มองจากความซับซ้อนในความสัมพันธ์ระหว่าง เบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีขวาสุดโต่งของอิสราเอลกับรัฐบาลวอชิงตัน ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ผู้นำสหรัฐอเมริกาที่ถูกอิสราเอลลากเข้าสู่สงครามหายนะกับอิหร่าน

ตลอดเวลาสี่เดือนของสงครามดูเหมือนว่า ทั้งเนทันยาฮู กับ ทรัมป์ เล่นละครตบตาอเมริกันและชาวโลกตลอดมา โดยเฉพาะละครฉากล่าสุด ที่ทำให้ชาวโลกตกตะลึง คืออิสราเอลทำลายแผนการเจรจาสันติภาพยั่งยืนระหว่างสหรัฐอเมริกากับอิหร่าน

วันที่ 18 มิถุนายน ประธานาธิบดีทรัมป์ แสดงบทลงนามในความเข้าใจร่วมกัน (เอ็มโอยู) การเจรจาสันติภาพยั่งยืน ที่พระราชวังแวร์ซาย ท่ามกลางสายตาผู้นำ จี 7 และกล้องทีวีจากสำนักข่าวหลักถ่ายทอดสดทั่วโลก ทำให้ชาวโลกโล่งใจว่า...

ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจร่วมกัน เพื่อยุติความขัดแย้งยั่งยืน และขยายกรอบการหยุดยิงออกไป 60 วัน และสหรัฐฯ ได้ประกาศยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน

ตลาดหุ้นตลาดทุนขานรับข่าวยุติสงคราม หุ้นสูงขึ้น 400 จุด ราคาน้ำมันซื้อขายล่วงหน้าตกลง 30% และราคาทองตกลงในวันเดียว 50 ดอลลาร์/ออนซ์ ในขณะที่ตลาดหุ้นตลาดทุนปั่นป่วนอยู่นั้น มีรายงานว่า เครื่องบินรบอิสราเอลทิ้งระเบิดถล่มตอนใต้เลบานอนอย่างหนัก ทำให้พลเรือนเสียชีวิต 16 ศพ ได้รับบาดเจ็บเกือบร้อยคน

กระทรวงต่างประเทศอิหร่านออกแถลงการณ์ว่า “สหรัฐละเมิดเอ็มโอยู ข้อที่ 1 คือหยุดยิงทุกแนวรบรวมทั้งเลบานอน “เตหะรานระงับการเจรจาสันติภาพจนกว่าอิสราเอลปฏิบัติตามข้อตกลง” อิหร่านถือว่าเลบานอนคือส่วนหนึ่งในตกลง

นายเจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ยกเลิกกำหนดการเดินทางไปเจรจาขั้นรายละเอียดกับคณะผู้แทนอิหร่านที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์อย่างกะทันหัน ส่งผลให้การเจรจาถูกเลื่อนออกไปอย่างไม่มีกำหนด ท่ามกลางความตึงเครียดของการสู้รบในตะวันออกกลาง

ทีวี 24 ฝรั่งเศสถ่ายทอดสด แวนซ์ แสดงอาการฉุนเฉียว และเตือนเนทันยาฮู ว่า “สองสามเดือนที่ผ่านมาเครื่องบินรบ ยุทโธปกรณ์สงครามของอเมริกา เป็นสองในสามของการทำสงคราม ทั้งหมดเป็นเงินภาษีคนอเมริกันใช้ปกป้องอิสราเอล...หากผมเป็นเนทันยาฮู จะไม่โจมตีประธานาธิบดี (ทรัมป์) พันธมิตรเพียงหนึ่งเดียวของเขาที่เหลืออยู่ในโลกนี้”

ที่น่าสังเกตคือ แทนที่แวนซ์จะประณามเนทันยาฮู ที่ขัดขวางการเจรจาสันติภาพ กลับเตือนเนทันยาฮูว่าไม่ควรโจมตีทรัมป์ผู้มีบุญคุณ เนื่องจากว่าหนึ่งวันก่อนหน้าเนทันยาฮูเรียกร้องให้กลุ่มจี 7 ที่กำลังประชุมในแวร์ซายให้ขัดขวางการลงนามสันติภาพซึ่งในตอนหนึ่งเขาพูดว่า..

“ผมเรียกร้องให้รัฐบาลตะวันตก ทำในสิ่งจำเป็นเพื่อต่อต้านขบวนการแอนตี้ยิว..ไม่มีใครในโลกนี้ที่เติมพลังให้ขบวนการแอนตี้ยิวเข้มแข็งได้เท่าคนผิดปกติทางบุคลิกภาพ..”

