดยผ่านทางบันทึกทางการทูต  

5.การยุติการดำเนินการใน MOU ฉบับนี้จะไม่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินกิจกรรมที่กำลังดำเนินอยู่ซึ่งได้รับการอำนวยความสะดวกภายใต้บันทึกความเข้าใจฉบับนี้ก่อนที่จะยุติการดำเนินการ”

5. นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังยืนยันว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีได้รับทราบการลงนามดังกล่าวแล้ว การตกลงทั้งหมด ทั้งวัตถุประสงค์ และขอบเขตความร่วมมือ เป็นการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานแร่หายาก และขอย้ำว่า เป็นความตกลงร่วมมือ หรือ MOU ซึ่งไม่ใช่กฎหมาย ไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย และเรื่องนี้
ไม่ใช่เรื่องเฉพาะของประเทศใดประเภทหนึ่ง ประเทศใดแต่สามารถทำได้กับประเทศใดๆ ก็ได้

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ยืนยันว่า เนื้อหาใน MOU ไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย และไม่มีข้อผูกพันที่ต้องร่วมลงทุนใดๆ แต่ว่าเป็นการร่วมมือกันมากกว่า ทั้งร่วมมือในการศึกษาห่วงโซ่อุปสงค์อุปทาน แลกเปลี่ยนความสามารถในเรื่องของเทคโนโลยี อีกทั้งฝั่งใดฝั่งหนึ่งจะยกเลิก MOU เมื่อไหร่ก็ได้ เพราะฉะนั้นเป็นแค่ความร่วมมือที่สหรัฐฯ คงอยากที่จะประกาศความร่วมมือกับไทย ประเทศไทยไม่ใช่ประเทศเดียวที่เซ็น MOU มีทั้งหมดประมาณ 9 ประเทศ มาเลเซียก็เซ็น และสหรัฐฯ คงเซ็นต่อกับญี่ปุ่น แต่ว่าในแต่ละประเทศที่เซ็น ข้อผูกพันอาจจะไม่เหมือนกัน และยืนยันของไทย ไม่มีเนื้อหาอะไรที่เป็นผูกพันทางกฎหมาย

“ประเทศเราเป็นประเทศที่ต้องพึ่งพาทั้งสหรัฐฯ และจีน ประเทศจีนเป็นคู่ค้าอันดับ 1ของไทย ทั้งส่งออกและนำเข้า ส่วนสหรัฐฯ เป็นประเทศที่เราส่งออกเป็นอันดับ 1 เพราะฉะนั้น สำคัญทั้งคู่ ไทยก็ต้องอยู่ในสิ่งที่ทำให้เกิดความสมดุล เมื่อวานที่นายกรัฐมนตรีลงนามใน MOU เป็นเรื่องต้องการให้เขาเห็นว่า ความร่วมมือกับเขา แต่ในขณะเดียวกัน ทางคณะรัฐมนตรีและกฤษฎีกา ก็ได้มีการดูแลอย่างดีว่า สิ่งที่เซ็นไม่ได้มีข้อผูกมัดทางกฎหมาย ดังนั้นสามารถที่จะยกเลิกเมื่อไหร่ก็ได้ ไม่ได้ผูกมัดในเรื่องที่ต้องลงทุนอะไรด้วยกัน” – รมต.ศุภจีระบุ

ถ้าจีน หรือประเทศใดๆ ต้องการจะมาช่วยไทยลงทุนพัฒนา ก็เสนอมาได้ ถ้าไทยเห็นว่าคุ้มค่า ก็ร่วมกับจีนได้ (แต่จีนเขามีแหล่งแร่ของเขาเอง และยังมีในเมียนมาอีก)

ความจริง การลงนาม ก่อนที่ทรัมป์จะไปคุยกับจีน ถือเป็นช่วงเวลาที่สหรัฐต้องการมากที่สุด หลังจากนี้ไป เขาจะต้องการอีกหรือไม่ ยังต้องรอดู

เพราะฉะนั้น อย่าให้เรื่องนี้ กลายมาเป็นประเด็นดิสเครดิตรัฐบาลไทย โจมตีเกินเลยไปถึงขนาดกล่าวหาว่าขายชาติขายแผ่นดินไปโน่นเลย

สารส้ม