ซึ่งหลายฝ่ายรู้ว่า เขาหมายถึงทรัมป์ เพราะไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้า เบน กวีร์ รัฐมนตรีสงครามขวาสุดโต่งของอิสราเอลโพสต์บนแพลตฟอร์ม x ว่า “อิสราเอลไม่ใช่ประเทศบริวารของอเมริกา ที่มาห้ามไม่ให้ป้องกันตนเองจากผู้ก่อการร้าย”

เนทันยาฮู ที่ความมั่นคงของรัฐบาลขึ้นอยู่กับกลุ่มการเมืองขวาสุดโต่ง ที่ยืนกรานว่าการลงนามสันติภาพกับอิหร่านคือการต่อต้านยิวไซออนิสต์ เมื่อเสาหลักค้ำรัฐบาลดึงดันทำสงคราม
ต่อไป เนทันยาฮู จำเป็นต้องเล่นบทแรงข้ามเส้นแดงใช้คำว่า“ผู้มีบุคลิกภาพไม่ปกติ”

ตลอดเวลาสองเดือนของการเจรจายุติสงครามเนทันยาฮูมีปากเสียงกับทรัมป์ตลอดมา บางครั้งทรัมป์ถึงกับตะคอกว่า “คุณบ้าไปแล้ว..คุณรู้ไหมไม่มีอเมริกาอิสราเอลหายไปจากโลกนี้นานแล้ว ฯลฯ

น่าประหลาดใจในขณะที่โลกภายนอกมองว่า ทรัมป์กับเนทันยาฮูขัดแย้งกันรุนแรง เพราะเนทันยาฮูทำลายแผนการสันติภาพยั่งยืนกับอิหร่าน ซึ่งจำเป็นต่ออนาคตทางการเมืองของทรัมป์ ทำไมความสัมพันธ์วอชิงตันกับเทลอาวีฟย้งไม่ขาดสะบั้น

แต่สองวันหลังจากทรัมป์กับเนทันยาฮูสาดน้ำลายใส่กัน ทรัมป์ตอบคำถามนักข่าวว่า จะลงโทษเนทันยาฮูสถานใดที่ทำลายการเจรจาสันติภาพ ทรัมป์ตอบว่า “เราร่วมรบยิ่งใหญ่กันมา เขาเป็นนักรบยิ่งใหญ่ต้องให้เครดิตเขา เราร่วมสร้างกองทัพให้เกรียงไกรซึ่งไม่เคยมีสมัยไบเดน”

คำพูดของทรัมป์ ทำให้ตีความได้ว่าอิสราเอลกับสหรัฐฯเล่นละครร่วมกันตลอดมา มิฉะนั้นอิสราเอลซึ่งพึ่งพาอเมริกาทุกด้าน ตั้งแต่งบประมาณกองทัพและปฏิบัติการทางทหาร ในทางการเมืองสหรัฐขัดขวางความพยายามลงโทษอิสราเอลในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ สหรัฐปกป้องเนทันยาฮูจากการถูกดำเนินคดีในศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ข้อหาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ปาเลสไตน์ และชาวเลบานอน

ในรอบหนึ่งทศวรรษ เนทันยาฮูขัดขวาง 4 ประธานาธิบดีที่อยู่ในตำแหน่งไม่ให้ลงนามสันติภาพกับอิหร่าน ปี 2015 ประธานาธิบดีบารัค โอบามา ใช้เวลา 6 เดือนเจรจาปัญหานิวเคลียร์กับอิหร่าน จนได้ข้อตกลงร่วมกันที่เรียกว่า ปฏิบัติการครอบคลุมรอบด้านร่วมกัน หรือ JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action) คือให้ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IEAE) ผู้แทนจากเยอรมนี อังกฤษ ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น ร่วมปฏิบัติการแผนงานครอบคลุมทุกด้านของโครงการนิวเคลียร์อิหร่าน

อิสราเอล โจมตีประธานาธิบดีโอบามาว่าใช้เงิน 1.7 แสนล้านดอลลาร์แลกกับ JCPOA ที่สร้างความแข็งแกร่งให้อิหร่านเป็นภัยต่ออิสราเอลร้ายแรงขึ้น และไม่รู้ว่าถูกกดดันหรือตัดความรำคาญ มีรายงานว่าโอบามา อนุมัติงบประมาณช่วยเหลืออิสราเอล3.5 หมื่นล้านดอลลาร์

ประธานาธิบดีโจ ไบเดน นอกจากถูกอิสราเอลขัดขวางไม่ให้สานต่อ JCPOA แล้วยังต้องทุ่มงบประมาณ 1.79หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 6 แสนล้านบาท ช่วยเหลือทางทหาร
อิสราเอล ทำสงครามกับฮามาสหลังเหตุการณ์ 7 ตุลาคม 2523

ทรัมป์ นอกจากฉีกสนธิสัญญา JCPOA ในการเป็นประธานาธิบดีสมัยแรกแล้วยังย้ายสถานทูตสหรัฐฯจากเทลอาวีฟไปเยรูซาเลม ตามแผนการ Grester อิสราเอล และเมื่อทรัมป์เป็นประธานาธิบดีสมัยที่สอง เขาสมคบกับเนทันยาฮูโจมตีอิหร่านระหว่างการเจรจาสันติภาพถึงสองครั้ง

จะเห็นได้ว่า สหรัฐอเมริกาโอบอุ้มอิสราเอลตลอดมา ไม่ว่าอิสราเอลจะเกะกะระรานและขัดขวางแผนการสันติภาพกี่ครั้ง จึงอนุมานได้ว่า สหรัฐฯกับอิสราเอลเล่นละครตบตาคนอเมริกันและชาวโลกตลอดมา

และละครแต่ละตอน ได้สร้างความมั่งคั่งให้คนวงใน จากการปั่นหุ้นและราคาน้ำมัน ในเวลาเดียวกันสร้างความหายนะให้คนทั่วโลก

เชื่อว่าละครตอนล่าสุดเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน ได้สร้างความมั่งคั่งให้คนวงในที่รู้ล่วงหน้าว่า ทรัมป์แสดงละครตอนลงนามสันติภาพในพระราชวังแวร์ซาย ที่ทั่วโลกฉิบหายไม่กี่ชั่วโมงหลังจากนั้น เมื่อทรัมป์เลื่อนการเจรจาสันติภาพออกไปไม่มีกำหนด

นักวิเคราะห์หลายสำนักมีความเห็นว่า ที่ทรัมป์กับเนทันยาฮูต้องแสดงบทตบ-จูบเพราะการเลือกตั้งใกล้เข้ามา หากสงครามยุติเนทันยาฮูอาจต้องกลับเข้าสู่การเลือกตั้ง ในเดือนตุลาคมนี้

และเนื่องจากว่า เอ็มโอยู ที่ทรัมป์ลงนาม ได้รับการต่อต้านและวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากพรรคเดโมแครตและคนอเมริกัน ว่า ทรัมป์จำนนต่ออิหร่าน ที่จัดหาเงินให้เตหะรานสามแสนล้านดอลลาร์เพื่อการลงทุนและบูรณะฟื้นฟูประเทศที่เสียหายจากสงคราม

อดีตประธานาธิบดีโอบามา ออกโรงวิจารณ์ว่า สหรัฐอเมริกาทำสงครามให้ทหารเสียชีวิตก็แล้ว ยุทโธปกรณ์เสียหายมหาศาลก็แล้ว ช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดก็แล้ว น้ำมันขึ้นราคาเดือดร้อนกันทั่วหน้าก็แล้ว วอชิงตันยังใช้เงินสามแสนล้านดอลลาร์ เป็นค่าปฏิกรรมสงครามให้เตหะราน แล้วคนอเมริกันได้อะไร จากสงครามที่ไร้เป้าหมายไร้ยุทธศาสตร์

นี่น่าจะเป็นที่มาของอิสราเอลแสดงบทเผาลงกา โดยการโจมตีเลบานอน เพื่อให้การเจรจาสันติภาพเลื่อนออกไปไม่มีกำหนด จนอาจถึงวันเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกาในเดือนพฤศจิกายน

การยืดเวลาเจรจาสันติภาพจากกรอบเวลา 60 วันออกไปไม่มีกำหนด เปิดโอกาสให้ทรัมป์ ปรับกลยุทธ์หาเสียงเลือกตั้งโดยไม่ต้องพะวักพะวนกับสงครามและเจรจาสันติภาพยั่งยืนกับอิหร่าน เนทันยาฮู ทิ้งระเบิดถล่มเลบานอนเมื่อวันที่18-19 มิถุนายน จึงเป็นการเข้าฉากถูกเวลาในละครตบตาของคณะสหรัฐอเมริกาผสมอิสราเอล การละคร

สุทิน วรรณบวร